Tái cơ cấu ngành lúa gạo từ sản xuất truyền thống sang sản xuất xanh
Sản xuất nông nghiệp xanh hướng tới phát triển bền vững, tạo năng suất cao, an toàn và bảo vệ môi trường là mục tiêu mà ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ tập trung thực hiện. Các hoạt động này thông qua kỹ thuật canh tác sinh thái, giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm tài nguyên nước, phân bón, bảo vệ đa dạng sinh học, nâng cao giá trị gia tăng, sức khỏe người dùng.
Ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất lúa tại TP Cần Thơ.
Nỗ lực thực hiện
Những ngày đầu tháng 4, các thành viên Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Thành Công (xã Trường Khánh, TP Cần Thơ) vào mùa thu hoạch lúa đông xuân 2025-2026. Ông Võ Văn Phúc, Giám đốc HTX nông nghiệp Thành Công, cho biết: “Vụ lúa năm nay, thành viên HTX trúng mùa, năng suất đạt trên 7,2 tấn/ha. Quá trình sản xuất, bà con tuân thủ nguyên tắc an toàn, chất lượng cao và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật. Tuy nhiên, vụ đông xuân này giá lúa không cao nên lợi nhuận của các thành viên giảm hơn so với năm trước”.
HTX nông nghiệp Thành Công có 156 thành viên liên kết sản xuất, diện tích trên 300ha. HTX sản xuất lúa tập trung trong vùng đê bao khép kín, chủ động tưới tiêu thông qua hệ thống trạm bơm hiện đại. Hạ tầng giao thông thủy, bộ thuận lợi cho việc vận chuyển máy móc, vật tư phục vụ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nông dân tham gia HTX được tập huấn và ứng dụng kỹ thuật sản xuất lúa 3 giảm 3 tăng, 1 phải 5 giảm và SRP trong sản xuất. Hằng năm có trên 95% nông dân sử dụng giống xác nhận, ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa đạt 100% từ khâu làm đất đến gieo sạ, bón phân, phun thuốc, thu hoạch… Sản phẩm tạo ra được doanh nghiệp trong và ngoài thành phố ký kết bao tiêu để xuất khẩu.
Thời gian qua, TP Cần Thơ triển khai thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030”. Thành phố chọn 171 HTX ở 64 xã, phường tham gia đề án với diện tích khoảng 170.877ha. Đến nay, trên địa bàn xuất hiện nhiều mô hình kinh tế tuần hoàn, sản xuất xanh của HTX New Green Farm, HTX nông nghiệp Khiết Tâm, HTX nông nghiệp Tiến Thuận, HTX nông nghiệp Thắng Lợi...; mô hình ứng dụng công nghệ cao sản xuất trong nhà màng, nhà kính của HTX Nông nghiệp công nghệ cao Thiên Minh, HTX nông sản Delta Mekong Hưng Thịnh; mô hình lúa giảm phát thải của HTX Nông nghiệp Hưng Lợi… Ngoài ra, thành phố còn đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh trong lĩnh vực chăn nuôi, thủy sản.
Tiếp tục phát huy
Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, cho biết: Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” của Chính phủ không chỉ là mục tiêu sản xuất xanh, mà là một cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với tăng trưởng xanh và giảm phát thải khí nhà kính trên toàn cầu. Tuy nhiên, khi triển khai thực hiện vẫn còn một số hạn chế như nguồn nhân lực vận hành, quản lý của HTX gặp khó khăn, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động sản xuất còn hạn chế; công tác tuyên truyền về sản xuất lúa giảm phát thải chưa được phổ biến sâu rộng trong các thành viên. Hạ tầng thủy lợi chưa đồng bộ, khép kín; hệ thống giao thông nội đồng chưa đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa...
Từ nay đến cuối năm 2026, ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ tiếp tục xây dựng vùng sản xuất tập trung tiến tới cấp mã số vùng trồng; triển khai, đo đếm, báo cáo, thẩm định cho các HTX vừa thu hoạch xong lúa Đông xuân và những vụ tiếp theo; củng cố và phát triển sản xuất xanh, phát thải thấp tại 171 HTX; triển khai chính sách liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân cho 76.000ha thực hiện đề án; tổ chức 15 lớp tập huấn nâng cao chuyên môn, kỹ thuật hướng dẫn cho cán bộ khuyến nông; tổ chức 108 lớp tập huấn, chuyển giao quy trình kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu cho nông dân; xây dựng thêm 22 mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, sản xuất xanh, giảm phát thải; rà soát, kiểm tra hệ thống kênh mương, hệ thống tưới tiêu vùng thực hiện đề án.
Mới đây, nhiều lớp tập huấn về bón phân đúng, tăng cường năng lực áp dụng và nhân rộng quản lý dinh dưỡng chính xác cho canh tác lúa một triệu héc-ta chất lượng cao, phát thải thấp, tập huấn đánh giá mức độ thực hành canh tác lúa đáp ứng tiêu chí “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” đã được triển khai… Theo Sở NN&MT TP Cần Thơ, vụ đông xuân 2025-2026, ngành Nông nghiệp thành phố triển khai thí điểm thực hành canh tác lúa đáp ứng tiêu chí “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” cho 30 HTX, tổng diện tích hơn 8.000ha, với trên 5.200 hộ nông dân tham gia. Đây là quy mô sản xuất lớn để tạo ra sự thay đổi thực chất, đảm bảo khâu tổ chức, quản lý, theo dõi và đánh giá một cách chặt chẽ về tiêu chí “Gạo Việt xanh, phát thải thấp”.
Bà Nguyễn Thị Giang nhấn mạnh: “Điểm cốt lõi của chương trình canh tác lúa đáp ứng tiêu chí “Gạo Việt Xanh, phát thải thấp” không chỉ là “sản xuất lúa”, mà là “thay đổi phương thức sản xuất”; không chỉ tăng năng suất, mà là tăng giá trị, giảm chi phí và đặc biệt là giảm phát thải; không chỉ làm riêng lẻ từng hộ, mà tổ chức sản xuất theo chuỗi, theo vùng, có truy xuất, có chứng nhận... Để làm được điều đó, chúng ta phải dựa vào khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Việc áp dụng công cụ ViRiCert trong đánh giá là bước tiến quan trọng, giúp chuẩn hóa dữ liệu sản xuất ngay từ nông hộ, minh bạch hóa quá trình canh tác, làm nền tảng cho hệ thống đo đạc - báo cáo - thẩm định, phục vụ cấp chứng nhận Gạo Việt Xanh, phát thải thấp...”.
Bài, ảnh: HÀ VĂN
