Tháo gỡ rào cản cho chăn nuôi nông hộ

Còn nhiều bất cập khi thực hiện chính sách hỗ trợ cho chăn nuôi nông hộ giai đoạn 2015-2020 (Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: BT)

Những chuyển biến tích cực

Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) cho biết, qua gần 6 năm triển khai Quyết định số 50/2014/QĐ-TTg ngày 4/9/2014 về chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ giai đoạn 2015-2020, chăn nuôi nông hộ trên cả nước đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Thực tế cho thấy, thực hiện chính sách theo Quyết định 50 đã tác động tích cực đến phát triển chăn nuôi cũng như thay đổi thu nhập của các hộ chăn nuôi, giúp tăng từ 5-10%. Với nguồn kinh phí không lớn nhưng chính sách đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, giúp an sinh xã hội thông qua việc nâng cao năng suất đàn lợn, trâu, bò bằng việc hỗ trợ miễn phí tinh bò đực giống chất lượng cao, hỗ trợ tinh lợn chất lượng cao. Ngoài ra, còn hỗ trợ các công trình xử lý chất thải trong chăn nuôi. Từ đây, các tiến bộ kỹ thuật trong chăn nuôi được cập nhật, ứng dụng và chuyển giao có hiệu quả, góp phần nâng cao tỷ trọng giá trị sản xuất chăn nuôi trong nông nghiệp.

Cụ thể, về việc hỗ trợ thụ tinh nhân tạo đối với lợn, một số tỉnh đã thực hiện hỗ trợ tinh lợn theo Quyết định 50 hoặc lồng ghép vào các chương trình, dự án của địa phương. Tính đến nay, tổng số liều tinh lợn được hỗ trợ gồm 5,062 triệu liều, phối giống cho 1,84 triệu lợn nái. Trong đó, một số địa phương đã thực hiện tốt công tác hỗ trợ thụ tinh nhân tạo cho lợn như: Hà Nội hỗ trợ 1,5 triệu liều tinh, phối giống cho 660 nghìn lợn nái; Thái Bình hỗ trợ 915 nghìn liều tinh, phối giống cho 436 nghìn lợn nái; Hải Dương hỗ trợ 449,906 nghìn liều tinh, phối giống cho 63,8 nghìn lợn nái,…

Với chính sách hỗ trợ tinh lợn đã giúp người chăn nuôi lợn nái tại các tỉnh nâng cao nhận thức về vai trò và hiệu quả của công tác phối giống nhân tạo để cải tạo năng suất đàn lợn. Đồng thời, việc đưa những con giống lợn đực ngoại có nhiều đặc điểm tốt như tăng trọng cao, tỷ lệ nạc cao, tiêu tốn thức ăn thấp, ngoại hình đẹp... để  phục vụ thụ tinh nhân tạo cho đàn lợn nái đã góp phần tăng chất lượng đàn lợn giống. Lợn con tăng trọng nhanh, giá bán cao hơn so với lợn sinh ra từ phối giống trực tiếp. 

Về việc hỗ trợ con giống trâu, bò, lợn đực giống và gà, vịt hậu bị, theo Cục Chăn nuôi, tổng số trâu, bò đực giống được hỗ trợ gồm 1.948 con với kinh phí hỗ trợ 20,5 tỷ đồng. Trong đó, lợn đực giống được hỗ trợ 528 con, kinh phí hỗ trợ 1,9 tỷ đồng và 146 nghìn gà, vịt giống bố mẹ được hỗ trợ với kinh phí 3,376 tỷ đồng.

Đáng chú ý, triển khai hỗ trợ xử lý chất thải chăn nuôi, từ năm 2015 đến nay, các tỉnh đã hỗ trợ 54.947 công trình khí sinh học (biogas), tương đương trên 159 tỷ đồng. Riêng tại Nghệ An có 1.421 công trình, Vĩnh Phúc 13.128 công trình, Lào Cai 3.837 công trình, Bắc Ninh 620 công trình, Bắc Giang: 2.356 công trình,…

Về hỗ trợ sử dụng đệm lót sinh học, tổng số mô hình sử dụng đệm lót sinh học được hỗ trợ gồm 112.174 mô hình (hộ) với kinh phí hỗ trợ 17,5 tỷ đồng.

Còn nhiều vấn đề bất cập

Bên cạnh những kết quả đạt được, qua quá trình triển khai thực hiện Quyết định 50/2014/QĐ-TTg, Cục Chăn nuôi nhận thấy còn nhiều vấn đề đang vướng mắc. Tiêu biểu như: Phương thức hỗ trợ chính sách theo Quyết định 50 là hỗ trợ sau đầu tư, tuy nhiên, người chăn nuôi nhỏ lẻ, đặc biệt là người dân tộc thiểu số chưa quen với phương thức này. Mặt khác, địa bàn vùng đặc biệt khó khăn còn thiếu kinh phí đối ứng để thực hiện đầu tư mua con giống trước, nhận hỗ trợ sau.

Về vấn đề hỗ trợ liều tinh phối giống cho trâu, bò và lợn, Cục Chăn nuôi cho rằng, các thủ tục, hồ sơ hỗ trợ còn phức tạp, không thuận lợi khi áp dụng triển khai. Các quy định được hưởng hỗ trợ còn chưa hợp lý. Cụ thể, đối với các hộ chăn nuôi lợn nái, để được hưởng hỗ trợ về liều tinh phải làm rất nhiều thủ tục (đơn đề nghị hỗ trợ, xác nhận được hỗ trợ của chính quyền địa phương…) trong khi mức hỗ trợ thấp nên hầu hết các hộ chăn nuôi lợn nái không mặn mà, ngại khó khăn khi làm thủ tục đăng ký hỗ trợ.

Hiện nay ở một số địa phương còn thiếu các cơ sở sản xuất con giống tại chỗ (gia cầm, lợn) chưa đáp ứng đủ nhu cầu đàn bố mẹ cho sản xuất, do vậy, người chăn nuôi phải mua ở các tỉnh khác hoặc cơ sở của Trung ương, doanh nghiệp lớn nên khó khăn khi thực hiện mua với số lượng nhỏ.

Ngoài ra, hiện còn thiếu các cơ sở chăn nuôi sản xuất giống trâu, bò, con giống đạt vấn đề về kỹ thuật theo yêu cầu tại Thông tư 09/TT-BNNPTNT. Các cơ sở sản xuất giống vật nuôi chủ yếu tập trung ở vùng Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ. Các vùng khác chưa thu hút được các thành phần kinh tế đầu tư nhân giống, sản xuất giống vật nuôi nên người dân phải chi phí cao khi mua con giống ở nơi khác.   

Bên cạnh đó, về hỗ trợ xử lý chất thải chăn nuôi, do giá sản phẩm chăn nuôi thị trường không ổn định, dịch bệnh thường xuyên xảy ra, người chăn nuôi ngại tái đàn, quy mô chăn nuôi giảm, nên các nông hộ hạn chế đầu tư xây mới các công trình khí sinh học.

Trên cơ sở nhận định những khó khăn còn tồn tại, để nâng cao hiệu quả, nâng cao giá trị gia tăng, giảm thiểu tổn thương đối với ngành chăn nuôi khi Việt Nam tham gia hội nhập toàn diện với các nước trong khu vực và thế giới, góp phần triển khai Luật Chăn nuôi, thực hiện Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2021-2030 tầm nhìn 2045, theo Cục Chăn nuôi, cần thiết phải có chính sách của nhà nước tạo nguồn lực hỗ trợ cho chăn nuôi giai đoạn 2021-2025.

Theo đó, Cục Chăn nuôi đề xuất xây dựng Nghị định quy định về chính sách đầu tư hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi giai đoạn 2021-2025. Trong đó, Nghị định sẽ kế thừa những nội dung tại Quyết định 50/2014/QĐ-TTg đã thực hiện ổn định và phát huy hiệu quả trong thực tế. Dự kiến nội dung hỗ trợ đối với chăn nuôi nông hộ (theo tiêu chí quy định tại Luật Chăn nuôi) gồm: Hỗ trợ phối giống nhân tạo cho trâu, bò; hỗ trợ phối giống nhân tạo cho lợn; hỗ trợ mua con giống (đực giống đối với trâu, bò, lợn; gà, vịt giống bố mẹ); hỗ trợ xử lý chất thải, chế phẩm vi sinh có lợi trong chăn nuôi; hỗ trợ đào tạo kỹ thuật viên phối giống nhân tạo trâu, bò; hỗ trợ thiết bị bảo quản, vận chuyển tinh trâu, bò đông lạnh.

Ngoài ra, sẽ rà soát, nghiên cứu và bổ sung các nội dung mới theo quy định tại khoản 1, khoản 2, Điều 4 về Chính sách của nhà nước về chăn nuôi tại Luật Chăn nuôi số 32. Cụ thể gồm các vấn đề về: hỗ trợ công tác xây dựng cơ sở dữ liệu chăn nuôi; hỗ trợ công tác dự báo thị trường, dự trữ sản phẩm chăn nuôi; hỗ trợ xây dựng vùng chăn nuôi an toàn sinh học; hỗ trợ di dời cơ sở chăn nuôi ra khỏi thành phố, thị xã, thị trấn, khu dân cư không được phép chăn nuôi; hỗ trợ xúc tiến thương mại và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi,…

Với những đề xuất thiết thực, hy vọng chăn nuôi nông hộ nói riêng và ngành chăn nuôi nói chung sẽ có những khởi sắc mới trong thời gian tới./.