Thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác nhiều mặt cùng có lợi giữa Việt Nam và Mi-an-ma

Cộng hoà Liên bang Mi-an-ma (the Republic of the Union of Myanmar)  nằm ở Đông Nam Á, có diện tích 676.577 km2, dân số 51,4 triệu người, có biên giới chung với Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Ấn Độ, Băng-la-đét và bờ biển dài với biển An-đa-man (Andanlan) và Vịnh Ben-gan (Bengal).

Mi-an-ma có nguồn tài nguyên thiên nhiên rất giàu có. Với hơn 50% diện tích là rừng, mỗi năm Mi-an-ma cung cấp cho thế giới khoảng 40 triệu m3 gỗ, trong đó có 30% là gỗ tếch (chiếm 75% lượng gỗ tếch xuất khẩu của thế giới). Về đá quý, Mi-an-ma tự hào với vị trí cao nhất trong các nước châu Á sản xuất đá quý với sự đa dạng về thể loại. Mi-an-ma cũng dồi dào các khoáng sản khác như vàng, sắt thép và đồng; có trữ lượng dầu và khí tự nhiên rất lớn, đứng thứ 10 trên thế giới với trữ lượng dầu khoảng 3,2 tỷ thùng và khí ước tính 89,7 nghìn tỷ m3. Thu nhập bình quân đầu người: khoảng 1.250 USD (tháng 4/2015).

Mi-an-ma theo chế độ Cộng hòa với 7 Bang (San, Chín, Kachin, Be, Mon, Kayin, Kayah) và 7 Khu hành chính (tương đương bang) (Yangon, Mandalay, Bao, Magwe, Ayeyarwady, Tanninthayi, Sagaing). Ngày 08/11/2015, Mi-an-ma đã tổ chức Tổng tuyển cử bầu quốc hội mới, hoàn tất bước cuối trong lộ trình 7 bước xây dựng đất nước được bắt đầu triển khai từ đầu năm 2003.

Thời gian gần đây, tình hình an ninh Mi-an-ma có những bước phát triển mới tích cực. Ngày 15/10/2015, Chính phủ Mi-an-ma và 8 tổ chức vũ trang dân tộc thiểu số đã ký thỏa thuận ngừng bắn toàn quốc (NCA), mở đường cho một thoả thuận chính trị lâu bền tiến tới kết thúc tình trạng xung đột kéo dài tại Mi-an-ma từ năm 1946. Ngày 12/1/2016, Hội nghị hòa bình liên bang chính thức khai mạc tại Thủ đô Nay Pyi Taw, với sự tham gia của đại diện Chính phủ, Quốc hội, Quân đội, 8 nhóm vũ trang sắc tộc, các chính đảng và một số thành phần khác.

Hội nghị tập trung vào giải quyết các vấn đề chính trị nhằm chấm dứt xung đột vũ trang và xây dựng hòa giải dân tộc. Tuy nhiên, vẫn còn một số nhóm vũ trang chưa ký thỏa thuận ngừng bắn, trong đó có một số nhóm lớn hoạt động ở phía Bắc Mi-an-ma.

Kinh tế Mi-an-ma gần đây phát triển mạnh mẽ nhờ các chính sách cải cách về kinh tế; mở cửa một số lĩnh vực lớn như: ngân hàng, hàng không, viễn thông; khuyến khích đầu tư nước ngoài; tăng cường vai trò khu vực tư nhân; đẩy mạnh đầu tư nông nghiệp, công nghiệp chế biến. GDP của Mi-an-ma 3 năm gần đây tăng liên tục ở mức 8% mỗi năm; FDI tăng 25% mỗi năm (năm 2015 thu hút 9,5 tỷ USD vốn FDI đăng ký); kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 24 tỷ USD (2015); du khách tăng mạnh (năm 2015 tăng 300% so với năm 2013, đạt 3 triệu lượt khách).

Chính sách phát triển kinh tế cũng có nhiều điểm mới, với các nội dung lớn như: Quản lý tài chính công minh bạch; giảm thuế nhưng tăng diện đánh thuế; giao quyền độc lập thực sự cho Ngân hàng Trung ương; Khuyến khích đầu tư nước ngoài phù hợp với chuẩn mực quốc tế cao nhất; hợp tác kinh tế vì lợi ích chung, bền vững, dài hạn; Xây dựng hạ tầng cơ sở về giao thông, điện, thông tin hiệu quả; Phát triển lĩnh vực nông nghiệp hiện đại, giải quyết công bằng tranh chấp đất đai; xây dựng luật lệ minh bạch trong bảo vệ và chuyển giao đất nông nghiệp; thông qua phát triển nông nghiệp đề hỗ trợ lĩnh vực dịch vụ, công nghiệp và đẩy mạnh xuất khẩu, Khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên vừa phải và hiệu quả để tránh hậu quả về môi trường; đảm bảo các dự án khai khoáng được hoạch định minh bạch, công khai, sử dụng lãi thu được cho việc phát triển dài hạn quốc gia.

Trong cương lĩnh trước bầu cử của Đảng Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD) cầm quyền, chính sách đối  ngoại của nước Mi-an-ma mới gồm 4 điểm cơ bản: Theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập và chủ động, thiết lập các mối quan hệ chính trị hữu nghị và gần gũi; giữ vững các giá trị dân chủ thực sự khi xử lý các vấn đề quốc tế phát sinh; Xác lập và xây dựng quan hệ hợp tác với các nước thông qua các liên doanh kinh tế vì mục đích chung. Hợp tác vì lợi ích của khu vực; Xây dựng quan hệ gần gũi, chặt chẽ với Liên hợp quốc, WB, IMF và các tổ chức quốc tế khác; Đề cao vai trò của các tổ chức chính trị dân sự trong quan hệ với cộng đồng quốc tế.

Việt Nam và Mi-an-ma thiết lập quan hệ Ngoại giao ngày 28/5/1975. Mi-an-ma có quan hệ rất sớm với ta. Năm 1947, Việt Nam đặt Cơ quan thông tin tại Yangon, sau được nâng cấp lên thành Cơ quan đại diện chính phủ (1948). Chính phủ và nhân dân Mi-an-ma luôn dành cho nhân dân Việt Nam sự ủng hộ trong hai cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Sau khi ta giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hai nước đã nâng quan hệ Tổng Lãnh sự lên quan hệ ngoại giao cấp Đại sứ (28/5/1975). Hai nước đã thành lập Hội Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam – Mi-an-ma và Hội Nghị sĩ hữu nghị Mi-an-ma - Việt Nam (6/2013). Việt Nam thành lập Hội Hữu nghị Việt Nam - Mi-an-ma (8/2014). Năm 2015, hai bên cũng đã có nhiều hoạt động kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (28/5/1975-28/5/2015); tổ chức Kỳ họp lần thứ 8 Ủy ban hỗn hợp về hợp tác song phương Việt Nam - Mi-an-ma (từ ngày 28-29/5/20/5 tại Mi-an-ma).

Hai bên đã xác định và duy trì 12 lĩnh vực hợp tác ưu tiên (nêu trong Tuyên bố chung nhân chuyến thăm Mi-an-ma của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng tháng 4/2010). Việt Nam là đối tác thương mại - đầu tư lớn thứ 10 của Mi-an-ma (tính đến tháng 7/2016, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 299 triệu USD; tính đến tháng 5/2016, Việt Nam có 47 dự án đầu tư tại Mi-an-ma với tổng vốn 557 triệu USD); Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sang Mi-an-ma (AVIM) được thành lập và hoạt động tích cực; một số dự án có tiếng vang và tạo dựng được hình ảnh như Trung tâm phức hợp Hoàng Anh Gia Lai tại Yangon, chi nhánh BIDV, lập đường bay thẳng tới Yangon, hợp tác thăm dò dầu khí, Tập đoàn viễn thông Viettel vừa trúng thầu chuẩn bị liên doanh vời tập đoàn YPT của Mi-an-ma.

Mi-an-ma cũng đã cấp phép cho Ngân hàng BIDV thành lập Chi nhánh tại Mi-an-ma. Về thương mại, kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều năm 2015 đạt 434 triệu USD. Hàng năm, hai bên tổ chức các hội chợ thương mại tại mỗi nước để giới thiệu sản phẩm và thu hút các doanh nghiệp đầu tư. Hai bên duy trì thường xuyên cơ chế họp Tiểu ban hỗn hợp về Thương mại (kỳ thứ 8 họp tại Mi-an-ma tháng 3/2015).

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Cộng hòa Liên bang Mi-an-ma diễn ra trong bối cảnh quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt Việt Nam - Mi-an-ma tiếp tục được củng cố, phát triển và thu được nhiều thành tựu quan trọng. Về chính trị, ngoại giao, hai bên thường xuyên trao đổi đoàn cấp cao và các cấp, nhiều cơ chế hợp tác được thành lập và đi vào nề nếp. Bên lề các Hội nghị cấp cao, lãnh đạo hai nước cũng tích cực tiếp xúc, trao đổi thường xuyên (Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã gặp Tổng thống Tin Chô tại Hội nghị cấp cao ASEAN Nga tháng 5/2016, gặp bà Aung San Sui Kyi tại Hội nghị cấp cao ASEAN 28-29/9/2016). Nhận lời mời của Chủ tịch quốc hội Mi-an-ma, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã thăm chính thức Mi-an-ma từ ngày 28-29/9/2016, giúp mở ra kênh hợp tác với Quốc hội mới của Mi-an-ma.

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Cộng hòa Liên bang Mi-an-ma nhằm thể hiện coi trọng quan hệ láng giềng và hợp tác ASEAN; khẳng định và mong muốn thúc đẩy mạnh mẽ hơn hợp tác nhiều mặt cùng có lợi giữa hai nước trong bối cảnh mới./.