Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam dựa trên đổi mới sáng tạo

Sáng 19/1, tại Hà Nội, Viện Kinh tế Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức hội thảo “Báo cáo kinh tế Việt Nam 2020: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo”.

Phát biểu khai mạc, ông Bùi Nhật Quang, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết: Năm 2020, nền kinh tế thế giới bị phủ bóng bởi dịch COVID-19. Tính đến ngày 17/1/2021, thế giới đã ghi nhận hơn 95 triệu ca nhiễm COVID-19, trong đó có hơn 2 triệu ca tử vong. COVID-19 đã tác động mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2020. Hầu hết các nền kinh tế lớn – ngoại trừ Trung Quốc – có tốc độ tăng trưởng âm như: Mỹ - 5,9%; Anh – 6,5%; EU -7,5%.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: VA

Ông Bùi Nhật Quang cũng cho hay, kết thúc năm 2020, Việt Nam đã đạt được “mục tiêu kép”: Vừa phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, vừa quyết liệt phòng, chống dịch bệnh. Số ca nhiễm của Việt Nam là 1.537 ca, trong đó có 35 ca tử vong và được thế giới ca ngợi là “hình mẫu trong cuộc chiến chống COVID-19”. Mặc dù, tốc độ tăng trưởng kinh tế cả năm 2020 đạt 2,91%, thấp nhất kể từ sau Đổi mới năm 1986 nhưng tốc độ tăng trưởng có sự phục hồi ấn tượng sau khi sụt giảm vào quý II/2020 và ở mức cao so với nhiều nước trên thế giới và khu vực.

“Hội thảo là dịp để các chuyên gia, nhà khoa học đánh giá tổng quan kinh tế Việt Nam 2020; triển vọng và dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam 2021; đồng thời đề ra một số giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế giai đoạn hậu COVID-19 dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số”- ông Bùi Nhật Quang chia sẻ.

Báo cáo kinh tế Việt Nam 2020 (Dự thảo), đại dịch COVID-19 có tác động khác nhau theo nhóm ngành. Những ngành có sự tiếp xúc giữa người với người lớn – ngoại trừ các ngành sản xuất vật tư, thiết bị y tế phòng chống, chữa bệnh – có tăng trưởng GDP giảm mạnh, nặng nhất là dịch vụ, đặc biệt là du lịch, vận tải, nhà hàng…Trong khi đó, các ngành kinh tế phi tiếp xúc (14 ngành, hầu hết các ngành kinh tế số) chịu tác động tích cực mạnh nhất, nhất là giáo dục từ xa, thanh toán điện tử… và các ngành có đầu vào là sản phẩm từ dầu/khí… Những tác động đa chiều này thúc đẩy tái cơ cấu, chuyển dịch cơ cấu cũng như cắt giảm chi phí kinh doanh và thay đổi quản trị doanh nghiệp các ngành.

Mặc dù dịch bệnh COVID-19 trên thế giới tiếp tục diễn biến khó lường, nhưng những dấu hiệu tích cực đang dần sáng rõ. Vaccine phòng ngừa COVID-19 bắt đầu được tiêm phòng tại một số quốc gia như: Ấn Độ, Indonesia, Thụy Sỹ và sẽ mở rộng ra nhiều quốc gia khác trong năm 2021. Gói hỗ trợ nền kinh tế cũng đang được nhiều nước lớn triển khai và sẽ có tác động trong năm 2021. Vì thế, nền kinh tế thế giới sẽ ấm dần lên, kéo theo đó hoạt động đầu tư, thương mại của nền kinh tế nước ta.

Dựa theo mô hình dự báo của Viện Kinh tế Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), tăng trưởng GDP năm 2021 của Việt Nam dự báo đạt 5,49% (kịch bản cơ sở), 6,9% (kịch bản cao) và 3,48% (kịch bản thấp). Khả năng đạt được mức tăng trưởng thực tế phụ thuộc vào tình hình kinh tế thế giới và sự tăng cường năng lực hấp thụ vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Theo đó, dự báo của các tổ chức quốc tế và chỉ tiêu tăng trưởng mà Chính phủ Việt Nam đề ra sẽ đạt được trong kịch bản cao khi mà kinh tế thế giới tăng trưởng mạnh, giá dầu ổn định hỗ trợ tăng trưởng và nền kinh tế nội địa cải thiện được khả năng hấp thụ vốn FDI.

Cũng tại hội thảo, đại biểu đến từ các viện nghiên cứu cũng đã thảo luận và đề ra một số giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế giai đoạn hậu COVID-19 dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong đó, nhấn mạnh đến đổi mới tư duy và đổi mới thể chế chính sách theo hướng tạo môi trường thuận lợi, khuyến khích mạnh mẽ và huy động sự tham gia của khu vực ngoài nhà nước là yếu tố quan trọng bậc nhất cho khoa học, công nghệ để phát triển cũng như huy động được nguồn lực cần thiết cho đầu tư vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó chú ý đột phá về thể chế, chính sách.

Ngoài ra, Việt Nam cũng cần xây dựng, triển khai sớm Chiến lược chuyển đổi số trong kết hợp với các gói kích thích kinh tế mới, giải pháp cơ cấu lại ngành, hàng liên quan; đồng thời, xây dựng, thực hiện các quy định, giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số hữu hiệu, an toàn như vấn đề an ninh số, khớp nối các chuẩn mực, tiêu chí lao động trong lĩnh vực kinh tế số và kinh tế truyền thống, đảm bảo tính chính thống khi nhận hỗ trợ Nhà nước./.