TP Hồ Chí Minh cần thay đổi các chính sách về thu hút nhân tài

Ảnh minh họa: vnuhcm.edu.vn

Cơ chế đặc thù là hành lang pháp lý giải phóng tất cả nguồn lực

Phát biểu tại tọa đàm “Đề xuất và kiến nghị một số vấn đề triển khai Nghị quyết số 54/2017/QH14” tổ chức gần đây, PGS.TS Vũ Hải Quân - Giám đốc ĐHQG-HCM cho biết, cơ chế đặc thù được đặt ra trong bối cảnh tốc độ hoàn thiện thể chế về xây dựng mới, sửa đổi, bổ sung các bộ luật, các quy định còn chậm hơn yêu cầu phát triển thực tiễn của TP Hồ Chí Minh. Các yêu cầu này cũng xét đến bối cảnh địa chính trị, dịch bệnh, công nghệ số đang ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội.

Theo đó, cơ chế đặc thù này sẽ là hành lang pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt để giải phóng tất cả nguồn lực, phục vụ cho sự phát triển nhanh, bền vững của TP Hồ Chí Minh.

Giám đốc ĐHQG-HCM cho rằng có 4 vấn đề liên quan cơ chế đặc thù của TP Hồ Chí Minh mà Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 54 do Quốc hội ban hành trước đó cần được xem xét thấu đáo. Đó là cơ chế chính sách thu hút nhân tài, đặt hàng đào tạo nhân lực, cơ chế chính sách đặc thù cho lao động nhập cư và khai thác, sử dụng tài sản công.

Bàn về cơ chế chính sách thu hút nhân tài, PGS.TS Vũ Hải Quân đánh giá hiện nay chính sách này của TP Hồ Chí Minh chưa được như mong muốn, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, và khoa học - công nghệ. Cụ thể, trong 5 năm thí điểm chính sách này, có 14/19 nhà khoa học làm việc tại TP Hồ Chí Minh đã rời đi, và 3 năm qua các đơn vị chưa tuyển được chuyên gia nào. Riêng lĩnh vực y tế, gần đây có hiện tượng một số chuyên gia giỏi chuyển sang khu vực tư và có thể làm giảm cơ hội tiếp cận y tế của một bộ phận gia đình có thu nhập thấp, nhất là đối với lao động nhập cư.

“Vấn đề đặt ra là cơ chế chính sách thu hút người tài như hiện nay đã đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả chưa? Việc trả lương cao so với mặt bằng chung để thu hút người tài có phải là cách giải quyết vấn đề từ gốc hay mới chỉ là phần ngọn? Người tài, chuyên gia có học hàm giáo sư, phó giáo sư được hưởng lương bậc 2 (hệ số 9,4), mỗi tháng nhận 14 triệu đồng. Các trường hợp còn lại nhận hơn 13 triệu đồng mỗi tháng có thực sự thu hút được không? Nhìn qua Singapore, có vẻ như họ làm từ gốc - thu hút và cấp học bổng cho học sinh, sinh viên giỏi từ Việt Nam qua học, khi tốt nghiệp những người này phải có nghĩa vụ làm việc cho Singapore” - PGS.TS Vũ Hải Quân phân tích.

Cần đến đội ngũ cán bộ được đào tạo ngang tầm nhiệm vụ

Nói về cơ chế đặt hàng đào tạo nhân lực, PGS.TS Vũ Hải Quân nhận định TP Hồ Chí Minh đang tái cấu trúc nền kinh tế theo định hướng phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số và cần nguồn nhân lực chất lượng cao. TP Hồ Chí Minh cũng đang tích cực tiến hành cải cách hành chính, dịch vụ công theo hướng của một thành phố thông minh.

Để thực hiện mục tiêu này, PGS. TS Vũ Hải Quân cho rằng phải cần đến đội ngũ cán bộ được đào tạo ngang tầm nhiệm vụ. Tuy nhiên, vẫn chưa có cơ chế để TP Hồ Chí Minh đặt hàng trực tiếp các trường đại học đào tạo nguồn nhân lực chất lượng, phục vụ các chiến lược phát triển của Thành phố.

Giám đốc ĐHQG-HCM nhấn mạnh: “Chúng ta đã có kinh tế thị trường định hướng XHCN nhưng lại chưa có giáo dục định hướng thị trường. Theo đó, Thành phố đóng góp ngân sách về Trung ương và Trung ương điều tiết lại ngân sách cho các đại học. Đây còn là cách làm theo cơ chế bao cấp, theo mô hình kinh tế kế hoạch từ trước khi Đổi mới”.

Dẫn chứng từ nền giáo dục Trung Quốc, PGS.TS Vũ Hải Quân cho biết, trong khi một số trường đại học trực thuộc các bộ, ngành tọa lạc tại TP Hồ Chí Minh chịu sự quản lý và điều phối của các bộ ngành này, Trung Quốc đã tiến hành tái cấu trúc hệ thống giáo dục đại học chỉ còn 2 cấp Bộ GD&ĐT và địa phương. Các trường đại học tọa lạc tại địa phương sẽ nhận một phần ngân sách của trung ương và địa phương để thực hiện chiến lược phát triển địa phương.

Về cơ chế chính sách đặc thù cho lao động nhập cư, ông Quân nhận định đây là lực lượng lao động đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế của TP Hồ Chí Minh. Theo đó, cần giải quyết tốt vấn đề nhà ở, trường học, y tế cho người lao động nhập cư, đôi khi vượt khỏi các quy định hiện hành, chẳng hạn cách tính biên chế, hệ thống trường học, bệnh viện.

Giám đốc ĐHQG-HCM cho biết, vấn đề cuối cùng để thực hiện cơ chế đặc thù cho Thành phố là việc khai thác, sử dụng tài sản công. Và thực tiễn này có thể nhìn thấy từ ĐHQG-HCM.

PGS.TS Vũ Hải Quân phân tích: “ĐHQG-HCM là đơn vị sự nghiệp công lập, đang thực hiện tự chủ đại học, do vậy ngân sách chi thường xuyên càng ngày giảm. ĐHQG-HCM có quỹ đất trong cả nội thành (3 trường thành viên) và ngoại thành. Tuy nhiên, hiện nay cơ chế cho phép đồng khai thác, sử dụng đất đai, tài sản công chưa rõ ràng nên chưa tiến hành được. Việc khai thác hiệu quả dịch vụ, tài sản công sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn thu của ĐHQG-HCM và TP Hồ Chí Minh”.