TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hóa cơ sở

Trong năm 2022, nhiều chương trình nghệ thuật quy mô, chất lượng được đầu tư, dàn dựng góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đa dạng, phong phú

Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2022, công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở luôn được Thành phố đầu tư, chú trọng, huy động cả hệ thống chính trị và các tầng lớp Nhân dân tham gia xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đa dạng, phong phú. Triển khai kế hoạch thực hiện nhiệm vụ trọng tâm phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” năm 2022 nhằm tuyên truyền vận động các ngành, các giới, các cấp cùng tham gia thực hiện phong trào, phát huy vai trò tự quản của cơ sở; nâng cao chất lượng hoạt động phong trào, tuyên truyền các tiêu chuẩn danh hiệu văn hóa bằng nhiều biện pháp đa dạng. Đồng thời, kế thừa và phát triển các thành quả đã đạt được của phong trào như: Gương điển hình “Người tốt - việc tốt”; xây dựng Gia đình văn hóa; Khu phố văn hóa, Ấp văn hóa; Phường, thị trấn văn minh đô thị; Xã văn hóa – văn minh đô thị; Xã văn hóa nông thôn mới; các tiêu chí mô hình văn hóa đặc thù của thành phố được tiếp tục nhân rộng ở cơ sở gắn với các phong trào, cuộc vận động của các ngành, đoàn thể đã phát huy hiệu quả trong thời gian qua. Nhiều mô hình mới, cách làm hay được nhân rộng, thúc đẩy cổ vũ và huy động các nguồn lực trong Nhân dân cùng tham gia chung tay xây dựng đời sống văn hóa, môi trường văn hóa ở cơ sở, hướng tới xây dựng gia đình hạnh phúc, ấm no, bình đẳng. Phấn đấu năm 2022 thực hiện các chỉ tiêu danh hiệu gia đình đạt chuẩn gia đình văn hóa: 95%; Khu phố, ấp đạt chuẩn văn hóa: 98%; Phường, thị trấn đạt chuẩn văn minh đô thị: 80,5%; Xã đạt chuẩn văn hóa nông thôn mới: 97%.

Bên cạnh đó, phong trào xây dựng Gia đình văn hóa đi vào nền nếp, góp phần xây dựng nếp sống hòa thuận, không có bạo lực gia đình, có ý thức giữ gìn giá trị truyền thống gia đình Việt Nam, phát huy vai trò phụ nữ trong gia đình thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, làm nền tảng cốt lõi vững chắc cho việc xây dựng khu phố văn hóa, ấp văn hóa, góp phần giữ vững và ổn định tình hình chính trị - xã hội ở địa phương.

Việc đăng ký xây dựng và tổ chức bình xét danh hiệu Gia đình văn hóa của Thành phố cũng được triển khai bằng nhiều hình thức đổi mới, đồng bộ, phù hợp với từng điều kiện đặc thù địa bàn dân cư. Từ phong trào đã phát huy được nhiều mô hình hay, cách làm hiệu quả và lan tỏa đến các gia đình trên địa bàn thành phố, đặc biệt là công tác phòng, chống bạo lực gia đình luôn được quan tâm, thực hiện, phát huy vai trò của gia đình trong giữ gìn các giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình và tạo nguồn nhân lực cho phát triển của thành phố. Tiếp tục triển khai thực hiện Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình, Bộ tiêu chí “Xây dựng gia đình hạnh phúc” đề cao vai trò, trách nhiệm và các giá trị văn hóa tốt đẹp của gia đình, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững.

Các thiết chế văn hóa cơ sở được quan tâm đầu tư xây dựng kết hợp với phương thức xã hội hóa, đầu tư các trang thiết bị phục vụ đời sống văn hóa, tập luyện thể dục - thể thao cho các xã, góp phần từng bước cải thiện đời sống văn hóa khu vực nông thôn, ngoại thành. Hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa thể thao thành phố cơ bản đáp ứng nhu cầu sáng tạo, học tập, trao đổi, hưởng thụ, gìn giữ văn hóa, luyện tập thể dục thể thao của các tầng lớp Nhân dân. Cơ sở vật chất của hệ thống thiết chế văn hóa thể thao tạo điều kiện thuận lợi để Nhân dân thường xuyên đến sinh hoạt, trao đổi, sáng tạo văn hóa, rèn luyện thân thể để có sức khỏe làm việc, lao động, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, học hỏi lẫn nhau và thắt chặt thêm tình đoàn kết. Nhà văn hóa, Trung tâm Văn hóa – Thể thao đã phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ tại địa phương, tạo điều kiện cho các Câu lạc bộ, đội, nhóm sinh hoạt cố định. Phát triển phong trào văn hóa văn nghệ quần chúng thông qua việc tổ chức các liên hoan, hội thi, hội diễn tại địa phương và tham gia các liên hoan giao lưu văn hóa nghệ thuật với các địa phương trên cả nước. Thành phố bước đầu triển khai thực hiện xây dựng Đề án “Phát triển tổng thể hệ thống thiết chế văn hóa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2035” nhằm tập trung thực hiện quy hoạch, đầu tư và sửa chữa các thiết chế văn hóa, thể thao một cách đồng bộ vừa giải quyết yêu cầu cấp thiết của thực tiễn xây dựng đời sống văn hóa, thể thao, vừa phù hợp với những định hướng về phát triển lĩnh vực văn hóa của Đảng và Nhà nước.

Được sự quan tâm, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể các cấp và đồng thuận thực hiện của cộng đồng dân cư, việc triển khai xây dựng, rà soát thực hiện quy ước khu dân cư được đảm bảo thực hiện hiệu quả, đúng nguyên tắc. Kết quả, toàn Thành phố đã có 1.875 quy ước cộng đồng được phê duyệt đạt tỷ lệ trên 95%, việc xây dựng, thực hiện quy ước khu phố, ấp đã góp phần thực hiện có hiệu quả các hoạt động tự quản, hỗ trợ cho hoạt động quản lý nhà nước, giữ vững ổn định an ninh trật tự, tạo tiền đề trong việc quản lý, giải quyết, điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, giữ gìn và phát huy những phong tục tập quán, văn hóa truyền thống, lồng ghép với việc thực hiện “Cuộc vận động Toàn dân xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, Cuộc vận động “Người dân Thành phố Hồ Chí Minh không xả rác ra đường và kênh rạch, vì Thành phố sạch và giảm ngập nước”, góp phần rất lớn giảm thiểu những tác động tiêu cực phát sinh, thiết thực thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, xây dựng đời sống văn hóa trong các khu dân cư.

Việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang tiếp tục được quan tâm thực hiện, nhận được đồng tình và hưởng ứng trong Nhân dân. Đã có giải pháp, mô hình được triển khai và duy trì hiệu quả trên địa bàn như: tổ chức lễ cưới tập thể, lễ trao giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, tiệc cưới “văn minh - lành mạnh - tiết kiệm”, câu lạc bộ xây dựng gia đình hạnh phúc, các nhóm thiện nguyện “trợ táng”… Tổ chức vận động các cơ sở, nhà hàng tổ chức tiệc cưới đăng ký xây dựng cơ sở, nhà hàng tổ chức tiệc cưới đạt chuẩn văn hóa, trong việc tổ chức tiệc cưới.

Vận động người đứng đầu các cơ sở tôn giáo, cơ sở tín ngưỡng tham gia tích cực trong việc tuyên truyền các tín đồ, giáo dân, các gia đình và các cơ sở kinh doanh dịch vụ mai táng không rải tiền mã, vàng mã trên đường đưa tang; vận động gia đình có người thân mất không để thi hài quá 48 giờ; hạn chế đốt nhang, vàng mã trong các lễ hội, đám tang,… Thực hiện tốt việc xây dựng nếp sống văn hóa cơ sở nhằm giảm bớt và tiến tới xóa hẳn các tập tục lạc hậu, mê tín không phù hợp nếp sống văn minh.

Các hoạt động thể  dục thể thao cũng ngày càng phát triển góp phần nâng cao thể chất cho người dân và tạo môi trường văn hóa lành mạnh trên địa bàn Thành phố.

Trong năm qua, hoạt động văn hoá, lễ hội trên địa bàn thành phố cũng  diễn ra phong phú, đa dạng. Nhiều chương trình nghệ thuật quy mô, chất lượng được đầu tư dàn dựng, vừa thực hiện nhiệm vụ chính trị, vừa đáp ứng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của công chúng. Thành phố cũng đã tổ chức nhiều sự kiện văn hóa, chương trình giao lưu văn hóa ở nước ngoài bằng các hình thức hết sức có ý nghĩa nhằm quảng bá, giới thiệu thành tựu kinh tế, văn hóa, xã hội của thành phố, tình đoàn kết, quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh với các nước, đồng thời giới thiệu, tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc Việt Nam tại Thành phố. Ngoài ra, trên địa bàn Thành phố còn có các ngày lễ hội của các tôn giáo thu hút sự tham gia của đông đảo các tầng lớp Nhân dân. Tiếp tục tăng cường công tác đảm bảo vệ sinh môi trường trong việc tổ chức các hoạt động, lễ hội, sự kiện trên địa bàn Thành phố nhằm thực hiện các biện pháp tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân về xây dựng nếp sống văn minh.

Chăm lo, phát triển các hoạt động thể dục, thể thao, nâng cao thể chất

Thời gian qua, hoạt động thể thao quần chúng ngày càng phát triển. Cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” tiếp tục mở rộng, thu hút đông đảo người dân tham gia, góp phần nâng cao sức khỏe, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh ở địa bàn dân cư. Hàng năm, ngành thể dục thể thao phối hợp cùng với các ban ngành, quận/huyện cùng cả nước tổ chức Ngày chạy Olympic “Vì sức khỏe toàn dân”, tổ chức Lễ Phát động toàn dân tập luyện môn bơi, phòng, chống đuối nước trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh thu hút hàng chục ngàn người tham gia.

Phong trào thể dục, thể thao người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được chăm lo chu đáo. Công tác giáo dục thể chất và thể thao học đường được quan tâm đầu tư; hệ thống giải thể thao học đường của Thành phố tiếp tục duy trì và giữ vững vị trí đứng đầu cả nước thể hiện qua thành tích và kết quả đạt được tại các kỳ Hội khỏe Phù Đổng toàn quốc. Phong trào tập luyện thể thao của các đối tượng khác như: hoạt động thể dục, thể thao trong cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; Hội Nông dân; sinh viên, lực lượng vũ trang… cũng diễn ra sôi nổi.

Việc lồng ghép nội dung nếp sống văn minh - mỹ quan đô thị, chương trình xây dựng nông thôn mới vào phong trào đã và đang là các giải pháp hiệu quả thiết thực trong việc xây dựng môi trường văn hóa ở cơ sở. Chất lượng cuộc sống, đời sống văn hóa tinh thần của người dân trên địa bàn thành phố đã được nâng cao; các nền tảng giá trị đạo đức được quan tâm gìn giữ, các quy tắc ứng xử văn hóa được hình thành xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên địa bàn dân cư. Môi trường văn hóa hội tụ tinh hoa từ nhiều nơi đã phát huy được sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết của Đảng bộ các cấp và hoàn thành kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, giữ môi trường văn hóa được lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi để người dân phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.