Trung Quốc lùng sục vonfram ở Mỹ
Các thương nhân Trung Quốc đang âm thầm tích trữ vonfram (tungsten) từ các bãi phế liệu trên khắp nước Mỹ, đẩy giá của kim loại thiết yếu đối với ngành công nghiệp quốc phòng này tăng cao trong bối cảnh cuộc đua sở hữu các khoáng sản chiến lược toàn cầu ngày càng leo thang.
Tìm kiếm thêm nguồn cung mới
Hoạt động săn lùng của các thương nhân Trung Quốc đã khơi mào cuộc cạnh tranh giá quyết liệt với các doanh nghiệp Mỹ, đồng thời làm dấy lên những lời kêu gọi cấm xuất khẩu nguồn tài nguyên vốn có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh quốc gia.
Một cơ sở xử lý vonfram tại Trung Quốc. Ảnh: VCG
Các nhà cung cấp Mỹ đã liên tục nhận được cuộc gọi từ những thương nhân Trung Quốc đang tìm kiếm vonfram, trong khi các doanh nghiệp xứ cờ hoa tỏ ra lép vế khi các đối thủ châu Á sẵn sàng trả giá cao gấp 5 lần mức thông thường.
Kể từ đầu năm 2025, các nhà mua phế liệu Trung Quốc đã ráo riết săn lùng vonfram ở Mỹ. Tình trạng này là do khan hiếm nguồn cung bên ngoài Trung Quốc, bắt nguồn từ sản lượng suy giảm trong khi nhu cầu từ các ngành hàng không vũ trụ, quốc phòng và sản xuất công cụ đang ở mức cao. Trung Quốc đã áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với vonfram cùng nhiều khoáng sản chiến lược khác vào đầu năm ngoái, đồng thời cắt giảm hạn ngạch khai thác trong nước.
Nhờ được hỗ trợ bởi các khoản trợ cấp của chính phủ và chi phí lao động thấp hơn, Bắc Kinh đã thống trị ngành công nghiệp vonfram toàn cầu trong nhiều thập kỷ qua. Trung Quốc hiện chiếm hơn 50% sản lượng khai thác/tinh luyện vonfram và chiếm khoảng một nửa nhu cầu tiêu thụ của thế giới.
Trung Quốc trong nhiều năm qua đã cấm nhập khẩu phế liệu vonfram với lý do bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, vonfram dưới các dạng khác vẫn có thể nhập khẩu.
Trung Quốc xem Mỹ là “điểm săn hàng” lý tưởng nhờ quy mô thị trường lớn và là nơi đặt trụ sở của nhiều nhà sản xuất máy móc chất lượng hàng đầu thế giới.
Có ý kiến cho rằng các mỏ vonfram lâu đời tại Trung Quốc đang giảm năng suất, buộc nước này phải tìm kiếm thêm các nguồn cung mới.
Phế liệu vonfram thường có nguồn gốc từ các công cụ công nghiệp đã qua sử dụng như mũi khoan và thiết bị khai thác mỏ. Vật liệu này có thể được nghiền nhỏ và xử lý hóa học để tái chế thành bột vonfram hoặc vonfram cacbua, trước khi sử dụng để sản xuất máy móc và công cụ mới.
Mỹ lúng túng
Vonfram được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng quân sự, trong đó có đạn dược và tên lửa. Lượng vonfram tồn kho tại Mỹ đã ở mức thấp ngay cả trước cuộc chiến Iran, trong khi các doanh nghiệp thường không dự trữ lượng lớn kim loại này.
Theo công ty Argus Media, giá vonfram tại Mỹ đã tăng hơn 200% kể từ tháng 5-2025, còn giá phế liệu vonfram tăng tới 350%.
Hiện Mỹ chưa han hành quy định cấm bán vonfram cho các bên mua có ý định xuất khẩu ra nước ngoài. Một quan chức Nhà Trắng cho biết chính quyền của Tổng thống Donald Trump cam kết khôi phục ngành công nghiệp khoáng sản nội địa và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng của Mỹ. Trong bối cảnh cuộc đua giành nguồn tài nguyên ngày càng nóng, Chính phủ Mỹ sẽ đầu tư 1,6 tỉ USD vào một dự án mỏ vonfram tại Kazakhstan.
Mỹ không còn mỏ vonfram thương mại nào đang hoạt động kể từ năm 2015 và phải nhập khẩu hơn 6.000 tấn vonfram đã qua chế biến mỗi năm. Vì vậy, chính quyền ông Trump xác định việc giảm phụ thuộc vào nguồn cung vonfram từ Trung Quốc là ưu tiên chiến lược. Cấm xuất khẩu phế liệu vonfram cũng có thể hỗ trợ nỗ lực này. Tuy nhiên, Washington thiếu năng lực chế biến để tận dụng toàn bộ nguồn phế liệu hiện có.
HẠNH NGUYÊN (Theo Financial Times, NBC News)
