Việt Nam đóng góp tích cực vào các hoạt động của Hội đồng nhân quyền Liên hợp quốc
Tham dự Hội nghị có đại diện lãnh đạo một số đơn vị chức năng thuộc Bộ TT&TT; đại diện Ban Chỉ đạo về nhân quyền của Chính phủ; Bộ Ngoại giao; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
Tại Hội nghị, bà Hoàng Thị Thanh Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Các tổ chức quốc tế, Bộ Ngoại giao đã trình bày chuyên đề: “Dấu ấn Việt Nam với tư cách thành viên Hội đồng nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2014 - 2016. Theo đó, Việt Nam với tư cách là thành viên của Hội đồng nhân quyền nhiệm kỳ 2014 - 2016 đã có những đóng góp tích cực.
(Ảnh: ĐT)
Bà Hoàng Thị Thanh Nga cho biết, Hội đồng nhân quyền được thành lập ngày 15/3/2016, tiền thân là Ủy ban Nhân quyền Liên hợp quốc thuộc Hội đồng kinh tế - xã hội Liên hợp quốc (ECOSOC), là cơ quan trực thuộc Đại hội đồng Liên hợp quốc.
Hội đồng nhân quyền gồm 47 thành viên, phân bổ cân bằng theo 5 khu vực địa lý (châu Á có 13 nước, châu Phi 13 nước, Đông Âu 6 nước, Mỹ La tinh và Caribe 8 nước, Tây Bắc Âu và các nước khác là 7). Các thành viên có nhiệm kỳ 3 năm, không được tái cử nếu đã qua hai nhiệm kỳ liên tục.
Tuy Hội đồng nhân quyền có cơ chế mới (10 năm) song đang giữ vị trí quan trọng hàng đầu trong hệ thống các cơ quan quốc tế về quyền con người. Các phiên họp của Hội đồng nhân quyền là diễn đàn lớn để các nước thể hiện cam kết và thành tựu về bảo đảm quyền con người, cũng như khẳng định vị thế của mình trên các vấn đề chính trị toàn cầu. Do đó thường có trên dưới 100 đoàn cấp cao dự các Phiên họp cấp cao (đầu năm). Bầu cử vào Hội đồng nhân quyền mang tính cạnh tranh rất cao.
Nhiệm vụ của Hội đồng nhân quyền là theo dõi, đánh giá và khuyến nghị các quốc gia về việc bảo đảm quyền con người, xem xét các khiếu nại về vi phạm quyền con người, cung cấp các nghiên cứu chuyên môn, đóng góp vào quá trình pháp điển hóa quyền con người.
Cụ thể, Hội đồng thúc đẩy và bảo vệ quyền con người (dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội, vă hóa, quyền phát triển); thảo luận tình hình nhân quyền ở các nước, các vấn đề chuyên đề liên quan đến nhân quyền; đưa ra các khuyến nghị, nghị quyết, quyết định; ngăn chặn phân biệt đối xử vì lý do sắc tộc, chủ nghĩa bài ngoại, không doan dung; rà soát định kỳ phổ quát (UPR) dành cho mọi quốc gia; thúc đẩy giáo dục, đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật về quyền con người.
Hội đồng họp ít nhất 3 khóa thường kỳ/năm, tổng thời gian ít nhất là 10 tuần, một phiên thảo luật cấp cao. Hội đồng có thể tổ chức các khóa họp đặc biệt nếu được ít nhất 1/3 số nước thành viên Hội đồng (16/47 thành viên) đề nghị. Hội đồng bầu Chủ tịch và 4 Phó chủ tịch theo nhiệm kỳ một năm dựa trên đề cử của 5 nhóm khu vực và theo nguyên tắc luân phiên giữa các nhóm khu vực.
Khóa họp thường kỳ của Hội đồng nhân quyền kéo dài 3 - 4 tuần. 2 tuần đầu để thảo luận các báo cáo, trong đó có báo cáo thường kỳ của Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc, báo cáo của các báo cáo viên đặc biệt, các chuyên gia độc lập của Hội đồng nhân quyền (về tình hình nhân quyền ở một nước, hoặc các vấn đề chuyên đề: quyền tự do ngôn luận, tự do tôn giáo, quyền văn hóa…). Tuần cuối dành để bỏ phiếu các nghị quyết của Hội đồng nhân quyền.
Việt Nam trở thành thành viên Hội đồng nhân quyền nhiệm kỳ 2014 – 2016 với số phiếu cao nhất trong các nước tham gia bầu cử thời điểm đó (184/192 nước bỏ phiếu).
Đánh giá sự tham gia của Việt Nam với tư cách là thành viên Hội đồng nhân quyền 2014 – 2016, bà Hoàng Thị Thanh Nga khẳng định: “Sự tham gia của Việt Nam là nghiêm túc, có trách nhiệm, tích cực và xây dựng”.
Cụ thể là Việt Nam nghiêm túc và có trách nhiệm trong tham gia phát biểu, thảo luận tại hàng trăm cuộc họp, xây dựng và thương lượng các nghị quyết, quyết định của Hội đồng nhân quyền, đóng góp vào việc bảo đảm các giá trị chung về quyền con người.
Nghiêm túc trong thực hiện cơ chế UPR: rà soát nghiêm túc chuẩn bị báo cáo quốc gia chu kỳ I và chu kỳ II; đối thoại thẳng thắn với các nước tại phiên bảo vệ UPR; thực hiện nghiêm túc các khuyến nghị mà Việt Nam chấp thuận. Trong chu kỳ II, Việt Nam chấp nhận 182/227 khuyến nghị. Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch tổng thể để thực hiện các khuyến nghị. Nhiều bộ, ngành cũng đề ra các kế hoạch riêng về thực hiện khuyến nghị.
Việt Nam được đánh giá cao về sự năng động và tích cực. Với vai trò làm điều phối viên của ASEAN, thành viên Nhóm làm việc về tình hình (đại diện cho châu Á), Việt Nam chủ động đưa ra các sáng kiến thuộc ưu tiên, lợi ích của Việt Nam: Tại khóa 32 Hội đồng nhân quyền (tháng 6/2016), Việt Nam cùng Bangladesh và Phillipines đồng tác giả Nghị quyết về tác động của Biến đổi khí hậu với quyền trẻ em (được thông qua bằng đồng thuận với hơn 110 nước đồng bảo trợ. Việt Nam cũng tổ chức các tọa đàm quốc tế thu hút hằng trăm người tham dự tại Hội đồng nhân quyền.
Tại Khóa 31 (tháng 3/2016), Việt Nam phối hợp với Úc tổ chức sự kiện bên lề Hội nghị cấp cao Khóa 31 về bảo đảm quyền lao động của người khuyết tật. Tại Khóa 32 (tháng 6/2016), phối hợp với Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tổ chức sự kiện bên lề về đảm bảo môi trường làm việc an toàn cho người lao động trên biển. Tại Khóa 33 (tháng 9/2016), phối hợp với Mỹ, Úc, Phillipines, Trung Quốc và IOM tổ chức sự kiện bên lề về nâng cao giáo dục trong phòng chống buôn bán phụ nữ và trẻ em gái.
Việt Nam luôn đề cao phương châm đối thoại và hợp tác, tránh đối đầu, chính trị hóa trong vấn đề Quyền con người. Các nước phương Tây, các nước đang phát triển đều đánh giá cao; trong nhiều trường hợp Việt Nam làm trung gian trong các cuộc thương lượng; ý kiến của Việt Nam được lắng nghe.
Một số nước phương Tây cử đoàn sang trao đổi về Hội đồng nhân quyền (Mỹ có đoàn riêng; các nước châu Âu trao đổi qua kênh đối thoại song phương).
Bà Hoàng Thị Phương Nga nhấn mạnh thành tựu và ý nghĩa việc Việt Nam tham gia Hội đồng nhân quyền nhiệm kỳ 2014 – 2016: “Việt Nam đóng góp thiết thực vào thúc đẩy đối thoại và hợp tác; tăng cường tính hiêu quả, minh bạch và cân bằng trong công việc của Hội đồng nhân quyền; đóng góp xây dựng giá trị chung của nhân loại; tăng cường tiếng nói, nâng cao hình ảnh, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế; góp phần bảo vệ lợi ích của Việt Nam và các nước đang phát triển; Đề cao chính sách, thành tựu, nỗ lực của Việt Nam trong việc thúc đẩy và bảo đảm quyền con người; thúc đẩy được các vấn đề Việt Nam có lợi ích (quyền kinh tế - văn hóa – xã hội, quyền của nhóm dễ bị tổn thương, biến đổi khí hậu và quyền con người, quyền của người lao động trên biển…; đấu tranh, phản bác những luận điệu, thông tin sai lệnh về tình hình nhân quyền tại Việt Nam; hỗ trợ thúc đẩy quan hệ song phương với các nước; thêm bạn bè; thêm kinh nghiệm tham gia các cơ chế đa phương, thực sự chuyển từ tham dự sang tham gia, từ tham gia sang đóng góp, định hình luật chơi và xây dựng được đội ngũ cán bộ làm công tác đa phương”.
Tại Hội nghị, các đại biểu tham dự đã nghe ông Nguyễn Mạnh Cường, Trưởng nhóm đàm phán về lao động trong Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (gọi tắt là Hiệp định TPP), Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển quan hệ lao động (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) trình bày chuyên đề “Các cam kết về lao động và quan hệ lao động của Việt Nam trong khuôn khổ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương”; nghe bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) trình bày chuyên đề “Cập nhật các nỗ lực và thành tựu nổi bật trong bảo đảm quyền trẻ em của Việt Nam”.
Cũng tại Hội nghị, các đại biểu kiến nghị, cần nâng tầm hoạt động chỉ đạo thông tin tuyên truyền về nhân quyền; có cơ chế, bộ máy thống nhất trong việc cung cấp thông tin về nhân quyền cho các cơ quan báo chí. Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí cũng cần đẩy mạnh tuyên truyền về đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về đảm bảo thực thi quyền con người, trong đó đặc biệt quan tâm đến người dân ở vùng sâu, vùng xa.
Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Bộ TT&TT Hoàng Vĩnh Bảo cho rằng, qua các lần tổ chức, hội nghị đã đáp ứng nhu cầu thông tin rất lớn của các cơ quan báo chí về vấn đề nhân quyền nói riêng và thông tin đối ngoại nói chung. Do đó, Bộ TT&TT là cơ quan quản lý nhà nước cần phối hợp với các cơ quan có liên quan chủ động cung cấp thông tin cho các cơ quan báo chí. Thứ trưởng đề nghị, trong những hội nghị sau, Cục Thông tin đối ngoại (Bộ TT&TT) nên có báo cáo tổng hợp, đánh giá cụ thể trong việc cung cấp thông tin cho báo chí về vấn đề nhân quyền, cái gì đã làm được và chưa làm được, những vấn đề mà các cơ quan báo chí cần rút kinh nghiệm trong công tác tuyên truyền.
Thứ trưởng Hoàng Vĩnh Bảo cho rằng, tại các buổi cung cấp thông tin về công tác nhân quyền cho báo chí, các cơ quan có liên quan cần biên soạn thành tài liệu (nếu được các cơ quan thẩm định thống nhất đồng ý) cung cấp cho báo chí và trao đổi thẳng thắn đối với báo chí. Hàng tháng, cũng nên có các báo cáo đánh giá về thông tin tuyên truyền về nhân quyền, đối ngoại để rút kinh nghiệm./.
