Vun đắp giá trị gia đình Việt Nam: Nhận diện và giải pháp

Triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, đúng dịp kỷ niệm 20 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam phối hợp cùng Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Đưa Nghị quyết Đại hội XIII vào cuộc sống - Vun đắp giá trị gia đình Việt Nam: Nhận diện và giải pháp”.

Tham dự có các Uỷ viên Trung ương Đảng: Hà Thị Nga, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; PGS.TS. Bùi Nhật Quang,  Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Hà Thị Nga nhấn mạnh, Đảng và Nhà nước ta luôn khẳng định, sự ổn định của gia đình chính là một trong những nhân tố quan trọng của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Gia đình có vai trò quan trọng không chỉ đối với sự phát triển của mỗi cá nhân mà cả trong việc thực hiện các chức năng xã hội, “là nơi kết nối, gắn kết các thế hệ, giữ gìn, phát huy những chuẩn mực, giá trị, tinh hoa văn hoá dân tộc” như Thông điệp của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc nhân kỷ niệm 20 năm Ngày Gia đình Việt Nam.

Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Hà Thị Nga phát biểu khai mạc Hội thảo

Chỉ thị 49-CT/TW ngày 21/2/2005 của Ban Bí thư xác định gia đình là tế bào của xã hội, là nơi duy trì nòi giống, là môi trường quan trọng hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, chống lại các tệ nạn xã hội, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. 

Mới đây, ngày 24/6/2021, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị 06-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới, đã yêu cầu cần “Xác định gia đình là một trong những nhân tố quan trọng quyết định sự phát triển bền vững đất nước”. Đầu tư cho gia đình, vì vậy, cũng là đầu tư cho phát triển bền vững.

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII yêu cầu tập trung nghiên cứu, xác định và triển khai xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá và chuẩn mực con người gắn với giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới, đặt hệ giá trị gia đình vào vị thế vốn rất quan trọng, với tư cách là các tế bào của xã hội, là hạt nhân lưu giữ và phát huy các giá trị quốc gia, giá trị văn hóa, con người Việt Nam; đồng thời, tiếp tục nhấn mạnh chuẩn mực gia đình Việt Nam ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh. 

Theo Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong bối cảnh đất nước ngày càng phát triển, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, có nhiều tác động cả tích cực và tiêu cực, gia đình Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức: các vấn đề mới xuất hiện, gia đình truyền thống ngày càng thu hẹp, các quan hệ tự do, cởi mở về hôn nhân và gia đình xuất hiện, tình trạng ly hôn, sống đơn thân, ngại sinh con cùng với tình trạng buông lỏng giáo dục gia đình, lối sống thực dụng, chạy theo vật chất chi phối thái độ, ứng xử các thành viên trong gia đình và xã hội.

Qua các thời kỳ phát triển, mặc dù cấu trúc và quan hệ trong gia đình Việt Nam có những thay đổi, nhưng chức năng cơ bản của gia đình vẫn tồn tại và gia đình vẫn luôn là nhân tố quan trọng, không thể thiếu trong sự trường tồn của dân tộc và phát triển đất nước. Xây dựng một hệ giá trị gia đình Việt Nam gồm tổng hòa giá trị kinh tế, văn hóa, xã hội kết hợp giữa truyền thống và hiện đại trở thành nguồn lực mạnh mẽ thực hiện mục tiêu phát triển con người, phát triển đất nước đang là yêu cầu đặt ra khi thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII. 

Đồng chí Hà Thị Nga cho biết, những năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã phát động các phong trào thi đua, cuộc vận động và tổ chức nhiều hoạt động vận động, hỗ trợ phụ nữ xây dựng gia đình. Chiến lược phát triển Hội đến năm 2030, tầm nhìn 2035 đặt chương trình hành động nhằm hỗ trợ phụ nữ phát triển toàn diện, xây dựng gia đình hạnh phúc. Trước thềm Đại hội đại biểu phụ nữ toàn quốc lần thứ XIII, Hội tiếp tục xác định nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng gia đình và vun đắp các giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam cùng với việc tiếp tục triển khai phong trào thi đua và cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, góp phần vun đắp giá trị gia đình Việt Nam”. 

"Việc nghiên cứu, chỉ ra những giá trị gia đình cốt lõi, phù hợp với mong muốn, nguyện vọng của phụ nữ và chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Hội, đồng thời, xác định giải pháp thực tiễn để vun đắp giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới là hết sức cần thiết, là trách nhiệm của hội viên, phụ nữ và sứ mệnh của tổ chức Hội, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội Đảng XIII", Chủ tịch Hà Thị Nga nói. 

Quang cảnh Hội thảo khoa học quốc gia “Đưa Nghị quyết Đại hội XIII vào cuộc sống - Vun đắp giá trị gia đình Việt Nam: Nhận diện và giải pháp”

Với 52 báo cáo tham luận gửi tới hội thảo và sự tham gia của hơn 300 đại biểu là các học giả, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, hoạch định chính sách, những người làm thực tiễn công tác gia đình, bình đẳng giới, Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp ở cả điểm cầu trực tiếp và trực tuyến, hội thảo đã tập trung thảo luận nội hàm của một số giá trị gia đình: các giá trị đạo đức, nền nếp, nhân văn trong văn hoá gia đình Việt Nam; giá trị hôn nhân và con cái trong gia đình Việt Nam; các giá trị kinh tế của gia đình hướng tới xây dựng gia đình sung túc, thịnh vượng; yếu tố bình đẳng, tiến bộ trong gia đình hiện đại cần được thấm sâu trong gia đình Việt Nam...

PGS.TS Trần Thị Minh Thi, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới, mặc dù hiện  nay, quan niệm về hôn nhân, con cái có khác nhau ở các nhóm đối tượng, vùng, miền, ngành nghề, mức thu nhập... song người Việt Nam thuộc mọi tầng lớp xã hội, mọi nhóm nhân khẩu xã hội coi gia đình là ưu tiên hàng đầu trong cuộc sống và các gia đình Việt Nam vẫn đề cao giá trị con cái, mong muốn có con nhưng không nhiều. Như vậy, hôn nhân và gia đình vẫn là mối quan tâm hàng đầu của người Việt, vun đắp một cuộc hôn nhân tiến bộ, lành mạnh, xây dựng gia đình hạnh phúc vẫn là giá trị phổ quát hiện nay.

Các giá trị quan trọng trong đời sống hôn nhân, gia đình được lựa chọn và xếp trật tư ưu tiên bao gồm: chung thủy, yêu thương nhau, bình đẳng, trách nhiệm, chia sẻ, hòa hợp tình dục, có thu nhập và sống riêng. Đa số các gia đình cho rằng điều kiện kinh tế quyết định hạnh phúc gia đình (gần 60%). Con cái tiếp tục là một giá trị quan trọng trong hôn nhân nhưng người Việt hiện nay không mong muốn có nhiều con nhất là nhóm mang nhiều đặc điểm hiện đại. Các giá trị của con cái đang chuyển dần từ giá trị xã hội (ưa thích con trai) an sinh (có người chăm sóc khi về già), kinh tế (có nguồn lao động) sang giá trị tâm lý - tình cảm (gắn kết hôn nhân, hoàn thiện bản thân)...

Nhóm tác giả TS Trần Tuyết Ánh, Vụ trưởng và  Ths Nguyễn Hoài Sơn, Vụ Gia đình, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch dẫn các số liệu thu được cho thấy, các yếu tố liên quan đến mối quan hệ gia đình và giá trị gia đình như sự yêu thương, hoà thuận, có nền nếp giữa các thành viên được đánh giá là điều kiện quan trọng nhất tạo dựng gia đình hạnh phúc. Các gia đình đề cao yếu tố tình cảm, mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình chứ không phải các yếu tố vật chất, vật chất chỉ là điều kiện đảm bảo xây dựng gia đình hạnh phúc. Do đó, về mặt chính sách, Nhà nước cần tiếp tục nâng cao điều kiện sống cho các gia đình song song với quá trình đó là sự đầu tư, nuôi dưỡng, duy trì các hệ giá trị tốt đẹp của gia đình để "xây dựng đời sống tinh thần" của thiết chế xã hội cơ bản này./.