Xây dựng khung pháp lý để thúc đẩy thương mại các-bon trong lâm nghiệp

Sáng 20/12, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tổ chức Hội thảo Thị trường các-bon rừng: Kết quả sau COP27 và lộ trình xây dựng thị trường các-bon rừng tại Việt Nam.

Quang cảnh Hội thảo (Ảnh: B.T)

Theo Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường), tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP ngày 7/1/2022 của Chính phủ quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn đã đề ra tổng giảm nhẹ phát thải khí nhà kính tối thiểu giai đoạn đến năm 2030 gồm 563,8 triệu tấn CO2tđ. Theo đó, Bộ Công Thương với lĩnh vực sản xuất năng lượng và tiêu thụ năng lượng trong công nghiệp hướng đến mục tiêu giảm 268,5 triệu tấn CO2tđ; Bộ NN&PTNT với lĩnh vực tiêu thụ năng lượng trong nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp có mục tiêu giảm 129,8 triệu tấn CO2tđ,…

Về tổ chức và phát triển thị trường các-bon trong nước, lộ trình bao gồm 2 giai đoạn. Cụ thể, giai đoạn đến hết năm 2027: xây dựng quy định quản lý tín chỉ các-bon, hoạt động trao đổi hạn ngạch và tín chỉ các-bon; xây dựng quy chế vận hành sàn giao dịch tín chỉ các-bon; triển khai thí điểm cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon trong các lĩnh vực tiềm năng và hướng dẫn thực hiện cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon. Thành lập và tổ chức vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ các-bon kể từ năm 2025. Triển khai các hoạt động tăng cường năng lực, nâng cao nhận thức về phát triển thị trường các-bon.

Giai đoạn từ năm 2028, sẽ tổ chức vận hành sàn giao dịch tín chỉ các-bon chính thức trong năm 2028. Quy định các hoạt động kết nối, trao đổi tín chỉ các-bon trong nước với thị trường các-bon khu vực và thế giới.

Về vấn đề này, Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ liên quan tổ chức vận hành thí điểm và vận hành chính thức sàn giao dịch tín chỉ các-bon phục vụ quản lý và theo dõi, giám sát thị trường các-bon. Hướng dẫn đấu giá, chuyển giao, vay mượn và nộp trả hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Quy định các hoạt động kết nối sàn giao dịch tín chỉ các-bon trong nước với thị trường các-bon khu vực và thế giới,… Bộ Tài chính chủ trì xây dựng, thành lập sàn giao dịch tín chỉ các-bon; ban hành cơ chế quản lý tài chính cho hoạt động của thị trường các-bon. Các Bộ, các cơ quan ngang Bộ, địa phương phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài chính thực hiện các hoạt động liên quan đến tổ chức và phát triển thị trường các-bon. Tổ chức phổ biến, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng để nâng cao nhận thức của cộng đồng về thị trường các-bon.

Theo ông Vũ Tấn Phương (đại diện Văn phòng Chứng chỉ quản lý rừng bền vững VFCO), chúng ta đã có nhiều nỗ lực giảm phát thải nhờ việc quản lý và bảo vệ rừng. Trong thương mại các-bon trong lâm nghiệp ở Việt Nam đã được thực hiện ở vùng Bắc Trung bộ (6 tỉnh) trong giai đoạn 2018-2025 với thỏa thuận chuyển nhượng 10,3 triệu tấn CO2e cho FCPF (Quỹ Đối tác các-bon trong lâm nghiệp). Dự kiến tiền chi trả là 51,5 triệu USD.

Bên cạnh đó, Bộ NN&PTNT đã ký Ý định thư năm 2021 về giảm phát thải, thực hiện ở vùng Nam Trung bộ và Tây nguyên trong giai đoạn từ 2022-2025, tập trung vào giảm phát thải từ hạn chế mất rừng và suy thoái rừng. Ở đây, Việt Nam dự kiến chuyển nhượng 5,2 triệu tấn CO2e.

Tuy nhiên, ông Vũ Tấn Phương cũng cho rằng, các chương trình thương mại các - bon trong lâm nghiệp hiện nay là các chương trình hỗ trợ có điều kiện do thiếu các khung pháp lý. Do đó, ông Phương cho rằng, cần xây dựng khung pháp lý để thúc đẩy thương mại các - bon trong lâm nghiệp đối với thị trường các - bon trong nước và quốc tế. Ngoài ra, cần xây dựng các tiêu chuẩn các - bon cho các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính và tăng hấp thụ các-bon, xây dựng năng lực về xây dựng dự án thương mại các bon.

Theo bà Phạm Thu Thủy, Giám đốc chương trình Biến đổi khí hậu, Năng lượng tái tạo và phát triển các-bon thấp toàn cầu, Tổ chức Cifor, để thúc đẩy thị trường các-bon, cần có chính sách và phối hợp đa ngành để giải quyết các nguyên nhân dẫn đến phá rừng và suy thoái rừng. Cùng với đó là việc trao đổi thông tin và thúc đẩy hợp tác quốc tế và tham gia của các liên minh quốc tế.

Bên cạnh đó, cần kết hợp nhiều công cụ chính sách. Cụ thể, các chính sách cho từng đối tượng như: người sử dụng đất, người mua, các cơ quan nhà nước, người cung ứng trong chuỗi hàng hóa, các tổ chức tài chính và nhà đầu tư, người dân tộc thiểu số,… Đồng thời cần xác định phân khúc thị trường dựa vào ưu thế cạnh tranh và quy mô để đạt được các mục tiêu.

Theo ông Trần Quang Bảo, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp, Bộ NN&PTNT, hiện nay các hình thức mua bán, trao đổi, chuyển nhượng tín chỉ các-bon trên thế giới rất đa dạng cũng như về giá mua bán trên các thị trường tự nguyện hay thị trường bắt buộc. Đối với thị trường tự nguyện, giá mua bán có thể thấp hơn, mang tính chất trao đổi, hỗ trợ nâng cao năng lực còn đối với thị trường bắt buộc, tùy theo chính sách của mỗi quốc gia và ưu tiên của mỗi quốc gia. Nguồn lực này sẽ đầu tư cho việc trồng rừng, phục hồi rừng hoặc hỗ trợ cộng đồng nâng cao sinh kế để giảm thiểu tác động làm suy thoái rừng./.