Y học trường thọ - bài toán sống lâu nhưng phải sống khỏe 

Trong bối cảnh dân số thế giới già hóa nhanh, thách thức lớn của y học hiện đại không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà là kéo dài số năm sống khỏe mạnh. Thực tế cho thấy dù con người sống lâu hơn, chất lượng sống ở giai đoạn cuối đời vẫn chưa tương xứng. Ở nhiều quốc gia phát triển, gần một nửa quãng đời sau tuổi 65 có thể bị ảnh hưởng vì bệnh tật, suy giảm chức năng hoặc mất khả năng tự chủ, tạo ra nghịch lý “tuổi thọ tăng nhưng sức khỏe không tăng tương ứng”.

Cần thận trọng với xu hướng kéo dài tuổi thọ dựa vào biohacking. Ảnh: Forbes

Trước thực trạng đó, y học dự phòng và y học trường thọ (longevity medicine) đang nổi lên như hướng tiếp cận mới, kết hợp công nghệ, dữ liệu sinh học và thực hành lâm sàng nhằm không chỉ điều trị mà còn ngăn chặn sớm quá trình lão hóa bệnh lý. Cùng với sự phát triển của thiết bị đeo thông minh, con người có thể theo dõi nhiều chỉ số sức khỏe theo thời gian thực như nhịp tim, giấc ngủ hay hoóc-môn. Tuy nhiên, việc tiếp cận dữ liệu không đồng nghĩa với hiểu đúng dữ liệu.

Theo các chuyên gia, giá trị cốt lõi của công nghệ nằm ở khả năng phân tích và cá nhân hóa của đội ngũ y tế. Bác sĩ, dược sĩ, chuyên gia dinh dưỡng và tâm lý học đóng vai trò quan trọng trong việc đặt dữ liệu vào bối cảnh cụ thể của từng người, thay vì để cá nhân tự diễn giải và đưa ra quyết định thiếu chính xác về sức khỏe.

Bên cạnh đó, sự bùng nổ mạng xã hội khiến khái niệm “trường thọ” bị pha loãng bởi nhiều thông tin thiếu kiểm chứng, trong đó có các xu hướng “biohacking” cực đoan kết hợp dinh dưỡng, công nghệ và lối sống nhưng không phải lúc nào cũng dựa trên bằng chứng khoa học. Điều này làm gia tăng nguy cơ lan truyền các phương pháp không an toàn và gây hiểu lầm trong cộng đồng.

Trước tình hình đó, nhiều chuyên gia kêu gọi đưa khoa học trở lại vị trí trung tâm của y học trường thọ, với sự dẫn dắt của giới chuyên môn và tiêu chuẩn nghiên cứu rõ ràng. Một số trường đại học và viện nghiên cứu đã bắt đầu hình thành các nhóm chuyên sâu về lão hóa khỏe mạnh, cho thấy lĩnh vực này đang dần được công nhận như một hướng phát triển chính thống.

Tại Tây Ban Nha, quốc gia có tuổi thọ trung bình khoảng 84 năm, vấn đề càng trở nên rõ nét khi người dân vẫn phải đối mặt với gánh nặng bệnh tật trong giai đoạn cuối đời. Các chuyên gia gọi đây là “nghịch lý tuổi thọ”, khi sống lâu hơn không đồng nghĩa với sống khỏe hơn. Trong bối cảnh đó, y học trường thọ và y học dự phòng đang được thúc đẩy nhằm chuyển từ mô hình điều trị sang phòng ngừa, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận để nâng cao chất lượng sống lâu dài.

PHƯƠNG HOA