Bài 2: Tìm hài cốt liệt sĩ chính là tìm người thân của mình

Nhằm tri ân các anh hùng liệt sĩ, trong chuyến công tác mới đây nhân kỷ niệm 75 năm ngày Thương binh- Liệt sĩ (27/7), đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã đến thắp hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ thị xã Điện Bàn (Quảng Nam)

Mặc dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng những mất mát, hy sinh vẫn còn đó trong nhiều gia đình Việt Nam, bởi nhiều hài cốt liệt sĩ vẫn đang nằm lại giữa núi rừng mênh mông, trùng điệp trong nước và trên đất bạn Lào, Campuchia.

Thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ kính yêu: “Máu đào của các liệt sĩ ấy đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói. Sự hy sinh anh dũng của liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự do”; đồng thời thấu hiểu nỗi đau của gia đình, thân nhân các liệt sĩ đang từng ngày mong ngóng đưa các anh trở về, bằng tất cả tình cảm, sự tri ân và lòng biết ơn sâu sắc, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Quân khu 5 thời gian qua luôn bền bỉ hành trình tìm kiếm, quy tập, đưa hài cốt các liệt sĩ về yên nghỉ trong lòng đất Mẹ quê hương.

Tại tỉnh Quảng Nam, qua các tư liệu lịch sử và nhân chứng kể lại, thời gian qua, các Đội tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ của tỉnh và Quân khu 5 liên tục có nhiều đợt điều tra, tìm hiểu và cập nhật thông tin liên quan đến liệt sĩ tại các địa bàn có cán bộ, chiến sĩ ta trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã hy sinh. Qua các nỗ lực tìm kiếm, nhiều hài cốt của các liệt sĩ đã anh dũng hi sinh cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc đã được tìm thấy sau nhiều năm nằm lại ở núi rừng.

Trong số các đợt tìm kiếm tại các địa bàn có cán bộ, chiến sĩ ta hy sinh đó, có thể kể đến như khu vực sân bay Khâm Đức (huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Tín), nay thuộc thị trấn Khâm Đức, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam vào ngày 5/8/1970, Tiểu đoàn Đặc công 404 (Quân khu 5) tập kích vào cứ điểm của Mỹ tại sân bay Khâm Đức. Qua trận tập kích này, 17 chiến sĩ đặc công của ta đã anh dũng chiến đấu và hy sinh.

Dựa theo thông tin do các cựu chiến binh Tiểu đoàn Đặc công 404 và phóng viên Mỹ cung cấp, Ban Chỉ huy quân sự huyện Phước Sơn đã tiến hành rà soát, khảo sát địa hình, tổ chức tìm kiếm.

Sau hơn 15 ngày nỗ lực khai quật, tìm kiếm trên trên diện tích 12m², sâu gần 5m tại sân bay Khâm Đức, đến ngày 3/6/2020, các lực lượng tìm kiếm đã tìm thấy 17 hài cốt các liệt sĩ của ta đã hi sinh cùng các di vật kèm theo.

Thành viên các Đội tìm kiếm, quy tập liệt sĩ hy sinh tại địa bàn Quân khu 5  thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng là cất bốc, đưa hài cốt các liệt sĩ vừa tìm thấy về an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ quê nhà

Cũng trên địa bản tỉnh Quảng Nam, tại huyện Nông Sơn, được sự chỉ dẫn của người dân địa phương, tháng 9/2021, Ban Chỉ huy quân sự huyện phối hợp với Ban Chỉ huy quân sự xã Quế Lâm tìm kiếm khu vực tập trung cứu chữa thương bệnh binh thời chống Mỹ. Nơi đây cách xa khu dân cư hơn chục cây số, đang giữa mùa nước lớn, các cán bộ, chiến sĩ trong đội tìm kiếm đã phải đi đò qua sông, ăn ở tại chỗ, mặc cho muỗi rừng, vắt núi nhiều vô kể. Sau 7 ngày ròng rã, đào bới khu vực hơn 370m², mở rộng tìm kiếm trong phạm vi hơn 8.000m², lực lượng tìm kiếm đã phát hiện 18 hài cốt liệt sĩ được chôn cất cẩn thận, theo hàng, hầu hết đã bị phân hủy, chỉ còn lớp đất mỏng sẫm màu và các vật dụng kèm theo.

Tại tỉnh Bình Định, tháng 4/2022 vừa qua, hài cốt liệt sĩ Trung đoàn 22, Sư đoàn 3 (Quân khu 1) hy sinh trong trận tập kích quân Mỹ cuối tháng 12/1966 ở đồi Xuân Sơn (huyện Hoài Ân) đã được tìm thấy.

Nhờ thông tin của một Cựu chiến binh thuộc phường Hoài Thanh Tây, thị xã Hoài Nhơn cung cấp, từ ngày 10/3 đến 15/4, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Bình Định đã huy động lực lượng, phương tiện khảo sát, thăm dò, khai quật với diện tích hơn 1.200m² và phát hiện, cất bốc được rất nhiều sinh phẩm như răng, xương, dây thắt lưng, dép cao su, túi cơm, túi đựng gạo, lọ thuốc penicillin, lược... của cán bộ, chiến sĩ thuộc Sư đoàn 3 và quân, dân, chính đảng địa phương hy sinh trong trận tập kích cứ điểm đồi Xuân Sơn.

Tại tỉnh Ninh Thuận, từ năm 2016 đến nay, các lực lượng tìm kiếm và quy tập mộ liệt sĩ tỉnh này đã tìm kiếm, quy tập, an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Ninh Thuận gần 20 hài cốt liệt sĩ là người đồng bào dân tộc Raglai đã anh dũng hy sinh trong các trận đánh với Mỹ, ngụy.

Tuy nhiên, điều rất đáng nói là theo tín ngưỡng của đồng bào Raglai (Ninh Thuận), khi người chết (kể cả liệt sĩ) đã được làm tục bỏ mả thì không ai dám động đến những ngôi mộđó. Vì vậy, để công tác tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ hiệu quả, đúng quy định, Ban Chính sách, Phòng Chính trị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh đã kiên trì vận động các già làng, người có uy tín các tộc họ; đồng thời cùng đại diện cấp ủy, chính quyền địa phương đến tận nhà người dân thuyết phục gắn với làm tốt công tác dân vận và giải quyết các chế độ chính sách.

“Mưa dầm thấm lâu”, một số gia đình, thân nhân liệt sĩ đã đồng thuận và cho phép đưa các hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang. Từ thành công bước đầu này, đồng bào dân tộc Raglai dần thay đổi nếp nghĩ cũ, tích cực tham gia và hỗ trợ công tác tìm kiếm, quy tập, an táng hài cốt các liệt sĩ là người đồng bào Raglai về nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh.

Cảm xúc hết sức thiêng liêng mỗi khi tìm thấy và trực tiếp đưa hài cốt các liệt sĩ về quê hương của các Đội tìm kiếm, quy tập liệt sĩ tại địa bàn Quân khu 5

Tại tỉnh Gia Lai, cùng với các nỗ lực trong việc triển khai công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở thực địa, những năm qua, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh này còn đặc biệt quan tâm, làm tốt công tác cảm hóa, thuyết phục, động viên những người một thời ở bên kia chiến tuyến chỉ dẫn các khu vực có mộ liệt sĩ ta hy sinh trong chiến tranh, nhờ đó đã mang lại nhiều kết quả tích cực.

Trong các trường hợp những người một thời ở bên kia chiến tuyến chỉ dẫn để tìm mộ liệt sĩ có thể kể đến như ông Huỳnh Văn Sĩ (xã Thành An, thị xã An Khê) năm 1967 trúng quân dịch, làm lính Trung đoàn 44 Sư đoàn 23 ngụy. Tháng 8/1968, chỉ huy bắt ông cùng một số lao công dân binh đào hố tại khu vực Suối Vối để chôn 26 xác chiến sĩ Quân Giải phóng do quân ngụy chở về. Nghe đài báo thông tin và được lực lượng vũ trang thị xã An Khê đến tận nhà tuyên truyền, động viên, thuyết phục, thậm chí cam kết bảo đảm an toàn, ông Sĩ đã yên tâm “bật mí” sự việc và là nhân chứng sống cùng các lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ triển khai tìm kiếm, cất bốc, quy tập mộ liệt sĩ. Không những vậy, ông Sĩ cũng là người tích cực dò tìm, liên lạc, vận động những người cùng thời với mình trước đây lầm lỗi đi theo địch tìm ra manh mối, thu thập thông tin, tham gia khảo sát địa hình, lên sơ đồ, xác định nhiều hài cốt liệt sĩ tại địa phương…

Có thể nói, quá trình nỗ lực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ nhiều năm qua đang được các cấp, các ngành, địa phương và cán bộ, chiến sĩ, nhân dân ta hết sức quan tâm, triển khai hiệu quả. Tuy nhiên, trên thực tế, đến nay tại các địa phương, tại rất nhiều gia đình, các thân nhân hiện vẫn đang ngày đêm trông mong tin tức các liệt sĩ hy sinh nhưng chưa tìm thấy hài cốt. Điều đó đang tiếp tục thôi thúc tất cả chúng ta, cả hệ thống chính trị, các đơn vị lực lượng vũ trang, địa phương, cơ quan, đơn vị và Nhân dân cả nước quyết tâm tiếp tục nỗ lực để tìm thấy hết những hài cốt cán bộ, chiến sĩ ta hi sinh cho công cuộc, sự nghiệp thống nhất, tròn vẹn lãnh thổ và độc lập, tự do của dân tộc./.