Báo động khủng hoảng sức khỏe tâm thần 

Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố ngày 30-4 cho biết sức khỏe tâm thần kém là một trong những thách thức lớn nhất về sức khỏe cộng đồng và kinh tế tại châu Âu, gây thiệt hại khoảng 76 tỉ euro mỗi năm. Trên phạm vi toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng lên tiếng báo động về tình trạng này.

Rối loạn tâm thần là gánh nặng y tế đang gia tăng trên thế giới.

OECD cho biết một phần lớn chi phí đó đến từ thực tế là bệnh lý tâm thần làm trầm trọng thêm các bệnh lý thực thể khác, dẫn đến các phương pháp điều trị phức tạp và tốn kém hơn. Các ước tính cũng chỉ ra rằng những bệnh lý này sẽ tác động sâu sắc đến thị trường lao động, gây ra mức giảm trung bình 1,7% GDP hàng năm trong giai đoạn 2025-2050.

Theo OECD, rối loạn trầm cảm nặng, rối loạn lo âu lan tỏa và rối loạn do sử dụng rượu sẽ dẫn đến giảm 2,5 năm tuổi thọ khỏe mạnh trên toàn Liên minh châu Âu (EU) trong 25 năm tới, tương đương với khoảng 28.000 ca tử vong sớm mỗi năm. Trên khắp các nước OECD, tỷ lệ rối loạn tâm thần đã tăng gần 21% trong hai thập kỷ qua. Rối loạn lo âu là phổ biến nhất, chiếm khoảng 40% tổng số ca, tiếp đến là rối loạn trầm cảm với 20% và rối loạn do sử dụng chất kích thích với 17%.

Báo cáo chỉ ra nhiều yếu tố xã hội và môi trường là nguyên nhân chính gây ra sự gia tăng này. Các biện pháp phong tỏa thời kỳ đầu của đại dịch COVID-19, chiến tranh, bất ổn địa chính trị và khủng hoảng kinh tế đều góp phần làm suy giảm sức khỏe tâm thần. Báo cáo viết: “Lo âu về biến đổi khí hậu đã nổi lên thành một mối quan tâm đáng kể đối với thế hệ trẻ, với 84% giới trẻ toàn cầu báo cáo mức độ lo lắng từ trung bình đến cực kỳ về tương lai của hành tinh”. Việc lạm dụng mạng xã hội cũng đang nổi lên như một mối lo ngại đáng kể, đặc biệt là trong các nhóm dân số trẻ.

Trong khi đó, theo báo cáo của Đại học Michigan, tại Mỹ có ít nhất 55 triệu người đang chịu đựng một dạng rối loạn tâm thần nào đó, gây tổn thất cho nền kinh tế 282 tỉ USD mỗi năm.

Trên phạm vi toàn cầu, WHO kêu gọi các quốc gia hành động khẩn cấp để đối phó cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần đang ngày càng gia tăng.

Báo cáo của WHO cho thấy trên thế giới hiện có hơn 1 tỉ người sống chung với rối loạn tâm thần, nhưng chỉ có 9% số người mắc bệnh trầm cảm được điều trị. Đặc biệt, sức khỏe tâm thần của giới trẻ đang bị ảnh hưởng mạnh bởi sự phát triển của mạng xã hội và tác động kéo dài từ đại dịch COVID-19.

Trung bình cứ 100 ca tử vong thì có hơn 1 ca là do tự tử, và cứ mỗi ca tử vong thì lại có 20 vụ tự tử bất thành. Năm 2021, ước tính có 727.000 vụ tự tử trên thế giới, khiến tự tử tiếp tục là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người trẻ.

WHO cũng cảnh báo ngân sách trung bình mà các chính phủ dành cho chăm sóc sức khỏe tâm thần còn thấp, chỉ chiếm 2% tổng ngân sách y tế và con số này không thay đổi từ năm 2017. Theo khuyến cáo của WHO, việc cải tổ dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần là một trong những thách thức cấp bách nhất đối với y tế công cộng toàn cầu hiện nay.

QUỐC KHÁNH (Tổng hợp)