Biến phế phẩm thành nguồn thu cho nông dân vùng khóm
Trăn trở trước cảnh lá khóm bị đốt bỏ dễ gây ô nhiễm môi trường sau mỗi vụ thu hoạch, ông Phạm Văn Nương ở xã Hỏa Lựu, TP Cần Thơ đã tìm cách thu gom, xử lý để tạo sợi tơ khóm phục vụ cho ngành dệt may. Sáng kiến này vừa giúp nhiều nông dân có thêm việc làm, thu nhập ổn định vừa mở ra hướng phát triển bền vững cho vùng khóm Cầu Đúc.
HTX Sản xuất, thương mại, dịch vụ Cần Thơ Farm phát triển cơ sở sản xuất tơ từ lá khóm.
Có thêm nguồn thu từ lá khóm
Lâu nay, ở nhiều vùng trồng khóm trên địa bàn TP Cần Thơ nói chung và xã Hỏa Lựu nói riêng, mỗi khi đến lúc phá vườn, lá khóm lại trở thành nỗi lo của nhà nông. Chặt bỏ thì tốn công, bỏ xuống mương thì ô nhiễm môi trường còn phun thuốc xử lý lại ảnh hưởng đến đất và sức khỏe. Thế nhưng, giờ đây, mối lo ấy đã được giải tỏa khi ông Phạm Văn Nương, Hợp tác xã (HTX) Sản xuất, thương mại, dịch vụ Cần Thơ Farm, phát triển cơ sở sản xuất tơ từ lá khóm.
Ông Phạm Văn Nương chia sẻ: “Để làm ra sợi khóm chất lượng phải tuyển chọn lá khóm già, đủ độ dài theo yêu cầu kỹ thuật, thường khoảng 40 đến 50cm trở lên. Khóm Cầu Đúc có lá đạt chất lượng hơn so với một số giống khóm khác. Sau khi thu mua về, lá khóm phải trải qua nhiều công đoạn xử lý như ép, đánh sợi, cắt tỉa bỏ những phần còn bám dính trên sợi tơ. Tơ khóm sau đó được rửa qua nhiều nước cho sạch rồi đưa vào máy ly tâm sấy khô và đem phơi nắng. Khi sợi tơ khóm khô đạt yêu cầu sẽ được đóng gói bán cho công ty để sản xuất sợi phục vụ ngành dệt may”.
Với cách làm này, cứ 60kg lá khóm tươi sẽ cho ra khoảng 1kg sợi khóm khô thành phẩm. Hiện nay, HTX bán sợi khóm khô cho đối tác với giá 160.000-170.000 đồng/kg. Theo ông Nương, trung bình 1.000m² trồng khóm sẽ thu được khoảng 1,5-2 tấn lá. Khi lá khóm được thu gom và bán cho HTX với giá 1.000 đồng/kg, nông dân không chỉ có thêm thu nhập mà còn tiết kiệm được 800.000 đến 1 triệu đồng/1.000 m² chi phí thuê nhân công dọn dẹp, đồng thời môi trường cũng ít bị ảnh hưởng. Ngoài ra, việc sản xuất tơ từ lá khóm còn tạo việc làm lao động địa phương. Đồng thời, lượng lá khóm bỏ xuống nước cũng được giảm đáng kể, góp phần bảo vệ môi trường.
Hiện, HTX Sản xuất, thương mại, dịch vụ Cần Thơ Farm tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 10 nhân công, còn lại là các nhân công theo thời vụ. Chị Huỳnh Thị Bích Ly, làm việc tại HTX, cho biết thu nhập từ việc làm tơ khóm của chị và các nhân công ở đây rất ổn định. Mỗi ngày làm việc 8 tiếng. Các chị em phụ nữ làm ở đây thu nhập khoảng 8 triệu đồng/tháng, còn các anh thì khoảng 9 triệu đồng/tháng.
Dẫn chúng tôi tham quan các công đoạn của quá trình sản xuất, ông Phạm Văn Nương chia sẻ thêm, dù mới triển khai cách đây vài tháng nhưng mô hình đã mang lại hiệu quả tích cực, nhất là giảm lượng lá khóm bỏ tại rẫy. Hướng tới, ông Nương dự định sẽ tận dụng những bã trong quá trình làm sợi khóm để ủ phân vi sinh, nuôi trùn quế làm thức ăn cho lươn hoặc cá. Ngoài ra, phân trùn quế cũng được tận dụng để bón cho cây trồng.
Ông Phạm Văn Nương cho biết khóm Cầu Đúc có lá dài, tơ khóm khô đạt yêu cầu sẽ được bán cho công ty để sản xuất sợi phục vụ ngành dệt may.
Hướng đi lâu dài cho vùng nguyên liệu
Ông Võ Tứ Phương, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Hỏa Lựu, TP Cần Thơ, cho biết: Trên địa bàn xã hiện có hơn 2.000ha trồng khóm. Tuy nhiên, trong quá trình canh tác những phụ phẩm, nhất là lá khóm nông dân thường bỏ, tốn chi phí để phá rẫy. Tình trạng này ảnh hưởng rất lớn đến môi trường, cũng như chi phí sản xuất của nông dân. Thời gian qua, địa phương đã liên kết với các đơn vị để nghiên cứu tìm giải pháp xử lý phụ phẩm của cây khóm. Trên cơ sở đó, xã đã kêu gọi được một đơn vị chế biến lá khóm làm ra sợi để phục vụ cho dệt may. Hiện giờ, HTX này hoạt động rất hiệu quả.
Cũng theo ông Võ Tứ Phương, bước đầu HTX Sản xuất, thương mại, dịch vụ Cần Thơ Farm đến tận rẫy thu mua lá khóm để tạo thói quen cho người dân. Lá khóm được mua với giá ổn định 1.000 đồng/kg. Với công suất tiêu thụ khoảng 2,2-2,5 tấn lá khóm/ngày giúp giải quyết lượng lớn phụ phẩm từ khóm của địa phương.
“Mô hình sản xuất tơ từ lá khóm mang lại hiệu quả rất tích cực cho địa phương. Một là giúp giảm thiểu tác động môi trường khu vực của nông thôn. Hai là giảm chi phí sản xuất và tăng thêm nguồn thu cho người dân. Ba là cùng với xã xây dựng nền sản xuất xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Khi tận dụng phụ phẩm để phục vụ trong sản xuất nông nghiệp còn góp phần cải thiện cuộc sống và thu nhập cho bà con vùng trồng khóm”, ông Võ Tứ Phương nhấn mạnh.
Bài, ảnh: MỘNG TOÀN
