Buôn lậu, gian lận thương mại thay đổi phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi

Buôn lậu trên tuyến biên giới, cửa khẩu đường bộ có chiều hướng gia tăng

Ông Đàm Thanh Thế - Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia cho biết, tuyến biên giới phía Bắc, các tỉnh trọng điểm gồm: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên,… lực lượng Bộ đội Biên phòng, Hải quan và lực lượng chức năng địa phương tập trung kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ, nên tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua cửa khẩu, đường mòn, lối mở được ngăn chặn, không phát sinh điểm nóng. Tuy nhiên, hiện nay khi các hoạt động xã hội trở lại bình thường, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, gian lận thương mại và hàng giả có chiều hướng gia tăng trở lại, chủ yếu là hàng tiêu dùng, quần áo, đồ chơi, hàng điện tử,… Tình hình buôn bán, vận chuyển hàng cấm là ma túy vẫn tiềm ẩn và diễn ra phức tạp, tập trung chủ yếu ở địa bàn các tỉnh Sơn La, Lạng Sơn, Điện Biên,...  Tình hình vận chuyển trái phép, buôn lậu khẩu trang y tế không rõ nguồn gốc vẫn diễn ra phức tạp.

Điển hình ngày 21/8/2020, Bộ đội Biên phòng và Hải quan Cao Bằng phát hiện và thu giữ gần 700.000 chiếc khẩu trang y tế không có hóa đơn chứng từ. Đáng chú ý, các đối tượng buôn lậu rất manh động, sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng khi bị phát hiện; chẳng hạn như tại Bắc Giang, vụ dừng, kiểm tra xe ô tô của lực lượng chức năng, làm một chiến sĩ công an hy sinh; qua khám xét ô tô phát hiện 2 tấn linh kiện điện thoại các loại không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Tại tuyến biên giới, cửa khẩu, địa bàn các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, hoạt động buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới tập trung ở các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Kon Tum, Đà Nẵng… chủ yếu là mặt hàng rượu ngoại, đường, thuốc lá, mỹ phẩm, hàng tiêu dùng, lâm sản, pháo nổ, đồ chơi trẻ em. Tình hình hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy qua biên giới cũng diễn ra rất phức tạp, các vụ việc đã phát hiện, bắt giữ có số lượng ma túy lớn, đối tượng dùng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, liều lĩnh và manh động, có vũ khí nóng sẵn sàng chống trả khi bị bao vây, bắt giữ. Đáng chú ý, hoạt động của tội phạm ma túy có sự chuyển dịch và gia tăng tại các địa bàn tỉnh tuyến biên giới Việt Nam- Lào. Điển hình như trong  tháng 9/2020 tại Hà Tĩnh, lực lượng Bộ đội biên phòng chủ trì, phối hợp các lực lượng chức năng triệt phá thành công Chuyên án A3-220 phát hiện, thu giữ 237,15 kg ma túy các loại. 

Tuyến biên giới Tây Nam tình hình buôn lậu, gian lận thương mại rất phức tạp, địa bàn trọng điểm: Tây Ninh, Đồng Tháp, Long An, An Giang, Kiên Giang, Bình Phước.

Chó nghiệp vụ của lực lượng hải quan làm việc tại cửa khẩu (Ảnh: M.P)

Để phòng ngừa dịch COVID-19 tại các cửa khẩu, đường mòn, lối mở trên tuyến biên giới Việt Nam – Campuchia, các lực lượng chức năng trung ương và địa phương đã phối hợp cắm chốt, tuần tra, kiểm soát chặt chẽ nên hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa giảm mạnh. Tuy nhiên, hoạt động vận chuyển hàng quá cảnh còn tiềm ẩn nhiều vẫn còn số ít các đối tượng lợi dụng lúc sơ hở của lực lượng chức năng để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, mặt hàng chủ yếu là hàng đã qua sử dụng, đường cát, thuốc lá điếu,..

Buôn lậu trên tuyến hàng không trầm lắng hơn

Quý III/2020, do ảnh hưởng của dịch COVID-19 các tuyến bay hành khách nội địa và quốc tế tiếp tục bị gián đoạn, ngưng trệ dẫn đến hoạt động buôn lậu trên tuyến này có chiều hướng giảm. Các đối tượng buôn lậu tập trung vào  các loại hàng hóa có giá trị cao và dễ cất giấu như: vàng, sản phẩm của động vật hoang dã, ngoại tệ, mỹ phẩm, tân dược, thực phẩm chức năng, thời trang cao cấp, thiết bị công nghệ, rượu ngoại, thuốc lá, xì gà,...  

Tình hình kinh doanh, vận chuyển hàng lậu, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ qua đường bưu điện, chuyển phát nhanh nhằm tránh sự kiểm tra, phát hiện của các lực lượng chức năng tiếp tục diễn biến phức tạp; hàng hóa được vận chuyển về tập kết tại kho hàng của bưu điện, kho hàng hóa nội địa của các công ty dịch vụ hàng không, kho hàng của các công ty Logistic sau đó hàng sẽ được chuyển đến các bưu cục để giao cho khách hàng, mặt hàng chủ yếu là: Quần áo, giày dép, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, đồ chơi trẻ em, linh kiện điện tử,...

Trong khi đó, hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, xuất nhập khẩu thông qua hệ thống các cảng biển nước ta diễn ra rất phức tạp, địa bàn trọng điểm vẫn là khu vực Cảng Hải Phòng, Quảng Ninh, TP. Hồ Chí Minh. Mặt hàng buôn lậu chủ yếu là xăng, dầu, khoáng sản, thuốc lá, rượu ngoại, hàng điện tử, điện lạnh, máy móc đã qua sử dụng, hàng hóa vi phạm sở hữu trí tuệ,... Đặc biệt xuất hiện tình trạng các đối tượng mua bán, vận chuyển ma túy xuyên quốc gia từ Campuchia về Việt Nam theo đường bộ, sau đó cất giấu, ngụy trang ma túy trong hàng hóa xuất khẩu để chuyển đi nước thứ ba theo đường biển, với số lượng lớn (điển hình vụ tháng 7/2020 tại TP. HCM, các lực lượng thuộc Bộ Công an, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Tổng cục Hải quan đã phối hợp, mở rộng triệt phá đường dây mua bán, vận chuyển trái phép 164kg ma túy các loại, 19 bánh heroin, bắt giữ 24 đối tượng).

Bên cạnh đó, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép xăng dầu có phần trầm lắng hơn. Trên biển, vẫn còn tình trạng các đối tượng lợi dụng các doanh nghiệp làm hậu cần nghề cá ở các tỉnh ven biển, hoán cải tàu vỏ sắt mua xăng, dầu lậu của các tàu nước ngoài để bán cho các tàu đánh cá nhằm thu lợi.

Siết chặt kiểm soát biên giới dịp cuối năm

Nhận định về nguyên nhân của tình trạng trên, đại diện Ban chỉ đạo 389 Quốc gia cho biết chủ yếu là do một số cơ chế, chính sách pháp luật còn bất cập, hạn chế, khó khăn về điều kiện phương tiện, nhưng nguyên nhân quan trọng vẫn là vai trò chỉ đạo, điều hành của một số cấp ủy, địa phương chưa thường xuyên, chưa quyết liệt.

Cùng với đó một số đơn vị chưa làm tốt công tác chính trị tư tưởng, thiếu kiểm tra giám sát, để cán bộ, chiến sỹ tiếp tay cho buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả và bị xử lý, kỷ luật. Một số đơn vị chức năng chưa làm tốt công tác nắm tình hình, chưa chủ động trong công tác đấu tranh, còn để xảy ra một số vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa tại địa bàn, lĩnh vực phụ trách, gây bức xúc trong dư luận.

Hơn nữa, sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng trong phòng ngừa, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại một số địa phương, đơn vị chưa đạt yêu cầu.

Theo đại diện Ban chỉ đạo 389, trên cơ sở những kết quả đã đạt được, để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu gian lận thương mại và hàng giả trong những tháng cuối năm 2020, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu Ban Chỉ đạo 389 các Bộ, ngành, địa phương và Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị chức năng tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc các nội dung chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia; Triển khai thực hiện Kế hoạch 399/KH-BCĐ389 ngày 10/10/2020 về tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong hoạt động thương mại điện tử. 

Bên cạnh đó, tăng cường phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, các mặt hàng trọng điểm như xăng dầu, khoáng sản, thuốc lá, hàng điện tử điện lạnh cũ, dược phẩm, thược phẩm chức năng.... đặc biệt chú ý các mặt hàng liên quan đến phòng chống dịch COVID-19.

Đặc biệt, các Bộ, ngành, địa phương, các lực lượng chức năng cần nâng cao năng lực để nhận diện phương thức, thủ đoạn mới của đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất kinh doanh hàng giả, trên cơ sở đó phát hiện đối tượng chủ mưu, cầm đầu để đánh trúng, đánh đúng, đấu tranh ngăn chặn, triệt phá hiệu quả các đường dây, ổ nhóm tội phạm, không chạy theo sự vụ.

Ngoài ra, cần tăng cường công tác quản lý cán bộ thực thi nhiệm vụ, siết chặt kỷ luật. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra công vụ; xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu theo từng địa bàn, lĩnh vực phụ trách; điều chuyển, đề xuất điều chuyển, thay thế người đứng đầu các cơ quan, đơn vị không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, có biểu hiện bao che, dung túng cho buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; xử lý nghiêm các vi phạm.../.