Cần làm gì để tuổi cao mà tim vẫn khỏe?
Tuổi càng cao càng tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, không phải tất cả người cao tuổi đều mắc bệnh tim. Bí quyết sống khỏe là chủ động bảo vệ sức khỏe và nâng cao hiểu biết về phòng ngừa bệnh tật để có thể can thiệp “từ sớm, từ xa”, thay vì đợi đến khi triệu chứng xuất hiện mới bắt đầu điều trị.
Các chuyên gia khuyến cáo người cao tuổi cần chủ động phòng ngừa bệnh tim mạch.
Trong chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến do Bệnh viện Đa khoa Quốc tế SIS Cần Thơ thực hiện, PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí, Chủ tịch Hội Lão khoa TP Hồ Chí Minh, nêu nguyên nhân chính khiến người cao tuổi dễ mắc bệnh tim mạch là do hệ thống tim mạch bị lão hóa. Quá trình này làm xơ cứng thành động mạch, tổn thương lòng mạch, buộc tim phải dùng lực mạnh hơn bình thường để bơm máu. Đây là cơ chế dẫn đến suy tim và nhồi máu cơ tim. Ngoài ra, các bệnh mạn tính, như: tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, nếu không được kiểm soát tốt sẽ gây tổn thương hệ thống mạch máu và nhiều cơ quan quan trọng, dẫn tới nhồi máu cơ tim hay đột quỵ não.
Các chuyên gia tim mạch cảnh báo, ở giai đoạn khởi phát, bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít có triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Quá trình sinh bệnh tích lũy theo thời gian khiến thành mạch ngày càng cứng và hẹp do xơ vữa. Thông thường, khi mạch máu hẹp từ 70-90%, triệu chứng mới biểu hiện rõ rệt, nhưng đó cũng là thời điểm nguy cơ cao dẫn đến đột quỵ hoặc suy tim.
Những dấu hiệu gợi ý ban đầu cần lưu ý bao gồm: đau đầu, chóng mặt, đỏ bừng mặt. Khi vận động mạnh hoặc leo cầu thang, nếu cảm thấy nặng ngực, đau nhói vùng giữa ngực hoặc ngực trái, cần nghĩ ngay đến nguy cơ bệnh tim thiếu máu cục bộ. Nhiều người thường lầm tưởng đau ngực là do trào ngược dạ dày mà bỏ sót bệnh lý tim mạch. Ngoài ra, khó thở và giảm khả năng gắng sức cũng là biểu hiện của suy tim. Với người cao tuổi có tiền sử đái tháo đường, nếu thường xuyên thấy tê lạnh, cảm giác kiến bò ở tay chân, cần đi siêu âm kiểm tra mạch máu ngoại vi.
Điều đáng lo ngại là triệu chứng bệnh tim ở người cao tuổi thường không điển hình. PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí lưu ý, trong khi người trẻ thường bị đau ngực dữ dội khi nhồi máu cơ tim thì người cao tuổi có khi chỉ thấy hơi hồi hộp, nghẹn thở, choáng váng hoặc ngất thoáng qua. Vì vậy, các cụ cần đặc biệt lưu ý khi có bất kỳ thay đổi bất thường nào như nhìn mờ thoáng qua hay cảm giác “hẫng” kéo dài trong lồng ngực.
Bệnh tim mạch đang có xu hướng trẻ hóa. BS.CKI Lâm Thành Luân, Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế SIS Cần Thơ, cho biết đơn vị tiếp nhận nhiều bệnh nhân dưới 40 tuổi gặp biến cố tim mạch nặng. Nguyên nhân chủ yếu do áp lực công việc, stress, thiếu ngủ và thói quen ăn uống nhiều dầu mỡ, muối tinh luyện. Bên cạnh đó, lối sống tĩnh tại, hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia cũng là những yếu tố nguy cơ hàng đầu.
Chi phí điều trị bệnh tim mạch vô cùng tốn kém. BS.CKI Nguyễn Đức Chỉnh, Trưởng Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế SIS Cần Thơ, phân tích: thuốc hằng tháng của bệnh nhân tăng huyết áp, đái tháo đường trung bình từ 1-2 triệu đồng, nhưng nếu xảy ra biến chứng suy tim, con số này tăng lên 4-5 triệu đồng. Đặc biệt, các ca can thiệp kỹ thuật cao do nhồi máu cơ tim hay đột quỵ có thể tiêu tốn hàng trăm triệu đồng cho một lần cấp cứu.
Bên cạnh đó là những chi phí gián tiếp, như: mất thu nhập trong thời gian nằm viện, chi phí người nuôi bệnh và gánh nặng tâm lý nặng nề. BS.CKI Lâm Thành Luân chia sẻ, nhiều trường hợp cấp cứu biến chứng xuất huyết não, khi hỏi tiền sử, người nhà thường cho hay: “Trước đây chưa từng có bệnh lý gì”, vì họ chưa từng đi khám sức khỏe định kỳ. Sự hối tiếc của thân nhân khi không đưa cha, mẹ đi tầm soát sớm hơn chính là bài học đắt giá về tinh thần “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.
Để “tuổi cao tim vẫn khỏe”, PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí lưu ý: Bệnh tim không đương nhiên gắn với tuổi già. Mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh từ sớm: bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, như đi bộ, đạp xe. Đặc biệt, cần chú trọng giấc ngủ, đảm bảo ngủ đủ 6-7 tiếng mỗi đêm để cơ thể hồi phục, thay vì quan niệm sai lầm rằng người già chỉ cần ngủ ít.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo việc chủ động tầm soát sức khỏe định kỳ, đặc biệt với những người có yếu tố gia đình mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp. Việc tuân thủ chỉ dẫn của thầy thuốc, tái khám và uống thuốc đúng liều lượng là chìa khóa để bảo vệ trái tim và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.
Bài, ảnh: THU SƯƠNG
