Bệnh nhân đái tháo đường: Đừng chờ nhìn mờ mới đi khám mắt 

Hầu hết bệnh nhân đái tháo đường đã gặp các biến chứng nghiêm trọng ở mắt mới đi tìm bác sĩ điều trị. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo, ngay khi phát hiện mắc đái tháo đường, người bệnh hãy đi thăm khám mắt ngay lập tức, càng sớm càng tốt.

Con đường diễn tiến âm thầm, phá hủy thị lực

BS.CKII Hồ Như Thủy, Giám đốc Trung tâm Mắt Quốc tế Medic, Bệnh viện Đa khoa Hòa Hảo - Medic Cần Thơ, chia sẻ 2 trường hợp bệnh nhân đái tháo đường tiêu biểu với kết quả sức khỏe đôi mắt hoàn toàn trái ngược.

Bác sĩ tư vấn cho bệnh nhân đái tháo đường sau can thiệp điều trị bệnh mắt.

Đó là trường hợp nam bệnh nhân N.M.T (47 tuổi, ở TP Cần Thơ) có tiền sử đái tháo đường hơn 8 năm, nhưng chưa từng đi khám mắt vì thấy mắt vẫn sáng bình thường. Sau một đêm ngủ dậy, mắt phải của anh đột ngột tối sầm, xuất hiện mảng đen lớn che lấp tầm nhìn. Khi đến thăm khám, kết quả siêu âm và chụp ảnh đáy mắt cho thấy anh bị xuất huyết dịch kính diện rộng do vỡ mạch máu võng mạc. Dù bác sĩ đã tích cực điều trị, nhưng do tổn thương quá nặng và phát hiện muộn, thị lực của anh T chỉ phục hồi ở mức hạn chế, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

Ngược lại, nữ bệnh nhân L.T.M (52 tuổi, ở tỉnh Vĩnh Long) vẫn tuân thủ tư vấn của bác sĩ nội tiết để đi tầm soát mắt định kỳ dù mắt không hề đau hay mờ. Qua thăm khám chuyên sâu, bác sĩ phát hiện bà M đã bắt đầu bị tổn thương võng mạc không tăng sinh giai đoạn sớm kèm phù hoàng điểm vi thể. Nhờ phát hiện đúng “thời điểm vàng”, bệnh nhân được phối hợp điều chỉnh phác đồ nội khoa và can thiệp tiêm nội nhãn. Sau đợt điều trị, tình trạng phù hoàng điểm đã hết, dịch khô hoàn toàn và thị lực được bảo tồn ở mức 9/10.

Theo BS.CKII Hồ Như Thủy, kết quả nhiều nghiên cứu chuyên ngành cho thấy, cứ 10 ca mắc đái tháo đường thì có đến 6 ca gặp biến chứng ở mắt, đặc biệt là bệnh võng mạc đái tháo đường, là nguyên nhân gây giảm thị lực và mù lòa hàng đầu trên thế giới. Gần đây, Trung tâm Mắt Quốc tế Medic tiếp nhận số lượng lớn bệnh nhân đái tháo đường đến khám do biến chứng mắt.

Bệnh đái tháo đường có thể ảnh hưởng đến hầu như mọi cấu trúc của mắt, nhưng biến chứng phổ biến và nguy hiểm nhất vẫn là bệnh võng mạc đái tháo đường do tổn thương hệ vi mạch máu nuôi dưỡng võng mạc. Bệnh diễn tiến âm thầm qua hai giai đoạn chính: giai đoạn không tăng sinh xuất hiện vi phình mạch, xuất huyết chấm hoặc các ổ xuất tiết cứng và giai đoạn tăng sinh xuất hiện các mạch máu tân sinh bất thường rất dễ vỡ, gây xuất huyết dịch kính hoặc co kéo dẫn đến bong võng mạc. Song song đó, phù hoàng điểm do đái tháo đường làm thoát dịch gây phù vùng trung tâm thị giác, là nguyên nhân hàng đầu làm suy giảm thị lực nghiêm trọng, có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào.

Ngoài ra, người bệnh còn đối mặt với nguy cơ bị đục thủy tinh thể sớm, dễ mắc glôcôm tân mạch (cườm nước) hoặc các bệnh lý thần kinh thị giác do rối loạn chuyển hóa. Các bác sĩ luôn nhấn mạnh tổn thương thực sự ở giai đoạn sớm thường không có bất kỳ triệu chứng nào. Đến khi người bệnh thấy nhìn mờ, xuất hiện chấm đen, khó nhìn trong tối hay bị khuyết tầm nhìn thì tổn thương đáy mắt đã tiến triển rất sâu.

Chủ động tầm soát sức khỏe mắt, kiểm soát tốt bộ ba chỉ số

Nếu người bệnh bỏ lỡ “thời điểm vàng” điều trị thì có thể dẫn đến hậu quả trầm trọng đối với thị lực. Tổn thương do bệnh võng mạc đái tháo đường thường bắt đầu âm thầm ở vùng võng mạc ngoại biên, trong khi vùng hoàng điểm đảm nhận thị lực trung tâm giúp đọc sách, lái xe hay nhận diện khuôn mặt vẫn chưa bị ảnh hưởng. Người bệnh hoàn toàn không đau nhức, thị lực vẫn đạt 10/10, nên rất dễ chủ quan nghĩ rằng mắt mình vẫn tốt, hoặc lầm tưởng mờ mắt là do lão thị ở tuổi trung niên.

Tuy nhiên, một khi các tân mạch bất thường đã hình thành ở giai đoạn tăng sinh, mọi thứ có thể đảo chiều cực kỳ nhanh chóng. Chỉ một đợt vỡ tân mạch gây xuất huyết dịch kính hay bong võng mạc co kéo cũng đủ khiến thị lực sụt giảm nghiêm trọng chỉ trong vài giờ. Chính giai đoạn tổn thương chưa có biến chứng là “thời điểm vàng”. Can thiệp ở giai đoạn này bằng thuốc tiêm nội nhãn hay laser nhẹ nhàng vừa mang lại hiệu quả bảo tồn thị lực cao, vừa tiết kiệm chi phí cho bệnh nhân. Ngược lại, khi đã rơi vào các biến chứng nặng, dù có thực hiện phẫu thuật cắt dịch kính phức tạp thì khả năng phục hồi thị lực về mức ban đầu là rất khó khăn. Việc bỏ lỡ thời điểm này đồng nghĩa với nguy cơ suy giảm thị lực vĩnh viễn, ảnh hưởng nặng nề đến khả năng lao động và chất lượng cuộc sống.

Bác sĩ Thủy khuyến cáo, để chủ động bảo vệ đôi mắt, người bệnh đái tháo đường phải kiểm soát chặt chẽ “bộ ba” chỉ số toàn thân gồm: đường huyết, huyết áp và mỡ máu. Đặc biệt, phụ nữ mắc đái tháo đường thai kỳ hoặc mắc đái tháo đường từ trước khi mang thai cần được theo dõi sức khỏe mắt sát sao, do sự thay đổi nội tiết trong thai kỳ có thể khiến các tổn thương đáy mắt tiến triển cực kỳ nhanh chóng.

Bài, ảnh: THU SƯƠNG