Chủ động phòng bệnh do não mô cầu
Trước chùm ca bệnh do não mô cầu vừa ghi nhận tại TP Hồ Chí Minh, trong đó có 1 ca tử vong, ngành Y tế TP Cần Thơ khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, đặc biệt tại trường học và những nơi tập trung đông người. Đồng thời, phát hiện sớm, điều trị kịp thời và xử lý đúng các trường hợp tiếp xúc gần là những yếu tố quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ lây lan, giảm biến chứng nặng, nguy hiểm đến tính mạng.
Tiêm ngừa phòng bệnh do não mô cầu tại CDC Cần Thơ.
Bệnh diễn tiến nhanh, nguy cơ tử vong cao
Theo thông tin từ ngành Y tế TP Hồ Chí Minh, đến ngày 19-10-2026, thành phố ghi nhận 4 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước. Trong đó, 1 trường hợp tử vong, 3 trường hợp đang được điều trị tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới với tình trạng sức khỏe ổn định.
Trong điều kiện người dân thường xuyên đi lại, giao lưu, học tập và làm việc tại những nơi đông người, nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây cần được quan tâm. Trường học, nơi sinh hoạt tập thể và các môi trường có tiếp xúc gần là những địa điểm cần chú trọng giám sát sức khỏe, phát hiện sớm trường hợp nghi mắc bệnh. Diễn biến của chùm ca bệnh tiếp tục nhắc nhở cộng đồng không được chủ quan trước bệnh do não mô cầu. Đáng chú ý, bệnh có thể tiến triển nhanh, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não và những biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Bệnh do não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis, lây truyền chủ yếu do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh, gây ra các thể bệnh nặng, như: viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết và có thể để lại hậu quả nghiêm trọng, như: điếc, liệt, chậm phát triển tinh thần, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời...
ThS Lê Phúc Hiển, Trưởng Khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm - Kiểm dịch Y tế quốc tế - Ký sinh trùng côn trùng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) TP Cần Thơ, cho biết: "Năm 2025, TP Cần Thơ ghi nhận 4 ca não mô cầu. Từ đầu năm 2026 đến nay, ghi nhận 1 ca mắc não mô cầu. Ngay từ đầu năm 2026, CDC thành phố đã tham mưu Sở Y tế có công văn chỉ đạo tăng cường phòng, chống bệnh não mô cầu".
Trong công văn, Sở Y tế yêu cầu các đơn vị liên quan tăng cường giám sát, phát hiện ca bệnh, tổ chức điều trị và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Chủ động phòng bệnh từ thói quen hằng ngày
Vi khuẩn có thể cư trú ở vùng mũi, họng của người mang vi khuẩn và lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, nhất là trong những tình huống, như: ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết. Không phải tất cả người mang vi khuẩn đều phát bệnh, nhưng bệnh có thể xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào máu hoặc màng não.
ThS Lê Phúc Hiển cho biết: "Các biểu hiện ban đầu có thể gồm: sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn. Khi bệnh tiến triển, người mắc có thể xuất hiện cổ cứng, nổi ban xuất huyết. Những biểu hiện này có thể xuất hiện không đồng thời, không nhất thiết có đầy đủ các triệu chứng điển hình, nhưng khi phát hiện các triệu chứng nêu trên, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay để đánh giá và xử trí. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng và tử vong".
Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm bệnh, mỗi người cần duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân và bảo vệ đường hô hấp, như: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi; súc miệng và họng bằng dung dịch sát khuẩn; đeo khẩu trang nơi công cộng và trên các phương tiện giao thông công cộng; hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh; không dùng chung các vật dụng có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng, họng; vệ sinh thông thoáng, sạch sẽ nhà ở, phòng học; ăn uống đủ chất, rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng…
Bên cạnh đó, tiêm vắc-xin phòng bệnh do não mô cầu là biện pháp phòng bệnh chủ động. Người dân nên trao đổi với bác sĩ ở các cơ sở tiêm chủng để được tư vấn loại vắc-xin phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm. Cần lưu ý, vắc-xin phòng một số nhóm huyết thanh không đồng nghĩa với việc bảo vệ trước tất cả các nhóm não mô cầu. Người dân cũng cần theo dõi các khuyến cáo chính thức của ngành y tế.
Theo ThS Lê Phúc Hiển, khi phát hiện trường hợp nghi mắc bệnh trong cộng đồng, cần thông báo cho cơ sở y tế để được hướng dẫn, tránh gây hoang mang. Công tác điều tra dịch tễ và quản lý người tiếp xúc gần có vai trò quan trọng trong việc hạn chế lây lan. CDC Cần Thơ phối hợp các cơ sở khám, chữa bệnh điều tra, lấy mẫu xét nghiệm, khai thác tiền sử tiếp xúc, triển khai điều trị dự phòng và theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe của những người tiếp xúc gần với người mắc bệnh.
Chùm ca bệnh tại TP Hồ Chí Minh cho thấy hậu quả nghiêm trọng mà bệnh có thể gây ra, đồng thời khẳng định vai trò của việc phát hiện sớm, xử lý kịp thời và theo dõi, điều trị dự phòng cho người tiếp xúc gần. Không hoang mang, nhưng tuyệt đối không chủ quan, chủ động phòng bệnh và tuân thủ hướng dẫn của ngành y tế chính là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
Bác sĩ Huỳnh Thanh Triều, Phó Trưởng Phòng khám Đa khoa, chuyên Khoa, CDC TP Cần Thơ, cho biết: Tại TP Cần Thơ, ở hai điểm tiêm ngừa của CDC Cần Thơ, người dân đi tiêm ngừa phòng bệnh não mô cầu rải rác, không đông như đợt tháng 3-2026. Vì thế, vắc-xin không thiếu. Hiện nay có nhiều loại vắc-xin của nhiều hãng khác nhau, giá dao động từ hơn 230.000-1.800.000 đồng. Độ tuổi và số mũi tiêm tùy thuộc vào loại vắc-xin.
Bài, ảnh: H.HOA
