Chiến thắng lịch sử của đảng cực hữu Đức
Đảng “Sự lựa chọn vì nước Đức” (AfD) chiếm ưu thế trong cuộc bầu cử quan trọng ở bang miền Đông Saxony-Anhalt vào ngày 6-9, nhưng không giành được đa số tuyệt đối cần thiết để trở thành đảng cực hữu đầu tiên điều hành một phần đất nước kể từ Thế chiến thứ hai.
Ông Siegmund (giữa) cùng các lãnh đạo AfD vui mừng với kết quả bầu cử ngày 6-9. Ảnh: AFP
Theo kết quả sơ bộ, AfD dẫn đầu với 43,8% số phiếu ủng hộ. Con số này cao hơn gấp đôi so với 17,4% của đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) theo đường lối trung hữu, do Thủ tướng Đức Friedrich Merz lãnh đạo.
Các dự phóng mới nhất cho thấy AfD giành được 39 trong tổng số 83 ghế của nghị viện bang, vẫn chưa đủ 42 ghế cần thiết để đạt đa số tuyệt đối tại cơ quan này. Do đó, việc thành lập chính quyền liên minh có thể sẽ giằng co trong vài ngày hoặc vài tuần tới. Giới phân tích cho rằng dù đảng nào nắm quyền, điều này nhiều khả năng sẽ đặt lãnh đạo tiếp theo của bang rơi vào tình thế mong manh.
Ulrich Siegmund, ứng viên của AfD cho vị trí thủ hiến bang, đã bày tỏ mong muốn hợp tác với tất cả các đảng phái sẵn sàng cho một sự chuyển đổi chính trị căn bản tại Saxony-Anhalt.
AfD chưa từng tham gia một chính quyền liên minh nào tại 16 bang của Đức, cũng như tại chính phủ liên bang, vì tất cả các đảng chính trị truyền thống khác đều từ chối hợp tác với tổ chức này.
Saxony-Anhalt là một bang tương đối nhỏ nhưng giữ vai trò trung tâm quyền lực của AfD tại Đông Đức. Kết quả bầu cử đã gây chấn động hệ thống chính trị của Đức, với chiến lược “bức tường lửa” được thiết kế sau Thế chiến thứ hai nhằm ngăn các đảng cực đoan quay trở lại nắm quyền.
Giới chính trị coi AfD như một đảng bị ruồng bỏ. Cơ quan tình báo nội địa Đức đã liệt AfD vào nhóm “bị nghi ngờ là cực đoan”, còn chi nhánh của đảng này tại Saxony-Anhalt bị xếp là “cực đoan”.
AfD dĩ nhiên bác bỏ những cáo buộc trên. Các cử tri cũng đã phớt lờ những cáo buộc này khi nhiều người nói với các hãng thăm dò rằng AfD đưa ra những giải pháp tốt hơn cho những lo ngại về kinh tế, an ninh và nhập cư so với các đảng chính thống.
AfD đã khai thác tâm lý hoài niệm về Đông Đức, cũng như sự bất mãn dai dẳng về khoảng cách giàu nghèo với phía Tây, nhiều thập niên sau khi Bức tường Berlin sụp đổ vào năm 1989.
Mặc dù Siegmund được mệnh danh là gương mặt thân thiện của AfD, những cam kết trong chiến dịch tranh cử của ông lại mang tính cực đoan, trong đó có việc nhắm vào những người di cư bất hợp pháp bằng cách triển khai “chiến dịch tái di cư và trục xuất” ngay từ ngày đầu tiên. Với quan điểm thân Nga, đảng này cũng kêu gọi ngừng hỗ trợ cho Kiev và thúc đẩy việc không tiếp tục cấp quy chế tị nạn cho người Ukraine.
Kết quả bỏ phiếu là một đòn giáng nữa vào uy tín của Thủ tướng Merz, khi mức độ tín nhiệm của ông đã suy giảm trong bối cảnh chính phủ liên minh chật vật khôi phục tăng trưởng tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu.
Bộ trưởng phụ trách châu Âu của Pháp, ông Benjamin Haddad mô tả chiến thắng của AfD là “một thời khắc nghiêm trọng ở châu Âu”, đồng thời cảnh báo rằng “chủ nghĩa dân tộc và bài ngoại sẽ không bao giờ là giải pháp”.
HẠNH NGUYÊN (Theo Al Jazeera, NY Times)
