Chủ động bảo đảm an toàn tài chính quốc gia ​

Đến thời điểm này, cán cân ngân sách ở mức thặng dư 120.000 tỷ đồng nhờ nguồn thu ngân sách tăng trưởng tốt. (Ảnh: M.P)

Kịp thời đề xuất các giải pháp hỗ trợ thiết thực

Trong suốt hai năm qua, đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới nền kinh tế toàn cầu, khiến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp gặp khó khăn, các chuỗi cung ứng cung và cầu đứt gãy khiến đời sống của người dân khó khăn.

Dù trong thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều cơ chế, chính sách kịp thời hỗ trợ người dân, doanh nghiệp vượt qua đại dịch, song với việc tác động tiêu cực kéo dài suốt từ đầu năm 2020 đến nay, dịch COVID-19 đã tạo sức ép rất lớn đến cân đối thu, chi ngân sách nhà nước. Thực tế, thu ngân sách nhà nước đã giảm do kinh tế khó khăn và liên tục phải thực hiện các chính sách ưu đãi miễn, giảm; trong khi nhu cầu tăng chi rất lớn. Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đã chủ động đề xuất các giải pháp điều hành ngân sách nhà nước chặt chẽ, linh hoạt, tiết kiệm, trên tinh thần tập trung nguồn lực cho phòng, chống dịch COVID -19 và kịp thời hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân khó khăn.

Cụ thể, Bộ Tài chính đã cho phép tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các khoản chi ủng hộ, tài trợ của doanh nghiệp, tổ chức cho các hoạt động phòng, chống dịch COVID -19. Theo đó, tổng giá trị hỗ trợ về thuế năm 2020 khoảng 129.000 tỷ đồng. Trong đó, số tiền được gia hạn khoảng 97.500 tỷ đồng; số tiền được miễn, giảm khoảng 31.500 tỷ đồng. Năm 2021, tổng giá trị hỗ trợ về thuế ước khoảng 118.000 tỷ đồng, trong đó, số tiền được gia hạn khoảng 115.000 tỷ đồng; số tiền được miễn, giảm hơn 3.000 tỷ đồng, số tiền thuế, phí, lệ phí, tiền chậm nộp thuế, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được miễn, giảm khoảng 24.300 tỷ đồng…

Vừa qua, trước tác động nghiêm trọng của đợt bùng phát dịch COVID -19 lần thứ tư, Bộ Tài chính đã đề xuất, trình Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua bốn giải pháp bổ sung về miễn, giảm thuế gồm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của năm 2021 đối với doanh nghiệp, tổ chức có doanh thu không quá 200 tỷ đồng; miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng và các loại thuế khác trong các quý III và IV của năm 2021 đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại các địa bàn chịu tác động của dịch COVID -19; giảm thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa, dịch vụ trong nhiều ngành nghề; miễn tiền chậm nộp phát sinh đối với các doanh nghiệp, tổ chức phát sinh lỗ năm 2020. Tính chung các giải pháp hỗ trợ bổ sung được Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quyết định như trên, thì tổng số tiền thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất mà Nhà nước đã thực hiện hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân trong năm 2021 là ước khoảng 138.000 tỷ đồng.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Võ Thành Hưng, các giải pháp hỗ trợ nêu trên được đánh giá là kịp thời, có tác động tích cực và được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao, góp phần tháo gỡ khó khăn, ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh và duy trì tăng trưởng. Trong quá trình xây dựng các giải pháp hỗ trợ, Bộ Tài chính đã tham khảo ý kiến rộng rãi của cơ quan, tổ chức, cộng đồng doanh nghiệp và người dân nhằm bảo đảm các giải pháp đưa ra là thiết thực, nhanh chóng tới được các đối tượng thật sự gặp khó khăn. Các văn bản hướng dẫn tổ chức thực hiện đều quy định rõ các đối tượng thụ hưởng sẽ tự xác định, kê khai số thuế được gia hạn, miễn, giảm, số thuế còn phải nộp dựa trên quy định của pháp luật về thuế và điều kiện thực tế của mình, bảo đảm việc thực hiện công khai, minh bạch và thuận lợi.

Bảo đảm tính bền vững, ổn định kinh tế vĩ mô

Từ đầu năm 2021 đến nay, cân đối ngân sách đã cơ bản được bảo đảm, ngành Tài chính cố gắng hoàn thành ở mức cao nhất nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước và các nhiệm vụ chi được thực hiện triệt để tiết kiệm, bảo đảm cân đối ngân sách nhà nước và tỷ lệ bội chi ngân sách nhà nước trong phạm vi dự toán được Quốc hội giao. Cụ thể, về thu ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính đã chỉ đạo quyết liệt quản lý thu, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, phấn đấu tăng thu ở những địa bàn, lĩnh vực có điều kiện, quyết liệt xử lý thu hồi nợ đọng thuế. Nhờ đà tăng trưởng của nền kinh tế từ những tháng cuối năm 2020, một số ngành, lĩnh vực được hưởng lợi từ chính sách nới lỏng về tài khóa, tiền tệ như ngân hàng, chứng khoán, bất động sản... tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước; tăng thu từ tăng giá dầu thô; tăng thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu… Kết quả thực hiện thu ngân sách nhà nước 10 tháng năm 2021 đã đạt 90,9% dự toán. Bộ Tài chính đang phấn đấu thu ngân sách nhà nước cả năm 2021 vượt dự toán.

Về chi ngân sách nhà nước, để chủ động ưu tiên cân đối nguồn cho phòng, chống dịch và hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng của dịch COVID -19, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ, trình Quốc hội yêu cầu các bộ, cơ quan Trung ương, địa phương thực hiện cắt giảm tối thiểu 50% kinh phí hội nghị, kinh phí công tác trong và ngoài nước, tiết kiệm thêm 10% kinh phí chi thường xuyên khác còn lại của năm; thu hồi các khoản chi thường xuyên chưa thật sự cần thiết, chậm triển khai để bổ sung dự phòng ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương, tập trung kinh phí cho phòng, chống dịch COVID-19.

Năm 2022, dự báo tình hình quốc tế, trong nước tiếp tục có nhiều khó khăn, thách thức. Dịch COVID-19 còn tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, tạo ra nhiều tác động tiêu cực, kéo dài. Trong bối cảnh này, để bảo đảm an ninh tài chính quốc gia, Thứ trưởng Võ Thành Hưng cho biết, trải qua bốn đợt dịch bùng phát, kinh nghiệm, năng lực, khả năng ứng phó của cả nước và từng địa phương tiếp tục được nâng lên, nhưng sức chống chịu và nguồn lực của doanh nghiệp, người dân đã giảm sút nhiều. Nhiệm vụ mà Chính phủ đã đặt ra cho năm tới là phải thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả với dịch bệnh, củng cố năng lực hệ thống y tế, nhất là y tế cơ sở, mở rộng và tăng cường diện bao phủ vaccine. Mặt khác, phải có các giải pháp thiết thực, hiệu quả nhằm nhanh chóng khôi phục các hoạt động của nền kinh tế, khắc phục sự đứt gãy của các chuỗi cung ứng, phục hồi thị trường lao động, đặc biệt là ở các trung tâm công nghiệp, dịch vụ. Trong bối cảnh đó, chính sách tài khóa sẽ đóng vai trò rất quan trọng, vừa tạo động lực hỗ trợ cho nền kinh tế, các doanh nghiệp, người dân, vừa phải bảo đảm an ninh an toàn tài chính quốc gia, ổn định vĩ mô.

Tại Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XV vừa qua, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ, trình Quốc hội thông qua dự toán ngân sách nhà nước năm 2022 cùng với nhiều giải pháp hỗ trợ cụ thể. Đặc biệt, trước yêu cầu nhanh chóng tận dụng cơ hội phục hồi và phát triển kinh tế, Bộ Tài chính đang cùng với các bộ, ngành nghiên cứu ban hành các giải pháp về tài khóa “nới lỏng”.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc nêu rõ, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn về tài chính – ngân sách nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng và xuyên suốt của ngành Tài chính trong phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh những thuận lợi, triển vọng tăng trưởng kinh tế nước ta trong giai đoạn cuối năm còn nhiều yếu tố rủi ro, thách thức. Đặc biệt, trong điều kiện độ mở nền kinh tế cao, rủi ro về kinh tế, chính trị, thiên tai và dịch bệnh phức tạp, thì yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô càng quan trọng, nhưng cũng nhiều khó khăn. Do đó, việc ứng phó, ngăn chặn, kiểm soát thành công đại dịch cùng với việc thực hiện có hiệu quả các giải pháp chính sách tài khóa, tiền tệ, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp sẽ góp phần quan trọng, quyết định tới mục tiêu ổn định, duy trì đà phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Để vừa hỗ trợ hiểu quả doanh nghiệp, người dân gặp khó khăn, vừa giảm thiểu tác động của các giải pháp này tới an ninh tài chính quốc gia, Bộ Tài chính xác định sẽ tập trung thực hiện nhóm giải pháp trọng tâm, như: nghiên cứu hoàn thiện chính sách về thu ngân sách nhà nước, phấn đấu hoàn thành dự toán thu được giao ở mức cao nhất, động viên hợp lý nguồn lực phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; nâng cao hiệu quả quản lý, phân bổ, sử dụng ngân sách nhà nước; triệt để tiết kiệm, chống lãng phí, tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, bảo đảm tính bền vững, an ninh, an toàn tài chính quốc gia./.