Chủ động phòng ngừa loét đối với bệnh nhân nằm lâu
Bệnh nhân tai biến, người mắc bệnh lý cột sống hay hạn chế vận động phải nằm lâu đối mặt với nguy cơ viêm loét tì đè cùng các biến chứng đe dọa tính mạng. Các bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ khuyến cáo: Cần chủ động phòng ngừa ngay từ đầu, tránh để xảy ra viêm loét.
Các bác sĩ Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ luôn khuyến cáo bệnh nhân phòng ngừa loét tì đè do nằm lâu.
Nằm lâu là loét: “Tảng băng chìm” dưới da
ThS.BS.CKII Nguyễn Lê Hoan, Trưởng Khoa Ngoại Chấn thương Chỉnh hình - Thần kinh, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, cho biết loét tì đè thường xảy ra tại những vị trí tiếp xúc và bị ép cố định thường xuyên vào mặt giường. Đối tượng nguy cơ cao nhất là những bệnh nhân phải nằm lâu do tai biến, tình trạng lão suy, tổn thương cột sống hoặc tổn thương hai chân làm hạn chế vận động. Vị trí dễ loét nhất là vùng xương cùng cụt, tiếp theo là vùng hông, gót chân, bả vai và cổ gáy.
Quá trình loét diễn tiến âm thầm. Khởi đầu chỉ là những vùng da viêm đỏ, sau đó trượt lớp da nông, dẫn đến hoại tử một phần và nặng nhất là hoại tử sâu tận xương. Bác sĩ Nguyễn Lê Hoan cảnh báo, về hiện tượng “tảng băng chìm”: bên ngoài có thể chỉ thấy vết loét nhỏ vài cm, nhưng thực tế bên dưới mô đã hoại tử ngầm lan rộng hơn rất nhiều do thiếu máu nuôi kéo dài.
“Thông thường, một vùng mô bị ép liên tục không có máu nuôi từ 6-8 tiếng sẽ hoại tử. Tuy nhiên, nếu tình trạng tì đè lặp lại nhiều lần dù chỉ 3-4 tiếng mỗi lần, vết loét vẫn sẽ hình thành”, bác sĩ Hoan giải thích. Khi loét đã tiến triển đến giai đoạn 3 hoặc 4, da không thể tái tạo, buộc các bác sĩ phải thực hiện phẫu thuật cắt lọc hết mô hoại tử và sau đó mới tạo hình các vạt da để che phủ vùng khuyết hổng.
Mới đây, các bác sĩ Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã điều trị thành công cho một cụ bà 72 tuổi (ở tỉnh Cà Mau) bị loét vùng cùng cụt sâu, nhiễm trùng nặng. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng suy kiệt, thiếu máu, đường huyết chưa kiểm soát và đang điều trị gãy xương chi dưới - những yếu tố cực kỳ bất lợi cho việc lành vết thương.
Các bác sĩ đã phải cắt lọc mô hoại tử nhiều lần kết hợp hút áp lực âm liên tục, dùng kháng sinh theo kháng sinh đồ, kết hợp nâng đỡ thể trạng và ổn định đường huyết. Khi bệnh nhân đủ điều kiện, ê-kíp tiến hành phẫu thuật tạo hình bằng kỹ thuật xoay vạt da Keystone tại chỗ để che phủ khuyết hổng. Sau 3 tuần điều trị tích cực, vạt da sống tốt, hồng hào, sức khỏe cụ bà cải thiện rõ rệt.
Thông điệp từ chuyên gia
ThS.BS.CKII Nguyễn Lê Hoan nhấn mạnh: “Điều quan trọng nhất là làm sao để người bệnh rời khỏi giường bệnh ngay khi có thể. Nếu không thể vận động, người nhà tối thiểu phải thực hiện xoay trở cơ thể bệnh nhân thường xuyên để tránh tì đè kéo dài”.
Bác sĩ cũng cảnh báo về những quan niệm sai lầm phổ biến trong dân gian: “Tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây hay thảo dược chưa qua xử lý lên vết loét. Loại này chứa nhiều vi khuẩn, gây kích ứng và khiến tình trạng hoại tử nặng hơn. Ngay cả các chất sát khuẩn mạnh như Povidine, cồn hay Iod, nếu tự ý đổ vào vết loét sẽ tiêu diệt luôn các tế bào lành đang phát triển, làm tổn thương mô nặng hơn”.
Bác sĩ khuyên, khi thấy da có dấu hiệu nghi ngờ, phải tránh tì đè lên vị trí đó ngay lập tức và đưa bệnh nhân đến gặp bác sĩ để đánh giá toàn diện, tránh tình trạng hoại tử sâu, tụ mủ bên trong mà mắt thường không thấy được.
Theo bác sĩ Hoan, cơ thể cần năng lượng để tái tạo mô và chống chọi nhiễm trùng, nên bệnh nhân phải có chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng. Đặc biệt lưu ý các loại đạm và năng lượng chuyên biệt cho bệnh nhân có bệnh nền như đái tháo đường hoặc bệnh thận. Việc ăn uống khoa học là yếu tố bắt buộc để đảm bảo hiệu quả điều trị.
Bài, ảnh: THU SƯƠNG
