Chùa vắng người tại Nhật tìm cách tồn tại
Với dân số sụt giảm, số lượng tín đồ ngày càng ít và áp lực kinh tế gia tăng, nhiều ngôi chùa tại Nhật Bản đang chật vật để tồn tại.
Một góc ngôi chùa Ganshu-ji ở Odawara. Ảnh: AP
Trong số đó là ngôi chùa cổ ở bán đảo Chita (miền Trung Nhật Bản). Theo tờ DW (Đức), ngôi chùa này mang đặc trưng của một ngôi chùa Nhật Bản truyền thống, gồm phần mái cong, vách gỗ, gian điện thờ rộng rãi và bàn thờ được chạm trổ công phu. Tuy nhiên, công trình kiến trúc 370 năm tuổi và rộng 350m² này đang được rao bán với giá 482 triệu yen (tương đương 3 triệu USD). Theo nhà môi giới, mức giá này gồm phí tháo dỡ và vận chuyển đến bất kỳ đâu tại Nhật Bản, nơi ngôi chùa sẽ được phục dựng thành ngôi nhà “tuyệt đẹp” có 2 hoặc 3 phòng ngủ.
Việc ngôi chùa nói trên được rao bán và di dời đánh dấu sự kết thúc vai trò của nó đối với cộng đồng địa phương, song đây vẫn là kết cục "có hậu" hơn so với nhiều nơi thờ tự khác.
Nhật Bản hiện có khoảng 77.000 ngôi chùa trên khắp cả nước, nhưng lại có tới 17.000 ngôi chùa không còn trụ trì thường trú do số lượng tín đồ sụt giảm, đặc biệt là tại các vùng nông thôn đang đối mặt với tình trạng dân số giảm đi nhanh chóng. Khó khăn về tài chính cũng là một nguyên nhân dẫn tới việc nhiều ngôi chùa bị rao bán hoặc đóng cửa và dần xuống cấp theo thời gian.
Nỗ lực giúp các ngôi chùa “hồi sinh”
Cách đây một thập kỷ, ông Tomomi Iwayama đã tiếp quản và trở thành trụ trì chùa Ganshu-ji ở Odawara, thị trấn ven biển cách thủ đô Tokyo tầm 80km về phía Tây Nam. “Ngôi chùa đã không có trụ trì trong suốt 70 năm trước khi tôi đến do việc vận hành quá khó khăn. Tôi phải mất rất nhiều thời gian mới có thể vực dậy tình hình tài chính của chùa” - ông Iwayama chia sẻ với DW.
Vì số lượng tín đồ ít đi và nhu cầu về các nghi thức truyền thống giảm sút, việc trang trải chi phí duy trì ngôi chùa trở thành thách thức lớn. Do đó, ông Iwayama đã nỗ lực kết nối với cộng đồng địa phương và thành công với sáng kiến “nghĩa trang thông minh”, nơi các gia đình chỉ cần quẹt thẻ, hệ thống robot tự động sẽ đưa hũ tro cốt của người thân từ khu vực lưu giữ ra ngoài.
Ông Iwayama cho biết các ngôi chùa ở vùng nông thôn Nhật Bản còn gặp nhiều khó khăn hơn nữa. “Thanh niên thường rời làng để theo học đại học, sau đó tìm việc làm tại các thành phố lớn nên hiếm khi quay trở lại. Mỗi năm, họ có thể về thăm quê một lần để bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên tại ngôi chùa trong làng, nhưng chừng đó là không đủ để chùa duy trì hoạt động” - ông Iwayama bùi ngùi nói. Và khi trụ trì của một ngôi chùa ở nông thôn nghỉ hưu, con cái họ thường không muốn tiếp quản, dẫn đến nhiều ngôi chùa phải đóng cửa.
Đồng quan điểm, Jake Adelstein, tu sĩ Thiền tông tại chùa Zenshoin ở thủ đô Tokyo, cũng cho rằng giới trẻ Nhật không mặn mà với con đường trở thành tu sĩ do thu nhập tại các ngôi chùa rất thấp. Kết quả là, nhiều vị trí bị bỏ trống. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng ở các vùng nông thôn, buộc một số ngôi chùa phải hợp nhất hoạt động. Ông Adelstein, người đang tu tập để trở thành sư trụ trì, nhận định tình hình sẽ càng khó khăn hơn trong tương lai. “Quá trình đào tạo để trở thành trụ trì vô cùng khắc nghiệt, trong khi bài toán kinh tế của các ngôi chùa hiện nay thường không mang lại hiệu quả” - ông Adelstein nói thêm.
Dù vậy, nhu cầu về Phật giáo ở Nhật Bản vẫn hiện hữu. Theo ông Adelstein, dù các nghi thức truyền thống như tang lễ hay lễ giỗ đang dần mai một, ngày càng nhiều người muốn tham gia các lớp dạy nấu món chay truyền thống, các khóa thiền và những hoạt động khác do nhà chùa tổ chức.
TRÍ VĂN
