Chuyên gia Úc: Quan hệ Việt Nam - Úc có độ tin cậy chính trị cao 

Theo phóng viên TTXVN tại Úc, bình luận về chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia sắp tới của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ông Layton Pike, Thành viên Hội đồng Cố vấn, Viện Chính sách Úc - Việt Nam (AVPI), Phó Giám đốc Đại học RMIT phụ trách quốc tế, cho rằng đây là thời điểm rất thuận lợi để Việt Nam và Úc tiếp tục làm sâu sắc hơn mối quan hệ đã trưởng thành và có độ tin cậy chính trị cao. Theo ông, khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện được thiết lập từ năm 2024 tạo ra nền tảng thiết thực để hai nước mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực như thương mại, đầu tư, giáo dục, phát triển kỹ năng, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch, an ninh và giao lưu nhân dân.

Ông Layton Pike, Thành viên Hội đồng Cố vấn, Viện Chính sách Úc Việt Nam (AVPI), Phó Giám đốc Đại học RMIT phụ trách Quan hệ quốc tế. 

Ông nhận định hai nền kinh tế có tính bổ trợ rõ nét. Việt Nam sở hữu thị trường năng động, lực lượng lao động trẻ, trình độ kỹ năng ngày càng được nâng cao, năng lực sản xuất liên tục mở rộng và giữ vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực. Trong khi đó, Úc có thế mạnh về giáo dục, nghiên cứu khoa học, tài nguyên, nông nghiệp, năng lượng sạch, y tế, công nghệ.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là cơ hội để hai nước hiện thực hóa những tham vọng chiến lược thành các kết quả cụ thể. Ngoài những lĩnh vực hợp tác truyền thống, theo ông Pike, có 5 lĩnh vực còn nhiều tiềm năng để hai bên tăng cường khai thác, bao gồm nâng tầm giá trị và khả năng chống chịu của quan hệ thương mại - đầu tư; hợp tác giáo dục, đào tạo kỹ năng và giáo dục xuyên quốc gia; hợp tác nghiên cứu và đổi mới sáng tạo; phát triển năng lượng sạch, khoáng sản thiết yếu và chuỗi cung ứng bền vững; cùng với việc củng cố mạng lưới kết nối giữa cựu sinh viên, doanh nghiệp, giới chuyên môn và cộng đồng hai nước.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh giáo dục cần tiếp tục là lĩnh vực hợp tác trọng tâm. Ông cho rằng, hai nước có thể phát huy nền tảng hợp tác lâu dài thông qua các chương trình đào tạo liên kết, gắn kết chặt chẽ hơn giữa đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp và triển khai các dự án nghiên cứu chung trong những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, sản xuất tiên tiến, y tế, năng lượng tái tạo và nông nghiệp bền vững.

Bên cạnh đó, chuyển đổi xanh cũng được đánh giá là một trong những động lực hợp tác nhiều tiềm năng. Theo ông Pike, lợi thế của Úc về năng lượng tái tạo, khoáng sản thiết yếu và quản lý môi trường có thể bổ trợ hiệu quả cho nhu cầu của Việt Nam trong bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển công nghiệp và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Tuy nhiên, ông lưu ý, nền tảng quan trọng nhất của quan hệ Việt Nam - Úc vẫn là yếu tố con người. Qua nhiều năm sinh sống và làm việc tại Việt Nam, ông chứng kiến sự gắn kết giữa người dân hai nước được hình thành nhanh chóng thông qua học tập, kinh doanh cũng như các hoạt động giao lưu, khám phá văn hóa. Chính những kết nối này đã tạo nên nền tảng bền vững cho quan hệ song phương và có ý nghĩa không kém các chỉ số về thương mại hay đầu tư. Khi ngày càng nhiều sinh viên, chuyên gia, doanh nhân Việt Nam xây dựng quan hệ với Úc và nhiều người Úc có cơ hội hiểu hơn về đất nước, con người Việt Nam, sự gắn kết giữa hai quốc gia sẽ tiếp tục được củng cố.

Đánh giá về kết quả Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, ông Pike nhận định việc đặt trọng tâm vào nâng cao năng lực quản trị, cải cách thể chế và hiệu quả thực thi chính sách phản ánh đúng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Theo ông, năng lực cạnh tranh của một quốc gia không chỉ được quyết định bởi tầm nhìn chính sách mà còn phụ thuộc vào khả năng triển khai chính sách một cách nhất quán, hiệu quả và minh bạch.

Ông nhận định khi Việt Nam chuyển dần sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cải cách thể chế sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm bất định về pháp lý và tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến đất đai, hạ tầng, năng lượng, cấp phép và nguồn nhân lực. Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, sự rõ ràng của các quy định, tính kịp thời trong quá trình ra quyết định và sự nhất quán trong thực thi có ý nghĩa không kém bản thân nội dung chính sách.

Theo ông, chương trình cải cách cũng đặc biệt coi trọng trách nhiệm giải trình, phân cấp và phân quyền. Trong bối cảnh chính quyền địa phương thường là đầu mối tiếp xúc đầu tiên với nhà đầu tư và người dân, việc phân định rõ trách nhiệm, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và bảo đảm nguồn lực thực thi, cùng với hệ thống giám sát minh bạch, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị.

Nhà lãnh đạo của RMIT đánh giá những cải cách này sẽ tạo thêm niềm tin cho doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu Úc trong việc đầu tư, hợp tác lâu dài với Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực như năng lượng sạch, khoáng sản thiết yếu, nông nghiệp, giáo dục, phát triển kỹ năng, y tế, chuyển đổi số, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Pike, năng lực quản trị là một tài sản kinh tế quan trọng của Việt Nam. Một hệ thống thể chế vững mạnh cùng năng lực thực thi hiệu quả sẽ góp phần thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và bảo đảm tăng trưởng bền vững, bao trùm cũng như nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc trong tương lai.

Về triển vọng dài hạn, ông bày tỏ lạc quan đối với con đường phát triển của Việt Nam. Ông cho rằng các định hướng được Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV đề ra đã làm rõ hơn lộ trình hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao, với nền kinh tế dựa trên năng suất, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Khả năng chống chịu của Việt Nam sẽ được củng cố khi các nền tảng hiện có được chuyển hóa thành năng lực thể chế bền vững hơn thông qua quản trị hiệu quả, phân cấp đi đôi với trách nhiệm giải trình và thực thi nhất quán. Đây cũng là những yếu tố ngày càng được các nhà đầu tư quốc tế coi trọng khi lựa chọn điểm đến cho các dòng vốn chất lượng cao, gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển kỹ năng và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, chuyên gia Pike cũng lưu ý rằng chính sách và thể chế mới chỉ tạo ra điều kiện cần. Theo kinh nghiệm nhiều năm theo dõi quá trình phát triển của Việt Nam, ông khẳng định lợi thế lớn nhất của đất nước nằm ở tinh thần nỗ lực, khả năng thích ứng và ý chí vươn lên của đội ngũ cán bộ, doanh nghiệp và người lao động. Chính yếu tố này đã góp phần biến nhiều mục tiêu đầy tham vọng thành kết quả thực tế trong những năm qua và cũng là cơ sở để ông tin tưởng các chương trình cải cách hiện nay sẽ được triển khai hiệu quả.

Ở tầm khu vực và toàn cầu, ông nhận định nếu các cải cách được thực hiện thành công, Việt Nam sẽ tiếp tục củng cố vai trò là một nền kinh tế ngày càng quan trọng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từng bước vươn lên các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn như sản xuất tiên tiến, công nghiệp số và nghiên cứu - phát triển (R&D) trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Điều này cũng sẽ giúp Việt Nam trở thành đối tác ngày càng hấp dẫn đối với Úc trong thập niên tới.

Theo ông Pike, thước đo cuối cùng của thành công vẫn là hiệu quả thực thi. Nếu những định hướng cải cách được triển khai một cách nhất quán, Việt Nam hoàn toàn có cơ hội bước vào một trong những giai đoạn phát triển quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại.

DIỆU LINH