Chuyện về người thầy, người thương binh đáng kính

Thầy Phạm Thành Hưng

Người chiến sĩ dũng cảm

Ngày 6/7/1971, cùng với các sinh viên của Trường Đại học Tổng hợp xưa, thầy giáo Phạm Thành Hưng hăng hái xung phong ra trận với trái tim tràn đầy nhiệt huyết được cống hiến. Thầy được bổ sung chi viện cho chiến trường Quảng Trị (năm 1972), nơi mà mỗi mét vuông đất là một mét vuông máu.

Ở chiến trường, bằng những kiến thức tích lũy trên giảng đường đại học cùng những trải nghiệm nơi chiến trận, thầy tích cực tham gia viết bài cho tờ báo của Quân đoàn. Những khoảng khắc vào sinh ra tử của cuộc đời, cảm giác ớn lạnh khi viên đạn sượt qua đầu, chứng kiến đồng đội hy sinh nhưng người lính trẻ không nản lòng mà lại càng quyết tâm chiến đấu. Nhưng không may sự cố đã xảy ra, một ngày tháng 8/1972, người lính Phạm Thành Hưng bị mảnh bom B-52 văng vào đầu khi đang cùng đơn vị chiến đấu. Tháng 5/1974, thầy xuất ngũ với quyển sổ chứng nhận thương binh loại A với một vết thương ở đầu do mảnh bom văng vào đến nay vẫn chưa thể lấy ra, hai vết thương trên cẳng tay trái và thủng màng nhĩ bên tai phải.

Thầy Phạm Thành Hưng nói: “Từ nghĩa trang trở về, tôi thấy lòng mình thanh thản hơn, thấy yêu hơn cuộc đời này và tự thấy mình là người may mắn, hạnh phúc. Tôi cũng tự hào vì mình từng chung chiến hào với những liệt sĩ đang nằm lặng lẽ dưới những hàng bia nọ. Họ đã hy sinh như những anh hùng, như những chàng trai vô tư, trong sáng và cao thượng, họ ngã xuống không cần ai ghi nhận công trạng. Tôi tự nhắc mình không nên “ăn mày dĩ vãng”, cố xoá đi nỗi ám ảnh chiến tranh, cố gắng hướng tới tương lai, nhưng rõ ràng quá khứ chiến trận đọng lại trong tôi thành một thứ tài sản tạm gọi là “của để dành”. Mỗi khi buồn, tôi lấy nó ra nhấm nháp, an ủi: thời trai trẻ, mình đã làm được một việc có ý nghĩa ở đời. Nhấm nháp những hồi ức, tôi trở nên rộng lượng, dễ tha thứ cho người khác và cho cả chính bản thân mình.”

Người thầy tài đức 

Xuất ngũ với những vết thương đặc biệt là ở sọ ảnh hưởng đến trí nhớ, thầy vẫn kiên cường vượt qua những mất mát đó để hoàn thành chương trình Đại học. Sau quá trình nỗ lực học tập không ngừng, thầy Hưng tốt nghiệp cử nhân Văn học năm 1978. Năm 1985, thầy đi làm nghiên cứu sinh tại Tiệp Khắc, bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ năm 2002 và nhận hàm Phó giáo sư vào năm 2007.

Ngoài cương vị là một giảng viên công tác tại Khoa Báo chí và Khoa Văn học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Thầy còn phụ trách Tạp chí - Xuất bản thuộc Đại học Tổng hợp Hà Nội, làm Thư ký tòa soạn Bản tin Đại học Tổng hợp Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Khoa Báo chí - Đại học Tổng hợp Hà Nội, Tổng Biên tập - Phó Giám đốc Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội,…

Bên cạnh đó, thầy Hưng còn viết nhiều cuốn sách có giá trị như: Lý luận văn học (1992), Báo chí – Những vấn đề lý luận và thực tiễn (1996), Định hướng và những nội dung cơ bản của lý luận văn nghệ Việt Nam (2016) cùng nhiều bài báo và các tác phẩm dịch thuật Văn học từ tiếng Séc,…

Suốt 41 năm đứng trên bục giảng từ năm 1987 đến 2019, thầy đã “chèo đò” lái bao thế hệ sinh viên đến bến bờ thành công. Học trò của thầy đã và đang hoạt động ở nhiều ngành nghề có ảnh hưởng đến xã hội như báo chí, xuất bản, biên kịch, sư phạm,…

Cô Nguyễn Thị Như Trang giảng viên môn Văn học Nga, ĐHKHXH&NV chia sẻ: “Thầy Hưng trong ấn tượng của tôi là một tấm gương đạo đức và ứng xử để cho thế hệ sau học tập, ngoài ra thầy còn có vốn kiến thức rộng lớn, là người tinh tế, tài hoa thầy luôn sẵn lòng giúp đỡ, đưa ra những lời khuyên cho học trò cũng như đồng nghiệp của mình bằng tất cả tình cảm chân thành nhất. Ở thầy, ta thấy được chất nghệ sĩ sâu sắc của người nghiên cứu và nhân hậu của người lính, luôn luôn trăn trở làm thế nào để thế hệ trẻ tiếp tục phát triển, làm sao để thế hệ trẻ có thể đi xa”.

Cô Trần Thị Thục (khoa Văn, ĐHKHXH&NV), một trong những cựu sinh viên của thầy cho biết: “Thầy Phạm Thành Hưng là một trong những người thầy đáng kính của chúng tôi. Là một người lính trở về từ mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cùng với những bài học trên giảng đường ở bậc đại học và cao học, thầy cũng truyền dạy cho chúng tôi lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh bất khuất của dân tộc Việt Nam qua cuộc chiến tranh. Những người lính thật can đảm, kiên trường và không có gì khuất phục được họ. Cả tinh thần ấy thầy cũng lan tỏa cho chúng tôi, để chúng tôi thấu hiểu và trân trọng những hi sinh xương máu mà cha anh đã cống hiến cho đất nước, cho nền hòa bình của dân tộc. Vừa là học trò, vừa là đồng nghiệp của thầy, chúng tôi vô cùng cảm phục những người thầy - người lính chiến trở về như thế hệ các thầy!”

Tích cực đóng góp ở tuổi xế chiều

Dù đã về hưu, cuộc sống của người thầy tài đức ấy vẫn không hề nhàm chán. Bên cạnh những phút giây dành cho gia đình, thầy vẫn tích cực tham gia các hoạt động như ra mắt sách; các sự kiện triển lãm tranh, ảnh; tham dự các tọa đàm nghiên cứu; họp mặt bạn bè cựu chiến binh... Ngoài ra, thầy vẫn tiếp tục giảng dạy cho học viên cao học, dịch sách và viết báo,… bài báo mới đây nhất thầy viết với bút danh Mạc Yên với tựa đề “Đồng đội  tôi – liệt sĩ Vũ Văn Đê” trên báo Quân đội nhân dân số 1385 ngày 17/7/2022.

Thầy chia sẻ về cuộc sống hiện tại của mình: “Thầy về hưu rồi, vết thương cũ hay tái phát, sức khỏe giảm sút. Tuy nhiên, thầy vẫn tiếp tục dạy chuyên đề cao học, hướng dẫn luận văn và nghiên cứu khoa học, dịch sách, viết bài cho báo Quân đội nhân dân, Văn nghệ cùng nhiều báo khác.”

Trở về từ chiến trường với những vết thương nặng khó có mấy ai có được nghị lực để vươn lên tỏa sáng giữa đời thường. Nhưng thầy Phạm Thành Hưng, thương binh loại A là một ví dụ điển hình của người thầy vẫn đong đầy chất lính Quảng Trị năm nào, kiên cường, dũng cảm vượt lên số phận để tỏa sáng giữa đời thường./.