Cuộc chiến gián điệp Mỹ - Trung 

Trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chuẩn bị gặp nhau vào tuần tới nhằm gia hạn một thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh, thì một vụ bê bối gián điệp mới xuất hiện.

Tổng thống Trump (trái) và Chủ tịch Tập Cận Bình tại tiệc chiêu đãi ở Nhà Trắng vào tháng 9-2026 với sự có mặt của Jensen Huang. Ảnh: AP

Nhân vật chính trong vụ bê bối gián điệp lớn giữa Mỹ và Trung Quốc là Jensen Huang, CEO và đồng sáng lập tập đoàn công nghệ Nvidia, đồng thời là đồng minh có tầm ảnh hưởng của ông Trump. Ông Huang thừa nhận từng có quan hệ tình ái với một nữ doanh nhân Trung Quốc tên Alice Huang, bị nghi là làm việc cho Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc.

Trung tâm của vụ bê bối

Các con chip máy tính của Nvidia là động lực thúc đẩy sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu, đồng thời cũng là tâm điểm của Washington trong nỗ lực ngăn chặn Bắc Kinh tiếp cận công nghệ này. Chính điều đó, theo các nhà phân tích, đã biến ông Huang trở thành một mục tiêu hàng đầu của Trung Quốc.

“Xét đến vai trò trọng tâm của Nvidia trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung, cũng như tầm quan trọng của cuộc cạnh tranh này đối với mối quan hệ đối đầu tổng thể giữa hai nước, thì việc một người như ông ấy (Huang) trở thành mục tiêu hàng đầu cho hoạt động thu thập thông tin tình báo của Trung Quốc là điều hoàn toàn không có gì đáng ngạc nhiên”, Sheena Chestnut Greitens, chuyên gia về an ninh Trung Quốc tại Đại học Texas của Mỹ, nhận định.

Ít có nhà điều hành nào gây ảnh hưởng lớn đến chính sách của ông Trump đối với Trung Quốc như Jensen Huang. Ông này đã vận động thành công việc duy trì quyền bán một số loại chip máy tính tiên tiến của Nvidia vào thị trường Trung Quốc. Ông cũng trở thành gương mặt quen thuộc trong vòng tròn thân cận của vị tổng thống xuất thân doanh nhân. Vì thế, ông Huang là khách mời tại bữa tiệc chiêu đãi cấp nhà nước ở Nhà Trắng khi ông Tập Cận Bình thăm Mỹ vào tháng 9-2026. Trước đó, ông Huang cũng tham gia chuyến đi Bắc Kinh cùng Tổng thống Trump vào tháng 5. Ông cũng dự kiến sẽ đến Thâm Quyến trong chuyến công du Trung Quốc tham dự hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) sắp tới của ông Trump.

Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã nhiều lần cảnh báo Mỹ không được phép tụt hậu so với Trung Quốc trong cuộc đua về AI, đồng thời viện dẫn mối đe dọa từ Bắc Kinh để biện minh cho việc phản đối các quy định kiểm soát công nghệ đang phát triển nhanh chóng này. Tuy nhiên, ông lại phê duyệt việc bán các công nghệ tiên tiến cho Trung Quốc - một động thái mà các nhân vật theo đường lối cứng rắn trong chính quyền cho rằng có thể giúp Bắc Kinh thu hẹp khoảng cách công nghệ với Washington.

Vụ bê bối gián điệp đang nổi lên đã phơi bày một mâu thuẫn trong cách tiếp cận của Tổng thống Trump đối với đối thủ quân sự và kinh tế hàng đầu của Mỹ.

Cuộc đối đầu gay cấn

Theo ông Dennis Wilder, cựu chuyên gia phân tích tình báo Mỹ về Trung Quốc và hiện là nghiên cứu viên cao cấp tại Đại học Georgetown, cách tiếp cận của ông Trump có thể khuyến khích Trung Quốc chấp nhận những rủi ro lớn hơn. “Tổng thống đã nhiều lần gạt bỏ vấn đề gián điệp của Trung Quốc bằng cách nói rằng ai cũng làm thế cả. Vấn đề nằm ở chỗ, không ai khác thực hiện hành vi này với mức độ gây tổn hại nghiêm trọng như cách Trung Quốc có thể làm”, ông Wilder đánh giá.

Cơ quan tình báo hàng đầu của Trung Quốc, Bộ An ninh Quốc gia, đã chuyển mình từ một đơn vị vốn chỉ dựa vào việc thu thập những lời đồn đại tại các bữa tiệc ở đại sứ quán, trở thành một tổ chức gián điệp tinh vi, đủ sức cạnh tranh ngang ngửa với Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) nhờ ngân sách lớn hơn cùng các công cụ hiện đại như AI. Trong những năm gần đây, các điệp viên Trung Quốc đã bị cáo buộc nhắm vào điện thoại của các ứng cử viên tổng thống Mỹ, chiêu mộ thủy thủ Hải quân Mỹ, gây dựng mối quan hệ với các trợ lý chính trị, cũng như cài mã độc vào mạng lưới điện và hệ thống cấp nước mà người dân Mỹ sử dụng mỗi ngày. 

Phó Giám đốc CIA Michael Ellis cho biết Mỹ đã tăng cường hoạt động thu thập thông tin tình báo, không chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự và chính phủ mà còn cả các công ty tư nhân của Trung Quốc. Theo ông Ellis, so với các đối thủ địa chính trị trong quá khứ, Trung Quốc “đặt ra một kiểu đe dọa hoàn toàn khác biệt đối với chúng ta (Mỹ), bởi đây là sự cạnh tranh về kinh tế”. CIA cũng thực hiện một bước đi khác thường là tuyển mộ công khai, thông qua việc tung ra loạt video bằng tiếng Quan Thoại nhằm kêu gọi các quan chức Trung Quốc đang bất mãn hãy chia sẻ bí mật với Mỹ.

 ĐỨC TRUNG (Theo Nytimes, Washingtonpost)