Đằng sau làn sóng đầu tư của Nhật Bản vào Ấn Độ 

Chuyến công du Ấn Độ từ ngày 1-3/7 của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi  không chỉ là chuyến thăm đầu tiên của bà tới New Delhi trên cương vị thủ tướng nhằm dự hội nghị thượng đỉnh thường niên lần thứ 16 giữa hai nước, mà còn được xem là dịp để Tokyo cụ thể hóa vai trò của Ấn Độ trong chiến lược đối ngoại và an ninh dài hạn của mình.

Thủ tướng Modi đón tiếp bà Takaichi thăm Ấn Độ ngày 2-7. Ảnh: AP

Tháng 8-2025, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã sang thăm Nhật Bản và hai nước đưa ra “tầm nhìn chung cho thập niên tới”. Trong đó, Nhật Bản cam kết sẽ tăng gấp đôi đầu tư vào Ấn Độ lên hơn 61 tỉ USD trong 10 năm tới, phản ánh niềm tin ngày càng tăng vào triển vọng kinh tế của quốc gia Nam Á này. 

Theo tờ The Economic Time Online, chuyến thăm của bà Takaichi diễn ra vào thời điểm quan hệ kinh tế giữa hai nước đang bước vào một giai đoạn mới khi dòng vốn đầu tư của Nhật Bản đang tăng tốc đổ vào Ấn Độ. Hiện có gần 1.400 công ty Nhật Bản đang hoạt động tại Ấn Độ. Các ngân hàng lớn nhất của Nhật Bản đều đã bắt đầu đầu tư mạnh vào các ngân hàng Ấn Độ. Trong đó, Mitsubishi UFJ đã mua 20% cổ phần của Shriram Finance với giá 4,45 tỉ USD. Đáng chú ý, Nhật Bản đã đầu tư vào tuyến tàu cao tốc đầu tiên của Ấn Độ (tuyến Mumbai - Ahmedabad dài 534km trị giá 21 tỉ USD).

Quan hệ bổ trợ

Làn sóng đầu tư ồ ạt của Nhật Bản vào Ấn Độ được thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa cơ hội tại Ấn Độ và những hạn chế nội tại của đất nước mặt trời mọc. Thị trường nội địa của Nhật Bản đang trì trệ, dân số liên tục giảm và ngày càng già đi. Hiện nay, Nhật Bản chính thức là quốc gia phát triển có dân số già nhất thế giới với độ tuổi trung bình là 51. Ngược lại, độ tuổi trung bình của người Ấn Độ là 28. Trong 30 năm tới, Ấn Độ sẽ sở hữu một trong những lực lượng lao động lớn nhất, trẻ nhất và năng động nhất thế giới.

Các cuộc khảo sát của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản đã xếp hạng Ấn Độ là điểm đến đầu tư nước ngoài hấp dẫn nhất đối với các công ty Nhật Bản kể từ năm 2022. Các công ty Nhật Bản ngày càng coi quốc gia đông dân nhất thế giới không chỉ đơn thuần là một thị trường mới nổi mà còn là một động lực tăng trưởng dài hạn.

Ấn Độ mang đến những điều ngày càng hiếm hoi ở các nước phát triển: đó là một thị trường tiêu dùng rộng lớn và đang mở rộng, thu nhập tăng cao, lực lượng lao động trẻ, nhu cầu tín dụng cao và các kế hoạch công nghiệp hóa đầy tham vọng. Các sáng kiến ​​của chính phủ trong lĩnh vực sản xuất, chất bán dẫn, điện tử, năng lượng tái tạo và cơ sở hạ tầng đã góp phần củng cố sức hấp dẫn của Ấn Độ. Trong khi đó, những thế mạnh truyền thống của Nhật Bản trong các ngành công nghiệp nặng, ô tô, chất bán dẫn, điện tử, đường sắt và cơ sở hạ tầng bổ sung cho thị trường rộng lớn và nguồn nhân tài kỹ thuật dồi dào của Ấn Độ.

Yếu tố Trung Quốc 

Một yếu tố đằng sau không kém phần quan trọng khiến các doanh nghiệp Nhật Bản đẩy mạnh đầu tư vào Ấn Độ là sự đổi thay ở thị trường Trung Quốc. Trong nhiều thập kỷ, các tổ chức tài chính Nhật Bản đã theo chân các nhà sản xuất vào Trung Quốc, tài trợ cho các nhà máy và hỗ trợ thương mại. Mô hình đó hiện đang được điều chỉnh lại. Chi phí lao động tăng cao, tăng trưởng chậm lại, bất ổn địa chính trị và sự cạnh tranh gay gắt hơn từ các công ty Trung Quốc đã khiến nơi đây trở thành điểm đến kém hấp dẫn hơn so với trước đây.

Thực tế, các ngân hàng khu vực của Nhật Bản đã giảm số lượng chi nhánh tại Trung Quốc trong những năm gần đây và ngày càng hướng nguồn lực vào Đông Nam Á và Ấn Độ. 

Ngoài ra, Nhật Bản từ lâu đã muốn Ấn Độ trở thành một phần trong chính sách “Trung Quốc + 1” nhằm giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc với nguy cơ rất cao bị cắt đứt vì lý do chính trị.

Ở góc độ chiến lược, Ấn Độ được xem là mắt xích quan trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Nhật Bản. Mục tiêu lâu dài của Tokyo là đưa New Delhi trở thành đối tác trụ cột trong chiến lược tăng trưởng, hợp tác về an ninh kinh tế, chuỗi cung ứng, kết nối và cân bằng trong khu vực

KIẾN HÒA