Dấu ấn “Đồng Tháp đất và người”
Quyển “Ðồng Tháp đất và người” tập 11 (NXB Ðồng Nai) vừa được ấn hành trong dịp đặc biệt. Ðó là kỷ niệm 25 năm thành lập Hội Khoa học Lịch sử Ðồng Tháp và trước thời điểm lịch sử, sáp nhập tỉnh Ðồng Tháp và tỉnh Tiền Giang thành tỉnh Ðồng Tháp, với không gian địa lý được mở rộng, đậm văn hóa miệt sông Tiền.
“Đồng Tháp đất và người” tập 11 cùng một số tập đã ấn hành.
Hội Khoa học Lịch sử Ðồng Tháp thành lập vào năm 2000, nổi bật với nhiều hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, quảng bá giá trị lịch sử Ðồng Tháp nói riêng, Nam Bộ nói chung. Hằng năm, Hội Khoa học Lịch sử Ðồng Tháp thực hiện 4 số tập san “Ðồng Tháp xưa và nay”, định kỳ hằng quý; cùng với đó là sách “Ðồng Tháp đất và người” được xuất bản mỗi năm 1 tập. Các ấn phẩm này tạo được tiếng vang rất lớn, thu hút rất nhiều cây bút nghiên cứu, sưu khảo uy tín ở Nam Bộ tham gia. Dù hai ấn phẩm đều định danh Ðồng Tháp, nhưng nội dung không giới hạn, mà trải rộng không gian văn hóa, lịch sử Nam Bộ, ở nhiều đề tài như lịch sử, địa lý, văn hóa, xã hội, danh nhân…
Riêng với sách “Ðồng Tháp đất và người”, tập đầu tiên ra mắt vào năm 2004, nhân sự kiện “Ðồng Tháp 300 năm”. Sách tập hợp các bài viết của nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài tỉnh về giá trị lịch sử, văn hóa… của vùng đất mang tên tỉnh Ðồng Tháp từ tháng 2-1976, do hợp nhất hai tỉnh Sa Ðéc và Kiến Phong (cũ). Cuốn sách có sự góp mặt của nhiều nhà nghiên cứu kỳ cựu như Sơn Nam, Nguyễn Ðình Ðầu… tạo nên sức hút đặc biệt, được giới nghiên cứu, độc giả rất quan tâm. Từ thành công này, “Ðồng Tháp đất và người” đều đặn ra mắt độc giả, mỗi năm mỗi tập, nay đã là tập 11, cũng là tập cuối cùng của tỉnh Ðồng Tháp cũ, đón chào sự kiện thành lập tỉnh Ðồng Tháp mới.
Tập 11 của sách được chia làm 3 phần, với nhiều bài viết giá trị. 21 bài viết trong phần “Quê hương - Ðất nước” là những nghiên cứu công phu về lịch sử vùng đất, con người Nam Bộ. Có thể kể đến bài nghiên cứu sâu sắc của tác giả Lê Minh Trung “Ảnh hưởng của Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - với nhân cách và chí hướng cách mạng của Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh”, hay là bài viết “Ðất và người Cao Lãnh với cụ Nguyễn Sinh Sắc của tác giả Lê Xuân Thành”. Nhiều bài viết còn nghiên cứu cụ thể các vấn đề như đo lường thời nhà Nguyễn, kinh Vĩnh Tế và nguồn gốc địa danh Vĩnh Tế, vai trò hệ thống kênh đào trong phát triển vùng Tây Nam Bộ…
Phần thứ 2 “Nhân vật - Sự kiện”, qua 19 bài nghiên cứu, độc giả tiếp cận nhiều vấn đề sử học mang tính khoa học cao. Ðó là các nhân vật lịch sử như Phan Bá Tòng, Hùng Dõng tướng Nguyễn Công Nhàn, Cao Hữu Dực, Nguyễn Văn Nhơn… Hay là chuyện Nguyễn Ánh bôn tẩu ngoài Côn Ðảo và truyền thuyết bà Phi Yến, chuyện ba người đệ tử đầu tiên của Tổ sư Minh Ðăng Quang, chuyện về Long Quang cổ tự ở Cần Thơ… Bằng phương pháp nghiên cứu tài liệu, sách sử, khảo cứu và thực địa, các bài viết đưa ra nhiều thông tin, nhận định thuyết phục.
Phần “Văn hóa” cuốn hút người đọc như một bức tranh văn hóa Nam Bộ đa sắc, từ văn hóa Óc Eo, văn hóa tín ngưỡng dân gian, đến văn hóa sinh hoạt của người miền Tây. Thú vị khi đọc về chuyện ăn, chuyện nói của miền Tây, rồi tín ngưỡng thờ Bà Chúa Xứ Núi Sam, thờ Tiên sư, thờ 7 Bà 2 Cậu ở An Giang… 20 bài viết đều dày dặn tư liệu, cho thấy sự dụng công của tác giả.
“Ðồng Tháp đất và người” qua 11 tập đã làm nên thương hiệu văn hóa, không chỉ cho Hội Khoa học Lịch sử Ðồng Tháp mà góp phần rất lớn trong bảo tồn, lưu giữ, quảng bá văn hóa, lịch sử vùng đất ÐBSCL xưa và nay. Tin chắc rằng, hành trình của “Ðồng Tháp đất và người” sẽ còn tiến xa.
Bài, ảnh: ÐĂNG HUỲNH
