Địa danh Cồn Khương 

Cồn Khương là cồn nổi giữa sông Hậu, phần lớn thuộc địa phận phường Cái Khế ngày nay. Theo các vị cao niên, cồn nổi lên khoảng thế kỷ XIX, ban đầu lưa thưa người sống, chủ yếu làm nghề chài lưới, trồng rẫy. Trong bản đồ Cần Thơ do Pháp đo vẽ, ghi tên cồn là “cù lao Bình Thủy”. Sau đó, dược sĩ, thương nhân Khương Bình Tịnh mua lại toàn bộ dãy đất cồn này.

Nhà thuốc Tây Khương Bình Tịnh. Ảnh: TƯ LIỆU

Ông Khương Bình Tịnh có tài bào chế thuốc. Năm 1926, ông mở nhà thuốc tây lấy tên ông, được xem là một trong những nhà thuốc tây đầu tiên ở Cần Thơ, tọa lạc trên đại lộ Nguyễn Thái Học, nay là trục đường Nguyễn Thái Học - Võ Văn Tần, phường Ninh Kiều. Có người còn quen gọi là Viện bào chế thuốc tây Khương Bình Tịnh. Làm ăn khấm khá, dược sĩ họ Khương mua luôn cồn nổi để trồng cây ăn trái, thảo dược. Bà con quen gọi là Cồn Khương và định danh cho tới nay.

Nói thêm về dược sĩ Khương Bình Tịnh, chúng tôi sưu tầm được quyển bổn tuồng “Kim Thạch kỳ duyên” của cụ Bùi Hữu Nghĩa do Nhà in An Hà ấn tống năm 1933. Cuối sách này có những trang quảng cáo, trong đó có trang quảng cáo “Rượu thuốc bổ hiệu Ơ-nốt có bán tại nhà thuốc Tây Khương Bình Tịnh”. Một nội dung tương tự trang sách này nhưng đăng trên trang báo Phụ nữ tân văn số 175, ra ngày 3-11-1932. Bài quảng cáo có nhiều nội dung thú vị như: “Chủ nhơn có bằng cao đẳng bào chế, có chuyên môn khoa Hóa học ở trường thuốc Hà Nội”; nhà thuốc Tây Khương Bình Tịnh “lập ra năm 1926 - Cần Thơ”. Số dây thép nói của nhà thuốc là 52 và cần liên lạc thì chỉ cần đề bao thơ “Khương Bình Tịnh - Cần Thơ” là sẽ tới. Điều này cho thấy danh tiếng của nhà thuốc. Lại có một chi tiết lần đầu chúng tôi phát hiện, thời điểm đó, nhà thuốc Tây Khương Bình Tịnh ngoài điểm chính ở Cần Thơ (đường Nguyễn Thái Học bây giờ), còn có thêm 2 chi nhánh ở miền Tây là Long Xuyên (chợ Mỹ Phước) và Sa Đéc (đường mé sông gần cầu Cái Sơn), cùng 1 điểm ở Đà Lạt là Pharmacie Đalat, đều mang thương hiệu Khương Bình Tịnh.

Minh chứng thêm về danh tiếng ông Khương Bình Tịnh, chúng tôi xin trích dẫn thêm đôi dòng hồi ký “Từ U Minh đến Cần Thơ” của nhà nghiên cứu Sơn Nam: “Theo chân người bạn học, tôi đi Bình Thủy rồi tò mò qua cù lao Khương Bình Tịnh. Ông này có hiệu thuốc Tây sang trọng nhất mà khi đi học, tôi chỉ dám nhìn qua. Uống thuốc tây là chuyện quá tốn kém, chẳng lẽ vào cửa hiệu của ông ta, nhìn quanh quẩn các tủ kiếng rồi trở ra. Có cây cân tự động, bước lên bàn là cây kim quây, chỉ rõ mình nặng mấy kí-lô, nhưng tôi cứ ngại”.

Bây giờ, Cồn Khương rất sầm uất với dãy nhà đẹp san sát nhau, đường sá thênh thang, cùng nhiều quán ăn, vui chơi giải trí.

ĐĂNG HUỲNH