Định hình kỷ nguyên mới của ngành ngân hàng
Ngành ngân hàng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển bứt phá mạnh mẽ chưa từng có dưới tác động của chuyển đổi số toàn diện và sự bùng nổ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).
Toàn cảnh phiên khai mạc. (Ảnh: VIỆT PHONG)
Phát biểu chỉ đạo tại chuỗi sự kiện Smart Banking 2026, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng AI phải tạo ra hiệu quả thực chất, gắn với bảo vệ khách hàng và bảo đảm hoạt động liên tục.
Chuỗi sự kiện Smart Banking 2026 bao gồm Hội thảo và Triển lãm Smart Banking lần thứ 7 diễn ra ngày 22/10 tại Hà Nội, dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và Tập đoàn IEC phối hợp tổ chức.
AI trở thành "trái tim" trong chiến lược vận hành
Phát biểu khai mạc phiên hội thảo toàn thể có chủ đề “Định hình kỷ nguyên mới của ngành ngân hàng dựa trên AI, niềm tin khách hàng và khả năng chống chịu số”, Tiến sĩ Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ dưới tác động của chuyển đổi số toàn diện và sự bùng nổ của AI.
Tiến sĩ Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Nguyên Phó Thống đốc thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát biểu khai mạc. (Ảnh: HẢI ANH)
“Qua thực tiễn theo dõi, chúng tôi nhận thấy ba chuyển dịch lớn đang diễn ra rõ nét, từ tự động hóa đơn lẻ sang hệ sinh thái AI thông minh; ứng dụng AI để phòng, chống gian lận theo thời gian thực; hình thành khung khổ pháp lý về AI nhằm gắn phát triển công nghệ với trách nhiệm và an toàn hệ thống. AI đang mở rộng từ nhận diện khách hàng điện tử, trả lời tự động sang cá nhân hóa trải nghiệm, tối ưu thẩm định tín dụng và tự động hóa nghiệp vụ nội bộ”, Tiến sĩ Đào Minh Tú nhấn mạnh. Việc ứng dụng này giúp nhiều ngân hàng tiết kiệm từ 20-40% chi phí vận hành.
Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Tiến Dũng, hệ thống ngân hàng hiện xử lý khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày, với tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Tại một số ngân hàng, hơn 95% giao dịch được thực hiện qua các kênh số.
“Nếu như giai đoạn trước, chuyển đổi số ngành ngân hàng chủ yếu tập trung vào số hóa quy trình và đưa dịch vụ lên môi trường số, thì giai đoạn tiếp theo phải hướng tới khai thác dữ liệu, ứng dụng AI và phát triển các mô hình hoạt động thông minh. Lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc ngân hàng nào ứng dụng nhiều công nghệ hơn, mà ở khả năng biến dữ liệu thành giá trị, biến công nghệ thành năng suất, hiệu quả hoạt động và củng cố niềm tin của khách hàng”, Phó Thống đốc nêu rõ.
Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng nhà nước Việt Nam phát biểu chỉ đạo. (Ảnh: HẢI ANH)
Phó Thống đốc cũng nhấn mạnh ba thông điệp: “AI phải tạo ra giá trị thực chất, chứ không chỉ tạo ra ấn tượng về mặt công nghệ; càng số hóa thì niềm tin càng trở thành tài sản quan trọng của hệ thống ngân hàng và khả năng chống chịu phải trở thành năng lực cốt lõi của mỗi ngân hàng”.
Từ đó, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu kỹ, triển khai nghiêm túc quy định của Ngân hàng Nhà nước về an toàn, quản trị rủi ro trong ứng dụng AI.
Quyết liệt chuyển đổi số
Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Tiến Dũng, giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số ngành ngân hàng sẽ được quyết định bởi khả năng kết hợp hài hòa bốn yếu tố: Công nghệ đủ mạnh, dữ liệu đủ tốt, quản trị đủ chặt chẽ và con người đủ năng lực.
Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) Lê Anh Dũng cho hay, quá trình chuyển đổi đang đi từ số hóa từng dịch vụ sang kết nối các hành trình số. Thanh toán được tích hợp vào dịch vụ công, y tế, giáo dục, thuế, hải quan, thương mại điện tử và hoạt động của hộ kinh doanh.
“Bước tiếp theo là hệ sinh thái số thông minh, trong đó AI điều phối trên nền dữ liệu sạch, định danh chuẩn xác, hạ tầng thanh toán an toàn và thông tin tín dụng tin cậy. Quá trình này cần sự phối hợp giữa ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ tài chính, nhà mạng, đơn vị bán hàng và cơ quan quản lý”, ông Lê Anh Dũng nhận định.
Các đại biểu tham quan triển lãm công nghệ bên lề sự kiện. (Ảnh: HẢI ANH)
Thời gian qua, quá trình chuyển đổi số đã tạo những nền tảng quan trọng. Tính đến ngày 16/10, toàn ngành ngân hàng đã có hơn 177 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và 3 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức được đối chiếu thông tin sinh trắc học. Từ ngày 1/4 đến nay, Hệ thống Phòng ngừa gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) đã phát cảnh báo tới khoảng 6 triệu lượt khách hàng. Trong đó, khoảng 2 triệu lượt khách hàng tạm dừng giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng giá trị giao dịch liên quan khoảng 7.600 tỷ đồng.
Những kết quả này cho thấy vai trò của dữ liệu, hạ tầng công nghệ và cơ chế phối hợp trong phòng, chống gian lận, bảo vệ khách hàng trên môi trường số. Đây cũng là những yếu tố cần được tiếp tục củng cố khi ngân hàng mở rộng ứng dụng AI.
Bên cạnh cơ hội, ông Lê Anh Dũng lưu ý thêm về những rủi ro phát sinh. Theo đó, công nghệ có thể giúp ngân hàng phát hiện giao dịch bất thường, ngăn chặn gian lận, nhưng cũng có thể bị lợi dụng để tạo giọng nói, khuôn mặt giả mạo và xây dựng các kịch bản lừa đảo tinh vi.
Do đó, cùng với khai thác AI, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh yêu cầu củng cố niềm tin khách hàng, đưa khả năng chống chịu thành năng lực cốt lõi. “Trong thời gian tới, các ngân hàng giám sát đồng thời an ninh mạng và hoạt động giao dịch. Trách nhiệm bảo đảm an toàn thuộc cả bộ phận công nghệ, an ninh mạng, nghiệp vụ, vận hành và quản lý giao dịch; lãnh đạo ngân hàng phải trực tiếp chỉ đạo triển khai”, Phó Thống đốc nhấn mạnh yêu cầu.
Theo Phó Thống đốc, cần chuyển từ tư duy chỉ bảo vệ hệ thống sang xây dựng khả năng chống chịu: Phát hiện sớm, ứng phó nhanh, duy trì dịch vụ thiết yếu và khôi phục hiệu quả khi xảy ra sự cố. An ninh, an toàn phải trở thành một phần trong chiến lược và quản trị ngân hàng.
Định hướng thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tập trung hoàn thiện khung pháp lý với mức kiểm soát tương xứng rủi ro, nâng cấp hạ tầng thanh toán và hạ tầng dùng chung, mở rộng nền tảng phòng ngừa gian lận, đổi mới cách đo hiệu quả chuyển đổi số. Thước đo cần bao gồm chất lượng dịch vụ, an toàn, phòng, chống gian lận và hoạt động liên tục.
HỒNG ANH (Báo Nhân dân)
