Đổi mới mô hình phát triển Việt Nam - Tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập 

Ngày 28-7-2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Định hướng chiến lược này không chỉ giải quyết vấn đề năng suất và chất lượng tăng trưởng trong ngắn hạn, mà còn đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết số 19 lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính trong đổi mới mô hình phát triển.

Sau 40 năm đổi mới, 35 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Tuy nhiên, từ thực tiễn phát triển, Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế, bất cập mang tính cấu trúc. Quá trình đổi mới mô hình phát triển đất nước còn chậm; tăng trưởng kinh tế chủ yếu theo chiều rộng, dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động chi phí thấp; năng lực tự chủ chiến lược còn hạn chế; đổi mới quản trị quốc gia chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển.

Từ thực tế đó, Nghị quyết số 19 nêu rõ quan điểm đổi mới mô hình phát triển trước hết là tạo đột phá về thể chế, đổi mới phương thức tổ chức, quản trị và vận hành quốc gia tạo ra năng lực phát triển mới; chuyển đổi sang mô hình phát triển tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập; lấy con người làm chủ thể trung tâm, mục tiêu, động lực và phát triển; đồng thời, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo quốc gia làm động lực chính. Kết hợp phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh, đẩy mạnh đối ngoại trong tất cả các khâu từ hoạch định chiến lược đến quy hoạch và phân bổ nguồn lực. 

Nghị quyết cũng khẳng định, đổi mới mô hình phát triển được vận hành đồng bộ theo cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”; dựa trên nền quản trị quốc gia hiện đại và mối quan hệ hài hòa, hiệu quả giữa Nhà nước, thị trường và xã hội. Lấy đổi mới thể chế và quản trị quốc gia là khâu đột phá; chuyển từ tư duy quản lý, kiểm soát sang kiến tạo, dẫn dắt phát triển; lấy hiệu quả điều phối, chất lượng phục vụ nhân dân, doanh nghiệp và năng lực giải quyết vấn đề làm thước đo.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, nước ta hoàn thành các nền tảng cho mô hình phát triển mới trên các lĩnh vực, phù hợp với trình độ phát triển của nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Tạo đột phá về xây dựng, hoàn thiện thể chế và thực hiện quản trị quốc gia hiện đại; về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, hạ tầng chiến lược, hạ tầng năng lực tri thức quốc gia, nguồn nhân lực chất lượng cao và các doanh nghiệp dẫn dắt; thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Đến năm 2035, hoàn thành cơ bản quá trình chuyển đổi sang Mô hình phát triển đất nước tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập; hình thành đồng bộ các mô hình thành phần trên các lĩnh vực.

Có thể thấy, bằng việc đặt con người vào vị trí trung tâm, coi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt, cùng tư duy quản trị kiến tạo, Nghị quyết số 19 mở ra chặng đường phát triển bứt phá, quyết tâm đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Bài, ảnh: CHI MAI