Ứng dụng thương mại điện tử trong phát triển làng nghề truyền thống 

Không chỉ là nơi duy trì các hoạt động sản xuất thủ công, làng nghề truyền thống còn là không gian lưu trữ các giá trị lịch sử, tri thức bản địa và bản sắc văn hóa nông thôn Việt Nam.

Nghệ nhân Trần Trung Hiếu (xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm, Hà Nội) chia sẻ với đồng nghiệp về quy trình đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. (Ảnh: HUY HOÀNG)

Thực tiễn cho thấy, việc phát triển làng nghề vừa giúp khai thác hiệu quả nguồn lực tại chỗ, tạo đà chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao thu nhập cho người dân, vừa góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa dân tộc. Đáng chú ý, trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, thương mại điện tử đang mở ra cơ hội giúp các làng nghề hiện đại hóa phương thức hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng linh hoạt với những biến động của thị trường.

Trung Quốc là một trong những quốc gia đi đầu trong việc ứng dụng thương mại điện tử để thúc đẩy kinh tế nông thôn và chuyển đổi mô hình kinh doanh cho các hộ sản xuất nhỏ. Nước này đã thành công với mô hình “làng thương mại điện tử” với sự kết hợp chặt chẽ giữa nền tảng công nghệ, chính quyền và cộng đồng sản xuất, giúp các hộ kinh doanh đưa sản phẩm tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng thông qua nền tảng thương mại điện tử, từng bước chuyển đổi từ phương thức kinh doanh truyền thống để bước lên không gian số. Không dừng lại ở đó, từ năm 2021, báo cáo của AliResearch chỉ ra rằng, thương mại điện tử còn là “bệ phóng” hình thành các cụm ngành nghề nông thôn mới tại Trung Quốc, tạo ra sự liên kết toàn diện giữa sản xuất, thương mại, du lịch và văn hóa bản địa.

Nhật Bản cũng là quốc gia đạt nhiều thành công trong ứng dụng thương mại điện tử để vực dậy các làng nghề truyền thống trước thách thức cầu tiêu dùng trong nước suy giảm, lực lượng nghệ nhân già hóa và khả năng tiếp cận khách hàng quốc tế hạn chế. Đặc biệt, thương mại điện tử xuyên biên giới đã trở thành “cầu nối” đưa hàng Nhật Bản tiến sâu vào thị trường toàn cầu. Theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), giá trị mua sắm xuyên biên giới từ người tiêu dùng Trung Quốc năm 2024 đã đạt hơn 2,6 nghìn tỷ yên, tăng 8,5% so với năm trước. Điều này cho thấy, nền tảng số đang trở thành bệ phóng thiết yếu giúp các cơ sở thủ công truyền thống phá vỡ giới hạn không gian, giảm dần sự lệ thuộc vào các kênh bán hàng truyền thống.

Kinh nghiệm của Trung Quốc và Nhật Bản chỉ ra rằng, việc ứng dụng thương mại điện tử trong phát triển làng nghề truyền thống chỉ đạt hiệu quả khi được triển khai đồng bộ với hạ tầng số, logistics, nguồn nhân lực và chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Các quốc gia này không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ sản phẩm thông qua nền tảng số mà còn xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử toàn diện nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng giá trị sản phẩm làng nghề. Vì vậy, để tạo thêm động lực bứt phá cho các làng nghề truyền thống Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử đồng bộ cho làng nghề với nền tảng số, thanh toán điện tử, logistics và hỗ trợ chuyển đổi số.

Song song với đó, việc nâng cao năng lực số cho các chủ thể làng nghề qua đào tạo kỹ năng kinh doanh trực tuyến, marketing số và xây dựng thương hiệu là chìa khóa không thể thiếu. Vai trò kiến tạo của Nhà nước cần được phát huy mạnh mẽ trong khâu chuẩn hóa sản phẩm, xúc tiến thương mại và kết nối thị trường. Quan trọng là quá trình số hóa phải luôn song hành với việc bảo tồn văn hóa và phát triển bền vững thông qua minh bạch truy xuất nguồn gốc, gắn kết du lịch làng nghề cũng như quảng bá bản sắc địa phương.

Sự đồng bộ này sẽ là bệ phóng vững chắc giúp nâng tầm giá trị sản phẩm, tăng năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển bền vững các làng nghề truyền thống Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

NGUYỆT BẮC (Báo Nhân dân)