G2 khó thành hiện thực
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang có chuyến thăm Trung Quốc trong bối cảnh Washington chưa thể thoát khỏi "vũng lầy" Trung Đông, đồng thời muốn xa lánh các đồng minh truyền thống châu Âu và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) không hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến chống Iran.
Khái niệm G2 bị hoài nghi
Trong tình thế Mỹ cần Trung Quốc gây sức ép Iran mở cửa lại eo biển Hormuz và chấm dứt chương trình vũ khí hạt nhân, hợp tác sử dụng an toàn trí tuệ nhân tạo (AI) và đảm bảo nguồn cung đất hiếm, cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang làm sống lại ý tưởng về Nhóm 2 nước (G2), một nhóm không chính thức mà trong đó hai siêu cường lớn nhất thế giới có thể định hướng tương lai chung của thế giới.
Ông Trump (trái) tỏ ra thân thiện với ông Tập tại cuộc gặp tháng 10-2025 ở Hàn Quốc. Ảnh: Getty Images
Khái niệm "G2" giữa Mỹ và Trung Quốc được nhà kinh tế nổi tiếng C Fred Bergsten của Mỹ đưa ra năm 2005. Ý tưởng này xuất phát từ mong muốn chia sẻ trách nhiệm giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới trong việc ổn định thị trường và giải quyết các vấn đề toàn cầu, chứ không nhằm thúc đẩy chủ nghĩa bá quyền của nhóm đối với các nền kinh tế khác.
Đề xuất trên thu hút sự chú ý dưới thời chính quyền Tổng thống Mỹ Barack Obama, người đã thiết lập khuôn khổ Đối thoại kinh tế và chiến lược với Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào năm 2009 nhằm tìm kiếm sự hợp tác tích cực và toàn diện trong quan hệ Mỹ - Trung.
Tuy nhiên, trong những năm qua, ý tưởng cho rằng Mỹ và Trung Quốc có thể đóng vai trò là những người quản lý có trách nhiệm đối với lợi ích chung thế giới đã vấp phải sự hoài nghi đáng kể. Phần lớn các nước và khu vực trên thế giới, kể cả các đồng minh lâu năm của Mỹ ở châu Âu và châu Á, đều lo ngại G2 có nguy cơ hủy hoại hệ thống đa phương để hướng tới một hệ thống trong đó hai siêu cường khẳng định lợi ích của mình hơn lợi ích của các quốc gia khác.
Ông Zhiqun Zhu, Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Quốc tại Đại học Bucknell (Mỹ), nhận định bản thân Trung Quốc dường như cũng không quan tâm đến việc thành lập G2 với Mỹ, vì nước này luôn nhấn mạnh và bảo vệ vai trò của Liên Hiệp Quốc như là trung tâm trong thế giới đầy biến động. Trung Quốc đã tự khẳng định mình là quốc gia ủng hộ hàng đầu của trật tự thế giới đa cực, rằng các vấn đề toàn cầu nên được cộng đồng quốc tế giải quyết, chứ không phải chỉ một hoặc hai siêu cường.
Do thám chiến lược
Sau cuộc gặp với Chủ tịch Tập bên lề hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tháng 10-2025 tại Hàn Quốc dẫn đến thỏa thuận đình chiến thương mại giữa hai nước, Tổng thống Trump ca ngợi đây là "cuộc gặp G2" và thậm chí tự chấm điểm 12/10. Cách mô tả này đánh dấu việc ông Trump công nhận Trung Quốc như một siêu cường.
Về phần mình, ông Tập cũng trao "nhành ô liu" cho ông Trump khi nói rằng chiến lược của Trung Quốc "không mâu thuẫn với mục tiêu Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" của Tổng thống Trump. Ông Tập còn nói rằng Mỹ và Trung Quốc nên "là đối tác và bạn bè" và ám chỉ một mối quan hệ đối tác gợi nhớ đến khái niệm G2: "Trung Quốc và Mỹ có thể cùng nhau gánh vác trách nhiệm của mình với tư cách là những cường quốc và hợp tác để đạt được nhiều thành tựu to lớn và cụ thể hơn vì lợi ích của hai nước và toàn thế giới".
Thực tế, giới chuyên gia cho rằng ẩn sau những lời nói có cánh, cả Mỹ và Trung Quốc đều không muốn hợp tác kiểu G2 mà theo đuổi mục tiêu thống trị riêng của mình. John Minnich, giảng viên về quan hệ Mỹ - Trung tại Trường Kinh tế Luân Đôn, đánh giá trở ngại tiềm ẩn của G2 là việc Trung Quốc đang ngày càng trở nên hùng mạnh, chủ yếu nhờ vào sự trỗi dậy nhanh chóng như một cường quốc công nghệ toàn cầu. Trung Quốc cũng được cho không muốn tìm kiếm phương thức quản trị, tiêu chuẩn và giá trị Mỹ.
KIẾN HÒA (Theo Al Jazeera, The Daily Signal)
