Giảm chi phí sản xuất lúa bằng nhiều giải pháp đồng bộ
Giá lúa ở mức thấp nhưng giá xăng dầu, phân bón và nhiều loại vật tư đầu vào tăng cao làm tăng chi phí, gây nhiều khó khăn cho nông dân trồng lúa. Để đảm bảo hiệu quả sản xuất lúa, giảm thiểu rủi ro, nông dân cần phát huy cách làm hay, vận dụng đồng bộ nhiều giải pháp để giảm chi phí, hạ giá thành sản xuất lúa.
Nông dân ở phường Thới Long, TP Cần Thơ sạ lúa bằng máy gieo sạ hàng kết hợp bón vùi phân bón.
Đẩy mạnh áp dụng tiến bộ kỹ thuật
Giá xăng dầu, phân bón và nhiều loại vật tư đầu vào phục vụ sản xuất lúa tăng cao, nhiều nông dân đã đẩy mạnh áp dụng tiến bộ kỹ thuật để kéo giảm chi phí. Đặc biệt, các gói kỹ thuật đã được ngành Nông nghiệp khuyến cáo như "3 giảm, 3 tăng", "1 phải, 5 giảm", "1 phải, 6 giảm", quy trình canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp… gắn với đẩy mạnh cơ giới hóa trong sản xuất được khuyến cáo áp dụng. Bởi các giải pháp này, không chỉ giúp giảm lượng sử dụng giống, phân bón, nước tưới, mà còn giúp lúa chống chịu tốt với sâu bệnh; chi phí, nhân công chăm sóc và số lần phun thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) cũng giảm.
Ông Nguyễn Danh Dũng, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Tiến Dũng, xã Thạnh Phú, TP Cần Thơ, cho biết: "HTX có 27 thành viên và khoảng 100 hộ dân liên kết, với tổng diện tích canh tác lúa hơn 320ha. Dù giá phân bón và nhiều loại vật tư đầu vào tăng cao nhưng nông dân tại HTX vẫn tiếp tục gieo trồng lúa, không bỏ vụ. Đến nay, nhiều nông dân tại HTX đã xuống giống vụ hè thu 2026, chủ yếu sạ giống OM 18. Để kéo giảm chi phí sản xuất, nông dân đã áp dụng khá tốt các giải pháp kỹ thuật được ngành Nông nghiệp khuyến cáo. Đặc biệt, sử dụng giống tốt đạt cấp xác nhận, thực hiện sạ thưa và bón phân, phun thuốc theo các nguyên tắc "4 đúng"… để sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các loại vật tư đầu vào".
Theo ông Nguyễn Văn Cư, Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Tràng Thọ B, phường Trung Nhứt, TP Cần Thơ, áp dụng cơ giới và các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất là giải pháp hiệu quả cần được đẩy mạnh nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất lúa. HTX có 35 thành viên, với diện tích đất canh tác hơn 65ha, trong đó phần lớn là canh tác lúa. Thời gian qua, HTX liên kết với nhiều hộ dân tại các xã, phường lân cận để phát triển dịch vụ cơ giới hóa sản xuất lúa nhằm phục vụ kịp thời cho thành viên trong HTX và những hộ dân với mức giá phù hợp. Các xã viên của HTX cũng chú ý sản xuất các giống lúa thơm, chất lượng cao để bán được giá cao; quan tâm sử dụng phụ phẩm trong nông nghiệp làm phân bón hữu cơ nhằm phát triển nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, giảm sử dụng phân hóa học và giảm chi phí sản xuất đầu vào.
Phát huy các mô hình hiệu quả
Những năm gần đây, nông dân trồng lúa tại TP Cần Thơ và các địa phương vùng ĐBSCL đẩy mạnh cơ giới hóa vào đồng ruộng để thay sức người, rút ngắn thời gian, giảm chi phí, tăng năng suất. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều "dư địa" để giảm chi phí sản xuất. Đặc biệt, áp dụng quy trình canh tác tiên tiến gắn với sử dụng các thiết bị cơ giới chính xác trong các khâu gieo sạ và chăm sóc lúa như sử dụng máy sạ hàng, sạ cụm, máy bay nông nghiệp… sẽ giúp giảm lượng sử dụng giống, phân bón, nước tưới và thuốc BVTV một cách hiệu quả. Ngoài ra, cần phát huy các mô hình tưới tiêu cho lúa bằng trạm bơm điện nhằm tiết kiệm chi phí so với sử dụng máy bơm cho từng hộ dân.
Trước đây, nhiều nông dân sử dụng lượng giống tới 200-250 kg/ha nay giảm chỉ còn 100-150 kg/ha, nhưng vẫn còn cao. Bởi thực tế cho thấy, thời gian qua, nhiều nông dân tham gia các mô hình sản xuất lúa theo Đề án Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại ĐBSCL chỉ sử dụng lượng giống từ 60-80kg giống/ha, nông dân giảm được chi phí, trong khi năng suất và chất lượng lúa được nâng lên. Đáng chú ý, việc giảm giống bằng máy gieo sạ hàng kết hợp bón vùi phân bón còn giúp nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, hạn chế tình trạng phân bón bị bốc hơi.
Hằng năm, nước ta gieo trồng lúa đạt tổng diện tích hơn 7,1 triệu héc-ta, sản lượng khoảng 43 triệu tấn, trong đó ĐBSCL đóng góp khoảng 24 triệu tấn lúa và hơn 90% lượng gạo xuất khẩu của cả nước...
Theo ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam, để giảm giá thành sản xuất lúa, nông dân cần thay đổi phương thức canh tác, trong đó tập trung vào việc sử dụng giống xác nhận. Việc giảm lượng giống không chỉ tiết kiệm giống mà còn là yếu tố kỹ thuật giúp cây lúa phát triển tốt, đạt năng suất cao hơn, chất lượng tốt hơn. Đồng thời, giúp giảm sử dụng phân bón, thuốc BVTV và tạo thuận lợi cho việc kiểm soát dư lượng thuốc BVTV trong quá trình phòng trừ, quản lý dịch hại trên lúa, đảm bảo sản phẩm an toàn.
Hiện nay, nhiều nông dân và HTX khi trồng lúa chủ yếu nghĩ đến việc thu hoạch hạt lúa, những phần còn lại (như rơm rạ, trấu…) chưa tận dụng hết nên thu nhập còn thấp. Nông dân cần quan tâm phát huy tốt hiệu quả sản xuất lúa theo hướng nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng tốt các nguồn phụ phẩm và nhân công nhàn rỗi trong quá trình sản xuất lúa để tăng thu nhập.
Việc đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và sử dụng vật tư đầu vào một cách tiết kiệm và hiệu quả, nhiều nông dân kỳ vọng sẽ giúp kéo giảm được nhiều chi phí sản xuất đầu vào. Tuy nhiên, về lâu dài nông dân rất mong ngành chức năng có giải pháp kéo giảm giá các loại vật tư nông nghiệp. Hỗ trợ nông dân trong tiếp cận và ứng dụng tốt hơn các tiến bộ kỹ thuật để giảm chi phí, đảm bảo năng suất, chất lượng lúa trong bối cảnh thời tiết diễn biến bất lợi do tác động của biến đổi khí hậu. Đồng thời, thúc đẩy liên kết chuỗi ngành hàng theo hướng bền chặt nhằm nâng cao chuỗi giá trị và ổn định đầu ra sản phẩm, đảm bảo cho nông dân trồng lúa có lợi nhuận.
Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG
