Giới chuyên gia cảnh báo về sai lệch thông tin khi sử dụng chatbot AI 

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh cũng có thể là một công cụ tạo ra thông tin sai lệch nhanh hơn tốc độ con người tạo ra thông tin an toàn.

Biểu tượng ChatGPT tại văn phòng ở Washington, D.C., Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại châu Đại Dương, ông Kevin Veale - giảng viên cao cấp ngành nghiên cứu truyền thông của Trường Nhân văn, Truyền thông và Sáng tạo thuộc Đại học Massey University (New Zealand) - cho biết trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) được sử dụng để tạo ra văn bản, hình ảnh và các dạng dữ liệu khác dựa trên thông tin gốc mà nó đã tiếp nhận. Tuy nhiên, trí tuệ nhân tạo tạo sinh cũng có thể là một công cụ tạo ra thông tin sai lệch nhanh hơn tốc độ con người tạo ra thông tin an toàn, chưa nói đến việc kiểm chứng và đính chính thông tin đó.

Thông thường, các công cụ tìm kiếm dựa vào các bài báo và văn bản về một chủ đề nhất định, sau đó đánh giá mức độ đáng tin cậy của các bài báo. Tuy nhiên, AI tạo sinh lại dựa vào khối lượng văn bản khổng lồ, từ đó nó đo lường xác suất xuất hiện của các từ cạnh nhau. Những “mô hình ngôn ngữ lớn” này chỉ đơn thuần tìm cách tạo ra các câu đọc có vẻ hợp lý, chứ không phải các câu chính xác.

Về bản chất, các nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT và Claude không hoạt động giống như một công cụ tìm kiếm thông thường. Song mọi người hiện sử dụng chúng như một công cụ tìm kiếm vì chúng có thể tóm tắt các chủ đề phức tạp một cách nhanh chóng và yêu cầu ít thao tác nhấp chuột hơn so với tìm kiếm trên Internet thông thường.

Trong một nghiên cứu của mình, OpenAI - công ty phát triển ChatGPT - đã thừa nhận rằng không có cách nào ngăn chặn thông tin sai lệch được trình bày như sự thật do cách thức hoạt động của AI tạo sinh. Giải thích lý do tại sao các mô hình ngôn ngữ lớn lại “ảo tưởng”, các nhà nghiên cứu ví von rằng giống như sinh viên đối mặt với những câu hỏi khó trong kỳ thi, các mô hình ngôn ngữ lớn khi không có câu trả lời chắc chắn có thể đưa ra phỏng đoán, thay vì thừa nhận sự thật là chúng không chắc chắn về câu trả lời. Những phỏng đoán đó thoạt nghe có vẻ hợp lý nhưng thực ra không chính xác. Điều này có thể dẫn đến những hậu quả trong thế giới thực.

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các công cụ AI tạo sinh đưa tin sai lệch đến 45%, bất kể ngôn ngữ hay khu vực địa lý nào. Vì vậy, theo giới chuyên gia, việc giáo dục và thiết lập các quy tắc nhất quán về việc sử dụng AI tạo sinh một cách phù hợp và thận trọng sẽ rất cần thiết, đặc biệt khi nó dần trở thành công cụ tham gia phục vụ công tác của các chính phủ, cơ quan hành chính và các tổ chức phức tạp.

Ông Kevin Veale cho rằng một trong những biện pháp bảo vệ là cố gắng tìm kiếm những thông tin đáng tin cậy hơn vốn có từ trước khi các văn bản và hình ảnh bị chi phối bởi AI lan tràn trên Internet, hoặc tham khảo thông tin trong những cuốn sách truyền thống có thể là lựa chọn tốt nhất.

Thanh Tú (TTXVN)