Giữ vững vai trò trung tâm động lực ĐBSCL: Cần Thơ hành động trước “thời cơ vàng” 

Bài 2: Không gian phát triển đa cực, công bằng trong phân bổ nguồn lực 

TP Cần Thơ, với địa giới hành chính mới, có không gian phát triển trải dài từ bờ Nam sông Hậu ra đến thềm biển Đông. Đứng trước bài toán về chiến lược phát triển và phân bổ nguồn lực công bằng và hiệu quả cho địa bàn rộng lớn với 31 phường và 72 xã, lãnh đạo TP Cần Thơ quyết liệt chỉ đạo tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển. Đồ án quy hoạch TP Cần Thơ đa cực, đa trung tâm đã dần định hình, từng bước hóa giải xung đột kết nối, hòa quyện bản sắc sông nước với động lực kinh tế biển để tạo bệ phóng vững chắc cho đại đô thị cất cánh.

Trong định hướng phát triển của TP Cần Thơ vươn từ bờ Nam sông Hậu ra đến biển Trần Đề. Trong ảnh: Lễ khánh thành dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Trần Đề, xã Trần Đề, TP Cần Thơ. Ảnh: MINH HUYỀN

Quy hoạch tích hợp và 12 bài toán lớn 

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, TP Cần Thơ đối diện trực tiếp với áp lực đồng bộ hóa mạng lưới đô thị và hạ tầng kỹ thuật trên quy mô rộng lớn của TP Cần Thơ (cũ), tỉnh Sóc Trăng (cũ) và tỉnh Hậu Giang (cũ). Không gian mới đòi hỏi sự điều phối tổng thể hiệu quả để tránh nguy cơ đầu tư phân tán, trùng lặp chức năng, cạnh tranh nguồn lực cục bộ hoặc tạo nên các kết nối kém hiệu quả. Bên cạnh đó, mạng lưới giao thông vùng trước đây thiếu cấu trúc hội tụ về Cần Thơ trong khi các địa phương khác có xu hướng kết nối giao thông thẳng lên TP Hồ Chí Minh, điều này không thuận lợi để Cần Thơ phát huy vai trò trung tâm vùng ĐBSCL. Những rào cản khác là tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sụt lún nền đất yếu và tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển kéo dài từ sông Hậu ra đến cửa biển Trần Đề.

Để tạo khung pháp lý chiến lược vững chắc cho không gian phát triển mới, TP Cần Thơ đã khẩn trương rà soát hệ thống pháp lý, ban hành các quyết sách làm cơ sở tái thiết không gian đô thị. Ngày 31-12-2025, UBND thành phố ban hành Quyết định số 3639/QĐ-UBND phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch TP Cần Thơ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tích hợp thành công không gian của cả ba địa phương cũ. Quyết định này chứng minh tính khả thi và năng lực thực thi của bộ máy trong tổ chức một quy hoạch tổng thể duy nhất. Tiếp đó, thành phố ban hành Kế hoạch số 142/KH-UBND về triển khai công tác lập quy hoạch chung thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính, Kế hoạch số 97/KH-UBND về phát triển đô thị thông minh đến năm 2030 và Quyết định số 772/QĐ-UBND ngày 25-2-2026 công bố danh mục đô thị loại II, loại III cùng danh mục phường đạt trình độ phát triển đô thị. Đặc biệt, thành phố đã chủ động phối hợp với Bộ Xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quyết định số 909/QĐ-TTg ngày 21-5-2026 về Nhiệm vụ Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.

Thể hiện trách nhiệm chính trị cao nhất trước tương lai của vùng đất Tây Đô, Thường trực Thành ủy Cần Thơ đã trực tiếp chủ trì nhiều phiên họp chuyên đề, lắng nghe các chuyên gia và chỉ đạo sâu sát: Toàn hệ thống chính trị phải tiếp tục hoàn thiện quy hoạch chung TP Cần Thơ với tinh thần khoa học, khách quan, trách nhiệm và cầu thị, đặt lợi ích phát triển lâu dài của người dân và toàn vùng lên trên hết; kiên quyết không vì lợi ích cục bộ mà làm manh mún không gian đô thị mới.

Kiến tạo cấu trúc đa trung tâm thích ứng sông nước và hướng biển

Hơn một năm qua, nỗ lực nổi bật nhất của Đảng bộ và chính quyền thành phố là kiên quyết chuyển đổi mô hình không gian từ cấu trúc đơn cực trước đây sang cấu trúc đô thị đa trung tâm. Mô hình cấu trúc không gian tổng thể được xác lập rõ nét gồm 2 cực phát triển là cực đô thị trung tâm hiện hữu và cực Khu kinh tế biển Trần Đề. Hệ thống phát triển bám theo 2 hành lang Đông - Tây gồm hành lang dọc sông Hậu và hành lang dọc cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng - Trần Đề, kết hợp 3 hành lang Bắc - Nam gồm tuyến cao tốc Cần Thơ - Cà Mau kết nối TP Hồ Chí Minh, tuyến cao tốc N2 và tuyến cao tốc ven biển. Trên cơ sở đó, thành phố phân chia 6 phân vùng không gian chức năng chuyên biệt nhằm tránh trùng lặp trong đầu tư, phân bổ nguồn lực phát triển đúng trọng tâm và công bằng. Trong đó, Phân vùng 1 - trung tâm thành phố bao gồm 39 phường, xã và được tổ chức theo các tiểu vùng chuyên biệt: Tiểu vùng 1A giữ vai trò hạt nhân đô thị, hành chính, chính trị, thương mại, dịch vụ cấp vùng; Tiểu vùng 1B bổ trợ công nghiệp, logistics gắn với sân bay; Tiểu vùng 1C và 1G phát triển sinh thái, nông nghiệp miệt vườn và du lịch sông nước; Tiểu vùng 1D dự trữ phát triển công nghiệp dọc cao tốc Châu Đốc - Trần Đề; Tiểu vùng 1E phát triển đô thị đa chức năng gắn với công nghiệp ven sông Hậu.

Tiếp thu các định hướng chiến lược, thành phố xác định phát triển giao thông tích hợp theo mô hình đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD) quanh các đầu mối hạ tầng lớn. Trong đó, định hướng phát triển các khu đô thị trung tâm đa chức năng quy mô khoảng 100ha gắn với các ga đường sắt đô thị trong vùng lõi bán kính 300-500m, khuyến khích lan tỏa mô hình TOD trong bán kính phục vụ 300-800m tại các điểm ga công cộng. Song song đó, công tác điều chỉnh quy hoạch xây dựng tập trung chỉnh trang lõi đô thị hiện hữu, chuyển đổi các quỹ đất công sử dụng kém hiệu quả dọc sông Hậu tại phường Cái Khế thành đất hỗn hợp đa chức năng và quy hoạch quảng trường trung tâm gắn với Trung tâm Hành chính mới quy mô tối thiểu 5ha.

Điểm nhấn khác biệt trong nỗ lực hơn một năm qua là việc bảo tồn bản sắc đô thị sông nước sinh thái thích ứng biến đổi khí hậu. Thay vì bê tông hóa cứng nhắc, thành phố định hướng phát triển mạng lưới hạ tầng xanh - mặt nước sinh thái (xanh lá và xanh lam), giữ mạng lưới kênh rạch tự nhiên, mở rộng công viên bán ngập, bổ sung hồ điều hòa và áp dụng mô hình cân bằng đào đắp nhằm hạn chế tình trạng sụt lún nền đất yếu. Mạng lưới không gian mở được tổ chức liên hoàn dọc sông Hậu, sông Cần Thơ, kênh xáng Xà No và sông Mỹ Thanh, liên kết Cồn Cái Khế, Cồn Khương, Cồn Sơn và Cù Lao Dung thành các chuỗi du lịch sinh thái miệt vườn, văn hóa sông nước đặc trưng. Đồng thời, căn cứ Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 14-4-2026 của Thành ủy Cần Thơ về xây dựng và phát triển con người Cần Thơ và triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về văn hóa, các giá trị di sản văn hóa Kinh, Khmer, Hoa cùng hệ thống chùa cổ và các lễ hội truyền thống được lồng ghép vào không gian phát triển du lịch, tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn và đồng bào dân tộc thiểu số.

Bằng việc định hình cấu trúc đa trung tâm, kết nối hạ tầng đồng bộ và tôn trọng quy luật tự nhiên, tập thể lãnh đạo thành phố đang từng bước chuyển hóa tiềm năng của không gian mới thành động lực phát triển để tự tin khẳng định vị thế đô thị hạt nhân dẫn dắt sự phát triển của toàn vùng ĐBSCL.

(Còn tiếp)

THANH TUYẾT

Bài 3: Đẩy mạnh đầu tư, khơi thông huyết mạch nền kinh tế