Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về giao dịch điện tử trong lĩnh vực ngân hàng

Hình ảnh tại buổi Tọa đàm (Ảnh: M.P)

Ngày 15/12, tại Hà Nội, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) đã tổ chức tọa đàm với chủ đề: "Thực trạng giao dịch điện tử trong lĩnh vực ngân hàng hiện nay và kiến nghị hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về giao dịch điện tử trong lĩnh vực ngân hàng".

Hiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động ngân hàng điện tử được đánh giá là đã tương đối đầy đủ và tổng thể, với nhiều văn bản pháp luật chuyên ngành ngân hàng quy định trực tiếp về họat động ngân hàng điện tử. 

Mặc dù vậy,  ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng thư ký VNBA cho rằng, Luật Giao dịch điện tử 15 năm nay chưa thay đổi, sửa đổi bổ sung, đặt ra câu hỏi hành lang pháp lý đảm bảo an toàn để triển khai được các hoạt động giao dịch điện tử tại các ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã cho phép các tổ chức tín dụng sử dụng eKYC (quy trình định danh khách hàng điện tử) nhưng mới chỉ bước đầu, hành lang pháp lý để phát triển chưa có.

Vì vậy, các ngân hàng thương mại không ứng dụng được công nghệ thông tin vào hoạt động các lĩnh vực chuyên sâu. Khó khăn này dẫn đến thực tế là phải cấp thiết ban hành, sửa đổi các quy định về giao dịch điện tử.

Liên quan đến vấn đề này ông Nguyễn Thành Long, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng (VNBA) cho biết, qua tổng hợp ý kiến của các hội viên VNBA, có 6 nhóm vấn đề còn vướng mắc cần được giải quyết để cải thiện các hoạt động liên quan đến ngân hàng điện tử, giao dịch điện tử trong lĩnh vực ngân hàng gồm: Định danh, xác thực khách hàng, xác thực giao dịch; chữ ký điện tử, giao dịch điện tử, dữ liệu điện tử; hoạt động nghiệp vụ ngân hàng điện tử; trích lập và xử lý dự phòng rủi ro hoạt động công nghệ thông tin, ngân hàng điện tử; khai thác, sử dụng dữ liệu; cơ chế chính sách để thích ứng linh hoạt, an toàn đối với hoạt động ngân hàng điện tử.

Trong đó, theo ông Long, đối với hoạt động ngân hàng, định danh khách hàng là một yếu tố vô cùng quan trọng để đảm bảo lành mạnh hệ thống ngân hàng, phòng ngừa rủi ro gian lận, rửa tiền, lừa đảo. Nên các cơ quan quản lý đã ban hành nhiều quy định liên quan. Nhưng vướng mắc của các ngân hàng là việc định danh khách hàng bằng phương thức điện tử chỉ áp dụng để định danh khách hàng trong hoạt động phòng chống rửa tiền và mở tài khoản thanh toán, chưa được áp dụng chung cho các hoạt động nghiệp vụ.

Các Thông tư của NHNN quy định các hoạt động nghiệp vụ khác chưa quy định về việc định danh khách hàng, đặc biệt Thông tư 01/2021/TT-NHNN về phát hành giấy tờ của tổ chức tín dụng vẫn còn quy định phải phát hành “trực tiếp” tại địa điểm mạng lưới của tổ chức tín dụng.
Vì thế, ông Nguyễn Thành Long cho hay, các ngân hàng kiến nghị NHNN nghiên cứu, xây dựng Thông tư về việc định danh khách hàng khi ngân hàng thiết lập quan hệ và cung cấp tất cả các dịch vụ tới khách hàng, trong đó phạm vi bao gồm: KYC và eKYC khách hàng cá nhân, tổ chức; đồng thời hướng dẫn định danh KH tham chiếu theo các thông tin khách hàng đã định danh tại bên thứ 3 với các tiêu chuẩn định danh khách hàng tương đương như tổ chức tín dụng.

Ngoài ra, các ngân hàng cũng cho rằng, NHNN cần mở rộng phạm vi áp dụng của Quyết định 630/2017/QĐ-NHNN quy định về các giải pháp xác thực giao dịch thanh toán trực tuyến, cho phép áp dụng các giải pháp xác thực đối với các giao dịch Ngân hàng điện tử, bao gồm giao dịch thanh toán, chuyển tiền, giao dịch tài chính giá trị tương đương và giao dịch phi tài chính.

Liên quan đến chữ ký điện tử, đại diện đến từ VPBank cho hay, NHNN cần trình Chính phủ sửa đổi Nghị định 35/2007/NĐ-CP theo hướng bỏ quy định yêu cầu các bên tham gia giao dịch phải có “chữ ký điện tử” theo quy định pháp luật giao dịch điện tử.

Tại tọa đàm, một vấn đề cũng được nêu ra là trong thời đại hiện nay, việc tổ chức tín dụng (TCTD) được tiếp cận với hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về công dân, doanh nghiệp, tài sản, đất đai, thuế…có giá trị to lớn trong việc đảm bảo hệ thống ngân hàng hoạt động lành mạnh, an toàn, phòng ngừa rủi ro gian lận, rửa tiền, tội phạm, tiết kiệm chi phí, nguồn lực xã hội.

Theo VNBA, mặc dù đã có văn bản luật và Nghị định, tuy nhiên, đến nay các Bộ ngành chưa có quy định cụ thể hướng dẫn việc các khai thác, phương thức khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia của các TCTD.

Thực trạng này dẫn đến các TCTD hiện nay đang xây dựng hệ thống dữ liệu riêng cho từng TCTD mà không thể tiếp cận, khai thác hệ thống dữ liệu chung của quốc gia, không đảm bảo tính an toàn, minh bạch, không kịp thời phát hiện các trường hợp gian lận, lừa đảo qua hệ thống ngân hàng, gây tốn kém, lãng phí nguồn lực xã hội.

Do đó, các TCTD kiến nghị Ngân hàng Nhà nước đề nghị các Bộ hướng dẫn việc các TCTD được khai thác, sử dụng dữ liệu quốc gia về công dân, doanh nghiệp thông qua cổng kết nối trực tiếp với các TCTD.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, đề xuất bổ sung quy định Luật các TCTD về việc cung cấp, chia sẻ dữ liệu quốc gia về công dân, doanh nghiệp và các hệ thống dữ liệu quốc gia khác (đất đai, tài sản, thuế…) để góp phần minh bạch, lành mạnh hóa nền kinh tế.