“Khi Tổ quốc cần, họ biết sống xa nhau...”(*) 

Những năm kháng chiến chống Mỹ, bom đạn chiến tranh hủy diệt những vùng đất trù phú, xanh tươi của đất nước và Cần Thơ cũng không ngoại lệ. Nhưng có một điều mà không vũ khí nào tàn phá nổi - giữa sự sống và cái chết, tình yêu vẫn đơm hoa, kết trái. Đằng đẵng đợi chờ, đằm sâu nhớ thương, những người yêu nhau sẵn sàng gác lại tình riêng, bởi “Khi Tổ quốc cần, họ biết sống xa nhau…”.

Hơn 60 năm về trước, chiến sĩ Cao Văn Phương thuộc địa phương quân, tình cờ gặp gỡ người con gái từ xã về phụ trách dạy ca, múa cho thanh niên của ấp, tên Mai Kim Cúc. Vài năm sau, năm 1963, cả hai mặc bộ bà ba mới, nên duyên vợ chồng trong lễ tuyên bố có đại diện đơn vị và đồng đội. Lúc này, ông đang là y tá, phục vụ trong quân y của Tiểu đoàn Tây Đô; còn bà đang tham gia công tác chính trị, phụ nữ ở địa phương.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ đang hồi ác liệt. Nhiều vùng ở xã Tân Thới, huyện Ô Môn, Cần Thơ, đêm là quân ta hoạt động, ngày thì địch tăng cường bình định. Vợ chồng đằng đẵng cách xa, may mắn thì vài tháng được gặp nhau một lần, khi bà có dịp công tác ra trạm quân y. Nỗi nhớ nhung gói trọn bằng cái nắm tay vội vàng giờ tạm biệt.

Hơn 63 năm chồng vợ, ông Cao Văn Phương và bà Mai Kim Cúc vẫn sớm hôm chia ngọt sẻ bùi. Ảnh: TẤN MONG

Ông Cao Văn Phương nay 85 tuổi, đang sinh sống tại ấp Trường Đông B, xã Phong Điền, TP Cần Thơ, kể lại: “Bác lúc đó là Trung đội phó quân y, có trách nhiệm trực chiến cứu thương. Bác đâu thể bỏ anh em dù nhớ nhà, nhớ vợ. Ngay Mậu Thân 1968, bác gái sanh con đầu lòng (người con này nay đã mất) ở quê, bác thì đang ở mặt trận Lộ Vòng Cung. Bom đánh sập trạm tiền phương, bác bị thương nặng, được đưa về U Minh điều trị”.

Vì tuổi tác, bà Mai Kim Cúc đã quên đi nhiều thứ. Nhưng ký ức về ông dường như vẫn vẹn nguyên. Hơn 60 năm vợ chồng muối mặn gừng cay, bà vẫn dành cho ông sự dịu dàng và hai tiếng “anh Ba” trìu mến như buổi đầu gặp mặt. Xoa nhẹ vết sẹo vẫn còn hằn sâu trên vai ông, bà cười hiền, kể rằng dù đã quen bom đạn, nhưng khoảnh khắc nghe tin chồng bị thương trên chiến trường, bà cảm thấy đất trời như sụp đổ: “Nghe mấy anh báo anh Ba (tức ông Cao Văn Phương) bị bom, tôi chỉ khóc. Rồi nghe ảnh được đưa về U Minh, tôi thương đứt ruột mà đâu thể xuống thăm…”.

Mãi đến năm 1975, đất nước thống nhất, ông bà mới thật sự có ngày sum họp. Hòa bình, người thương binh ¾ tiếp tục xây tổ ấm, nuôi các con khôn lớn nên người. Hiện ông bà ở chung với người con trai út, sớm hôm cùng nhau bầu bạn. “Không thể kể hết tên đồng đội của tôi đã hy sinh ở mảnh đất này. Hồi đó, mỗi khi ráng hết sức mà vẫn không thể cứu được anh em, tôi không kìm nổi nước mắt. Sau này, mỗi khi viếng nghĩa trang, tôi cũng không thể cầm lòng. Vợ chồng tôi được sống tới hòa bình, độc lập hôm nay là may mắn, sung sướng biết bao...” - ông Cao Văn Phương xúc động nói.

***

Vợ chồng ông Lê Minh Thích, nguyên Phân đội trưởng pháo binh và bà Lê Lệ Hằng, chiến sĩ Đại đội 16 - Đoàn bộ, Tiểu đoàn Tây Đô 1, cũng trải qua cảnh “ở hai đầu nỗi nhớ”. Trước khi thành đôi, ông là bộ đội pháo binh, để ý cô cán bộ tài chính xinh xắn. Ở đơn vị, ông nổi tiếng với tài chơi đàn Mandolin và chụp ảnh rất đẹp. Một lần, bà nhờ ông chụp tấm ảnh để gửi cho người em ruột ở phương xa như tin báo bình an, ông lấy cớ làm quen rồi dần chinh phục trái tim đồng đội mà ông thầm thương, trộm nhớ.

Ông Lê Minh Thích và bà Lê Lệ Hằng trong lễ tuyên bố năm 1971 và trong kỷ niệm 30 năm ngày cưới. Ảnh: TẤN MONG

Ngày cả hai làm lễ tuyên bố là 11-11-1971. Năm 1973 - năm chính thức ký kết Hiệp định Paris, bà được gửi về nhà bảo sanh ở vùng Phương Bình (huyện Phụng Hiệp khi đó) để chuẩn bị sinh nở. Còn ông chiến đấu hết mặt trận này tới mặt trận khác. Sau đợt chiến đấu ác liệt, kéo dài ở Ngã tư Cây Dương, ông về thăm thì con gái đầu lòng đã hơn mười ngày tuổi. Rồi ông lại đi, mãi đến năm 1977, khi ông xuất ngũ, gia đình mới thật sự sum họp. “Khi về nhà, tôi mang theo miểng bom còn nằm trong chân trái. Thương vợ con, tôi chí thú lo gia đình, phần nào bù đắp năm tháng cách xa. Nhờ chồng vợ đồng lòng, chịu thương chịu khó, mấy đứa con hầu hết đều ăn học thành tài” - ông Lê Minh Thích, hiện ngụ xã Thạnh Xuân, TP Cần Thơ, chia sẻ.

Bên người bạn đời 55 năm chia ngọt sẻ bùi, bà Hằng bồi hồi kể, 30-4-1975, hòa bình đến rồi mà ông vẫn bặt vô âm tín. Bà lo lắng “cháy” cả ruột gan. Đến khi ông từ mặt trận Vị Thanh trở về, bình an đứng trước mặt, bà mới thôi những đêm giật mình thảng thốt. “Mừng dữ lắm. Mừng vợ chồng, cha con thật sự đoàn viên. Nhưng hơn hết là mừng đất nước hòa bình. Tôi biết, từ đây không còn xa nhau nữa” - bà chia sẻ. Còn ông thì bộc bạch: “Khi chiến đấu, tôi luôn tâm niệm câu “Hy sinh là hoàn thành nhiệm vụ”, đâu dám nghĩ đến tình cảm riêng tư. Bao nhiêu bạn bè, đồng đội nằm xuống, tôi bị thương nhưng được trở về nguyên vẹn với vợ con là may mắn hơn biết bao người. Biết ơn anh em hy sinh cho hòa bình, kể sao cho hết”.

Đi qua năm tháng, đi qua bom đạn, đi qua chia cách, tình cảm vợ chồng của ông Cao Văn Phương và bà Mai Kim Cúc, ông Lê Minh Thích và bà Lê Lệ Hằng vẫn trọn lòng son sắt, thủy chung. Những người đã đi qua chiến tranh càng hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình nên “Khi Tổ quốc cần, họ biết sống xa nhau…”.

Bút ký: THANH NHÃ

(*): Câu thơ trong bài “Cuộc chia ly màu đỏ” của Nhà thơ Liệt sĩ Nguyễn Mỹ.