Kỳ vọng Mỹ và Iran có thể ngồi vào bàn đàm phán
Hãng tin AP ngày 26-3 dẫn nguồn từ các quan chức Pakistan và Ai Cập cho biết, các nhà trung gian hòa giải đang thúc đẩy một cuộc đàm phán trực tiếp khả dĩ giữa các quan chức Mỹ và Iran, có thể vào ngày 27-3 tại Pakistan.
Mỹ và Israel hôm 25-3 đã tạm thời đưa Ngoại trưởng Abbas Araghchi (ảnh) và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf khỏi danh sách các quan chức cấp cao của Iran bị xem xét là mục tiêu tấn công. Ảnh: AA
Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 25-3 đã xác nhận thành phần cấp cao tham gia đàm phán của nước này gồm đặc phái viên Steve Witkoff, con rể Jared Kushner, Ngoại trưởng Marco Rubio và Phó Tổng thống JD Vance. Tuy nhiên, ông Trump không xác định phái đoàn đàm phán của Iran gồm những ai.
Ông chủ Nhà Trắng khẳng định Iran trên thực tế có tham gia các cuộc đàm phán hướng tới chấm dứt xung đột. Theo ông, việc phía Tehran phủ nhận điều này có thể xuất phát từ lo ngại của các nhà đàm phán về những rủi ro hoặc phản ứng tiêu cực từ nội bộ. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, Iran mong muốn đạt được thỏa thuận nhưng không công khai thừa nhận vì e ngại những hệ lụy có thể xảy ra từ phía trong nước.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết: “Các cuộc đàm phán với Iran vẫn tiếp diễn và mang tính xây dựng”. Tuy nhiên, bà cảnh báo Tổng thống Trump sẵn sàng thực hiện các biện pháp mạnh nếu Iran không chấp thuận các điều khoản chấm dứt xung đột.
Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, Đô đốc Brad Cooper, hôm 25-3 tuyên bố lực lượng Mỹ đã tấn công khoảng 70% số cơ sở sản xuất tên lửa, thiết bị bay không người lái và các tàu chiến của Iran. Ông ước tính gần 92% các tàu chiến quan trọng của Iran đã hư hại hoặc bị phá hủy, làm giảm đáng kể khả năng tác chiến hải quân của Tehran ở khu vực và trên phạm vi toàn cầu. Bên cạnh đó, tần suất phóng tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran đã giảm khoảng 90% và khả năng tái xây dựng hạ tầng quân sự của nước Cộng hòa Hồi giáo cũng bị hạn chế.
Tuy nhiên, AP nhận định giới chức Iran vẫn ngờ vực sâu sắc trong đàm phán với Mỹ, bởi chính quyền Trump đã 2 lần phát động tấn công Tehran trong lúc giới chức hai nước đang đàm phán ngoại giao cấp cao, bao gồm cuộc chiến đang diễn ra bắt đầu hôm 28-2. Chính người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định Tehran không có kế hoạch đàm phán với Mỹ và tỏ ra nghi ngờ về tính đáng tin cậy của ngoại giao Mỹ, nhắc lại những kinh nghiệm khó khăn từ các cuộc thương thảo hạt nhân trước đây.
Trước đó, phát biểu trên truyền hình nhà nước Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết nước này nhận được các thông điệp của Mỹ thông qua các nước trung gian thân thiện, đồng thời cũng trao lại các lập trường, cảnh báo của Iran chứ không tham gia đàm phán hay đối thoại. Theo ông, việc đề cập đến đàm phán trong bối cảnh hiện nay có thể bị xem như một dấu hiệu nhượng bộ.
Trong khi đó, theo trang tin Axios, các quan chức Mỹ và Israel nhận định xung đột với Iran có thể kéo dài thêm từ 2-3 tuần tới, ngay cả trong trường hợp các bên bắt đầu tiến hành đàm phán. Nguồn tin dẫn lời các quan chức giấu tên cho biết cả Mỹ và Israel đều đang chuẩn bị cho kịch bản chiến sự tiếp diễn trong ngắn hạn, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao chưa đạt được đột phá đáng kể.
Theo Axios, Tổng thống Trump hiện vẫn duy trì song song 2 lựa chọn là thúc đẩy ngoại giao và tiếp tục leo thang quân sự, tùy thuộc vào diễn biến thực địa. Mặc dù đã xuất hiện các tín hiệu về khả năng khởi động đàm phán, các kế hoạch tác chiến của quân đội Mỹ tại Trung Đông không có sự thay đổi. Lầu Năm Góc vẫn đang triển khai và tăng cường lực lượng trong khu vực, bao gồm nhiều phi đội máy bay chiến đấu và hàng ngàn binh sĩ dự kiến được điều động trong những ngày tới.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo về nguy cơ xảy ra một cuộc xâm lược nhằm vào một hòn đảo của nước này với sự hỗ trợ của một quốc gia trong khu vực không được nêu tên.
Trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf nêu rõ nếu xảy ra bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran, tất cả các cơ sở hạ tầng quan trọng của quốc gia đó tại khu vực sẽ “trở thành mục tiêu của những cuộc tấn công dồn dập, không ngừng nghỉ”.
Iran cảnh báo khả năng mở “mặt trận” mới tại Biển Đỏ
Hãng Tasnim dẫn nguồn quân sự Iran cảnh báo khả năng mở một “mặt trận” mới tại eo biển Bab-el-Mandeb ở Biển Đỏ nhằm đối phó với Mỹ, nếu xung đột tiếp tục leo thang, đồng thời nhấn mạnh rằng quyết định này là một phần trong khả năng “đe dọa các tuyến đường thủy chiến lược” của Tehran.
Trước đó, Lãnh tụ tối cao Iran, Mojtaba Khamenei, từng tuyên bố rằng nước này có thể mở các mặt trận thù địch mới với Mỹ và Israel nếu căng thẳng khu vực không giảm.
Trong diễn biến khác, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 25-3 cho biết Tehran cho phép tàu của một số nước thân thiện, trong đó có Nga, đi qua eo biển Hormuz. Trả lời kênh Al Mayadeen của Liban, ông Araghchi tuyên bố: “Chúng tôi cho phép tàu của các nước Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan và Iraq, cũng như một số các mà chúng tôi coi là thân thiện, đi qua eo biển Hormuz”, tuyến đường thủy chiến lược nối Vịnh Persian với Ấn Độ Dương, trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang diễn biến căng thẳng. Tuy nhiên, Tehran khẳng định sẽ không cho phép tàu của các quốc gia mà họ coi là “thù địch” đi qua khu vực này.
ĐỨC TRUNG (Tổng hợp)
