Latvia xây tường chặn UAV 

Những chiến đấu cơ được trang bị tên lửa đắt tiền đi đầu trong cuộc chiến chống máy bay không người lái (UAV) giá rẻ xâm phạm không phận các nước Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Đây là giải pháp tốn kém mà giới chức đề nghị phải thay đổi.

Hệ thống rẻ nhưng đáng tin cậy

Latvia đang xây một hệ thống phòng không dọc toàn bộ biên giới với Nga ở phía Đông để đối phó UAV. Bộ trưởng Quốc phòng Raivis Melnis cho biết hệ thống này được thiết kế để chiến đấu cơ trở thành tuyến phòng thủ cuối cùng, chứ không phải tuyến đầu như lâu nay. Theo đó, hệ thống sẽ tự động phát hiện và phóng UAV đánh chặn để vô hiệu hóa “bất kỳ UAV xâm nhập không phận”.

Các quốc gia vùng Baltic, bao gồm Estonia, Latvia và Litva đóng vai trò then chốt trong hệ thống phòng thủ phía Đông của NATO. Ảnh: Bộ Quốc phòng Latvia

Ông Melnis cho biết biên giới chống UAV mới có ý nghĩa then chốt vì xét cho cùng, “biên giới này không phải là biên giới Nga - Latvia, mà là biên giới Nga - NATO”. Do vậy, nếu một UAV lọt qua hệ thống, NATO sẽ xuất kích các máy bay chiến đấu để xóa sổ thiết bị. Tính năng tự động phát hiện và đánh chặn UAV sẽ giúp giảm số lượng binh sĩ cần để vận hành hệ thống. 

Cách tiếp cận của Latvia nhằm giải quyết vấn đề mà NATO đang đối mặt. Đó là phải dựa vào các chiến đấu cơ như F-35, F-16 và Rafale có trang tên lửa không đối không đắt đỏ để hạ gục những UAV giá rẻ. Tên lửa đất đối không thậm chí còn tốn kém hơn, qua đó đặt lực lượng phòng không vào tình thế không thể trụ lâu.

“Về lâu dài, chúng ta không thể tiếp tục bắn hạ UAV bằng những tên lửa đắt tiền, vì vậy phải tìm các phương thức đánh chặn có chi phí tương đương với loại thiết bị bay này”, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte nói hồi tháng 6. Đây cũng là vấn đề nổi lên trong cuộc chiến với Iran, khi Mỹ sử dụng những tên lửa đánh chặn đắt đỏ để đối phó với một số UAV của Tehran.

Bộ trưởng Melnis cho rằng điều quan trọng là phải diệt UAV bằng một “hệ thống rẻ nhưng đáng tin cậy”. Ông mô tả các UAV đánh chặn, loại vũ khí mà Ukraine đã tiên phong phát triển như một phương thức phòng không tiết kiệm chi phí, là “công nghệ rẻ nếu so với tên lửa”.

Lấy cảm hứng từ Ukraine

Kế hoạch phòng không của Latvia được truyền cảm hứng từ Ukraine, quốc gia đã phát triển hàng loạt UAV đánh chặn giá rẻ để loại bỏ những UAV tấn công của Nga mà không cần khai hỏa các tên lửa phòng không đắt đỏ.

Ukraine bắt đầu phát triển các UAV đánh chặn vào năm 2024 và tính đến đầu năm nay, mỗi ngày các đơn vị thuộc Lực lượng Vũ trang Ukraine đã nhận được hơn 1.500 thiết bị chuyên trị UAV Shahed. Kiev sử dụng thuật ngữ “Shahed” để gọi chung mọi UAV tự sát tầm xa của Mát-xcơ-va có thiết kế dựa trên mẫu Shahed-136 do Iran chế tạo.

Việc sử dụng rộng rãi UAV đánh chặn giúp bảo toàn các tên lửa đất đối không, vốn đắt đỏ và nguồn cung hạn chế trong trường hợp của Ukraine.

Với mức giá 1.000-4.000 euro, những máy bay đánh chặn này rẻ hơn đáng kể so với các UAV Shahed, thường có giá từ 25.000 đến 40.000 euro/thiết bị. Chênh lệch về giá càng rõ rệt khi so sánh nó với các hệ thống phòng không Patriot đắt tiền và phức tạp, trong đó một tên lửa đơn lẻ có giá khoảng 3,5 triệu euro.

Ngoài chi phí cao, tên lửa Patriot không được thiết kế để đối phó với UAV Shahed và không thể cung cấp khả năng phòng thủ đầy đủ.

Bước phát triển này của Ukraine đã trở thành hồi chuông cảnh tỉnh trên khắp châu Âu. Các đồng minh NATO đang chuyển sang những hệ thống phòng không có chi phí thấp, chẳng hạn như UAV đánh chặn và rút kinh nghiệm từ Ukraine.

HẠNH NGUYÊN (Theo Business Insider, Euronews)