Liên minh Netanyahu - Trump rạn nứt?
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu gần đây đã phá vỡ sự im lặng kéo dài bất thường về cuộc xung đột Iran bằng một video khẳng định đang “phối hợp đầy đủ” với Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh có nhiều thông tin cho rằng Washington không còn hội ý Tel Aviv nữa.
Tổng thống Trump (phải) bắt tay Thủ tướng Netanyahu tại một cuộc họp báo ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago (Florida, Mỹ) vào tháng 12-2025. Ảnh: AP
Theo báo Guardian, việc khẳng định mối quan hệ Mỹ - Israel vẫn tốt đẹp diễn ra sau nhiều tuần báo chí trong nước đưa tin rằng Israel không còn được tham vấn về cuộc chiến Iran, cũng như về các cuộc hòa đàm do Pakistan làm trung gian.
Sự hoài nghi trong công chúng và báo chí về độ tin cậy của ông Netanyahu lớn đến mức ngay sau video trên, giới quan sát suy đoán thực tế có thể còn tồi tệ hơn nhiều.
“Ông ấy nói quá nhiều về mối quan hệ tuyệt vời giữa hai nước khiến tôi khá lo ngại về mức độ căng thẳng hiện có, vì rõ ràng cuộc chiến đang diễn biến rất tồi tệ xét trên mọi khía cạnh liên quan đến các mục tiêu ban đầu”, Dahlia Scheindlin, nhà tư vấn chính trị và thăm dò dư luận người Mỹ gốc Israel, cho biết.
Từ cùng chung chí hướng…
Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu từ lâu được xem như hình ảnh phản chiếu của nhau, nhất là việc cả hai đều sử dụng các phương pháp dân túy để thống trị chính trường trong nước. Kể từ ngày 28-2, khi Mỹ và Israel không kích Iran, họ gắn kết số phận với nhau chặt chẽ đến mức rất khó để bất kỳ bên nào có thể rời bỏ cuộc chiến.
Ông Netanyahu đã dành hàng thập kỷ để vận động nhiều đời tổng thống Mỹ cùng Israel chống lại Cộng hòa Hồi giáo Iran. Ông thuyết phục Tổng thống Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân đa phương với Iran vào năm 2018, dẫn đến việc Tehran đẩy mạnh chương trình hạt nhân. Theo báo chí Mỹ, cũng chính Netanyahu đã khiến ông Trump tin rằng chiến tranh là cách duy nhất giải quyết mối đe dọa trên và sẽ giành chiến thắng dễ dàng.
Alon Pinkas, cựu quan chức ngoại giao Israel, cho biết ông Netanyahu đã nói với ông Trump rằng: “Hãy nhìn những gì ông đã làm ở Venezuela. Thật dễ dàng. Thật suôn sẻ. Thật tuyệt vời. Ông đã thay đổi chế độ” - đề cập vụ quân đội Mỹ đột kích Caracas, bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1.
Sau đó, với sự giúp đỡ của David Barnea, Giám đốc cơ quan tình báo Israel (Mossad), ông Netanyahu miêu tả chế độ Tehran như “trái cây chín rục sắp rụng khỏi cành”, với kinh tế hỗn loạn, người dân muốn nổi dậy, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang mất kiểm soát... “Đây là thời cơ của chúng ta… Cùng nhau, chúng ta có thể giành chiến thắng trong cuộc chiến này chỉ trong 3, 4 ngày”, ông Pinkas kể lại lời ông Netanyahu nói với ông Trump.
Theo nhiều báo cáo, mặc dù giới chức tình báo và quân sự Mỹ đã nhấn mạnh nguy cơ Iran có thể tấn công các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh và đóng cửa eo biển Hormuz, nhưng ông Netanyahu cùng những người theo đường lối cứng rắn trong chính quyền Mỹ, gồm cả Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đã thắng thế với lập luận rằng IRGC sẽ không đủ sức để phản công.
… đến thất vọng ra mặt
Mỹ và Israel đã sai lầm trên mọi phương diện. Người dân Iran không nổi dậy, chế độ không sụp đổ và IRGC đã gây thiệt hại nặng nề cho các căn cứ của Mỹ và các chế độ quân chủ ở vùng Vịnh, đóng cửa eo biển Hormuz và gây ra một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu.
“30 ngày sau khi chiến tranh nổ ra, vào cuối tháng 3 đã có những dấu hiệu cho thấy Trump rất thất vọng với Netanyahu”, Pinkas cho biết.
Tổng thống đã ngừng nhắc đến Israel và Netanyahu trong những tuyên bố về cuộc chiến. Khi các nhà đàm phán Mỹ bắt đầu kết nối với Iran thông qua trung gian đàm phán Pakistan và đạt được tuyên bố ngừng bắn vào ngày 8-4, Israel đã bị gạt ra ngoài. Các quan chức Israel phàn nàn với báo chí rằng họ phải sử dụng các nguồn lực tình báo của mình để cố tìm hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Mặt khác, khi ông Trump nhắc đến ông Netanyahu, chủ yếu là để khiển trách. Ví dụ, sau khi Israel ném bom mỏ khí đốt Nam Pars của Iran, ông Trump nói rằng ông đã bảo Netanyahu “đừng làm thế”. Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 17-4, ông Trump còn nói: “Israel sẽ không ném bom Lebanon nữa. Họ BỊ MỸ CẤM làm điều đó. Đủ rồi!!!”, lời chỉ trích công khai đầu tiên đối với ông Netanyahu.
Ông Pinkas, người từng là cố vấn cho các thủ tướng Ehud Barak và Shimon Peres, cho rằng dù kết quả ra sao, cuộc chiến ở Iran chắc chắn sẽ gây bất lợi cho cả hai ông Trump và Netanyahu trong các cuộc bầu cử sắp tới. “Họ đã tự gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhau. Điều này ảnh hưởng đến sự nghiệp chính trị của ông Netanyahu và cả ông Trump”, ông nói.
Theo các cuộc thăm dò, ông Netanyahu sẽ kết thúc nhiệm kỳ thủ tướng trong cuộc bầu cử tổ chức trước tháng 10. Còn ở Mỹ, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3-11 có thể khiến ông Trump mất nhiều sự ủng hộ và quyền lực hơn.
THANH TRÚC (Theo Guardian)
