Lục Ngạn ngọt ngào mùa ong lấy mật

Huyện Lục Ngạn, vùng trồng cây ăn quả với trên 22.000 ha, nổi tiếng với đặc sản vải thiều. Mùa hoa vải nơi đây được báo hiệu bởi màu xanh của lá, màu trắng của hoa, màu đỏ của những mái nhà ẩn hiện sau những khu vườn tươi tốt. Du khách đến thăm nơi đây không khỏi trầm trồ bởi sắc trắng hoa vải trên những vườn cây xanh tốt phủ kín những triền đồi nhấp nhô, trải dài ngút mắt tới tận chân trời.

Ở vùng đất này, hầu hết gia đình nào cũng có một vài mẫu đất trồng vải. Thăm một nhà vườn tại xã Biên Sơn, huyện Lục Ngạn, có thể nhận thấy đa số những cây vải thiều ở đây đều được trồng lâu năm, cây ít nhất cũng tới 15 năm. Những cây vải quý được chăm sóc rất cẩn thận, cao hơn mái nhà, tán xòe rộng, những cành to chắc khỏe vươn ngang tỏa bóng rộng che kín cả mái nhà, góc sân, tạo nên một không gian thoáng mát. Vào mùa hoa, những cây vải chuyển màu trắng bởi những chùm hoa li ti trắng muốt, toả hương thơm ngọt ngào. Vải ra hoa là thời điểm thu hút nhiều ong nhất, chúng bay đi kiếm mật, âm thanh vo ve khắp các nhà vườn, nhờ vậy hoa vải cũng được thụ phấn tốt hơn.

Một khu vực trồng vải ở huyện Lục Ngạn vào mùa hoa.

Mùa hoa vải ở Lục Ngạn kéo dài từ tháng 2 đến khoảng giữa tháng 4, thu hút nhiều chủ nuôi ong ở nhiều tỉnh thành khắp trong nước tập trung đàn ong về đây “quay mật”. Hàng trăm thùng ong được đặt trong những vườn vải thiều xanh mát. Mỗi gia đình nuôi ít cũng vài chục thùng, nhiều thì cả trăm thùng ong. Chủ ong nơi khác đến đặt nhờ vài trăm thùng ong khai thác lấy mật vải thiều. Năm nay khí hậu ôn hòa, hoa vải thiều ở Lục Ngạn nở nhiều, nên khá thuận tiện cho người nuôi ong khai thác mật.

Ông Lâm Văn Tiền - người có hơn 20 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật ở Lục Ngạn cho biết: Để đạt sản lượng mật cao, chất lượng mật tốt, cần có các điều kiện như thời tiết phải khô ráo, đàn ong khỏe, quan trọng nhất là phải có nguồn hoa vải nhiều. Địa điểm đặt đàn ong phải chọn nơi thoáng mát, đảm bảo vệ sinh, nhiều nguồn cung cấp phấn hoa. Đặc biệt con ong rất mẫn cảm với các hóa chất độc hại có trong thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích sinh trưởng cho cây, chỉ cần bén chút hóa chất là ong chết. Cần lưu ý là không dựng trại ong gần các trại chăn nuôi hay những vùng trồng lúa, hoa màu bị phun thuốc bảo vệ thực vật. Bởi ong sẽ bị ngộ độc hoặc chết do hút phải mật tại những khu ruộng bị phun thuốc, ngay cả với liều lượng rất nhỏ. Khi dựng trại ong phải chú ý hướng gió, đồng thời nếu chọn sai địa hình thì nguồn mật thu được cũng rất ít.

"Người làm ong phải thường xuyên thăm vườn, chủ động nắm bắt quá trình chăm sóc vườn vải để đảm bảo đàn ong không bị nhiễm độc. Muốn khai thác được nhiều mật, đàn ong phải được đặt đảm bảo khoảng cách hợp lý giữa các chủ trại ong với nhau, để khai thác mật hoa vải hiệu quả nhất. Nuôi ong lấy mật phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết, năm nào mưa nắng thuận hoà, cây cối đâm chồi này lộc, gặp vùng hoa sum suê chỉ cần nửa tháng đến hai mươi ngày, sẽ có được những bánh mật vàng ươm. Nghề nuôi ong dù không nặng nhọc, vất vả nhưng đòi hỏi sự tỷ mỉ, sâu sát trong từng công đoạn, từ việc tạo cầu ong cho đến nguồn hoa. Nếu người chăm ong làm không đúng kỹ thuật ong sẽ phá đàn và bay đi" - Ông Tiền cho biết thêm.

Ở Lục Ngạn, mùa thu hoạch mật ong dồi dào nhất vào khoảng từ tháng 2 tới giữa tháng 4 do lượng hoa vải nhiều.

Kinh nghiệm những người làm ong mật cho biết, ong lấy mật quanh năm, chúng luôn tìm nơi có hoa nở. Vào mùa xuân khi muôn hoa đua nở cũng là lúc con ong lấy được nhiều mật của nhiều loài hoa nhất, mật ong mùa này ngon nhất và bán được giá nhất. Thời gian thu hoạch mật phụ thuộc nguồn thức ăn, mùa xuân từ 10-15 ngày/lần, mùa hè từ 10-20 ngày/lần, khi nào người nuôi ong kiểm tra thấy cầu ong có mật đầy, sẽ tiến hành thu hoạch.

Năm nay Lục Ngạn hoa vải khá nhiều nên việc khai thác mật thuận lợi hơn, thường là 20 ngày đã có mật, khi kiểm tra cầu ong mật đã đầy người nuôi sẽ dỡ cầu ong, chuyển cầu về máy quay, cắt gọt bớt sáp ong thừa và quay lấy mật. Chất lượng mật ong vải Lục Ngạn rất tốt, ngọt dịu, mầu vàng óng đặc sánh, thơm mùi hoa vải. Hiện tại mật ong tại Lục Ngạn có giá bình quân từ 80 ngàn đến trên 100 ngàn đồng/lít (tùy theo chất lượng mật và ong nội hay ong ngoại). Mỗi vụ vải thiều, không ít hộ trồng vải ở Lục Ngạn thu cả tỷ đồng, đồng thời mang đến nguồn lợi không nhỏ cho những người nuôi ong.

Theo ông Nguyễn Thế Thi, Phó Chủ tịch UBND huyện Lục Ngạn, hiện nay huyện có khoảng trên 11.000 đàn ong nội và ngoại được nuôi, trong đó ong nội khoảng 1.100 đàn. Nghề nuôi ong lấy mật đã giúp nhiều hộ gia đình tăng thêm thu nhập, phát triển kinh tế hộ gia đình. Đồng thời trở thành ngành kinh tế nông nghiệp quan trọng bên cạnh sản phẩm nông nghiệp chủ lực là quả vải thiều.

Những mùa vải Lục Ngạn không hẹn mà về, nơi đây lại trở thành địa điểm lý tưởng để các chủ nuôi ong tìm đến. Mùa hoa vải không chỉ là mùa của những giọt mật ngọt ngào, mùa con ong đi lấy mật, mà còn mang theo ước vọng tràn trề của người dân Lục Ngạn về một vụ mùa bội thu trên quê hương vải thiều./.