“Mặt trận” mới trong cuộc chiến Mỹ - Iran
Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran vừa bước vào “mặt trận” mới sau khi Washington bắt đầu triển khai lực lượng đặc nhiệm mang tên “Cổng sắt” nhằm ngăn chặn các hoạt động của Tehran liên quan đến vận chuyển vũ khí tiên tiến, công nghệ lưỡng dụng, hàng hóa thuộc diện trừng phạt và các nguồn thu bất hợp pháp qua biên giới trên bộ và Biển Caspi.
Iran có biên giới đất liền với 7 quốc gia và giáp Biển Caspi. Ảnh: Ynetnews
Siết vòng vây phong tỏa
Việc thành lập lực lượng đặc nhiệm “Cổng sắt” được Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố hôm 7-11. Theo CENTCOM, lực lượng này gồm khoảng 20 nhân viên quân sự và dân sự, đặt trụ sở tại thành phố Tampa, bang Florida, có nhiệm vụ phối hợp với các cơ quan chính phủ Mỹ để xác định và làm gián đoạn những mạng lưới tiếp vận bí mật của Tehran.
Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, mô tả sáng kiến mới là sự củng cố cho chiến dịch phong tỏa hải quân vốn đã ngăn chặn Iran xuất khẩu lượng dầu thô trị giá hơn 25 tỉ USD trong những tháng gần đây. Ông cho biết cơ chế mới sẽ hạn chế hơn nữa khả năng của Iran trong việc tài trợ cho các hoạt động quân sự, xây dựng lại các nhà máy sản xuất vũ khí và bổ sung lực lượng cho quân đội.
Trong tuyên bố trên nền tảng xã hội Truth Social hôm 8-11, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh “Lực lượng đặc nhiệm Cổng sắt đang hoạt động với đầy đủ sức mạnh và hiệu lực tại Cộng hòa Hồi giáo Iran. Kết hợp với cuộc phong tỏa hải quân lớn nhất trong lịch sử, rất ít thứ có thể vào hoặc ra khỏi Iran”. Bước đi này đánh dấu bước mở rộng đáng kể trong chiến lược gây sức ép Tehran của Washington. Sau khi phong tỏa các cảng biển Iran, Mỹ đang tìm cách kiểm soát cả những tuyến vận chuyển thay thế trên bộ và qua Biển Caspi.
Iran có biên giới đất liền với 7 quốc gia là Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, Azerbaijan, Pakistan, Afghanistan và Turkmenistan, đồng thời cũng giáp Biển Caspi.
Iran được cho là đã tạo ra một mạng lưới bí mật để nhập khẩu ít nhất 2 tỉ USD thiết bị phần cứng, chất nổ và xe tải hạng nặng kể từ tháng 1-2025 bất chấp chiến dịch phong tỏa hải quân của Mỹ lẫn các lệnh trừng phạt của phương Tây. Hãng tin Reuters cho biết Iran vẫn tiếp tục nhập khẩu các thiết bị liên quan đến quân sự thông qua các mạng lưới sử dụng tàu biển, xe tải và máy bay.
Nguy cơ đối đầu nguy hiểm
Mặc dù thông báo của CENTCOM không nêu đích danh hoạt động buôn bán vũ khí giữa Iran và Nga, các nhà phân tích cho rằng việc thành lập lực lượng "Cổng sắt" có thể được xem là nỗ lực nhằm phá vỡ các mạng lưới cung ứng có liên quan đến Mát-xcơ-va.
Truyền thông Mỹ cho rằng Nga đã chuyển các linh kiện máy bay không người lái và chất nổ sang Iran thông qua Biển Caspi. Ngoài ra, cũng có những nhận định cho rằng công nghệ từ Nga có thể đang hỗ trợ Iran phát triển các loại tên lửa hành trình siêu thanh tiên tiến. Mahjoob Zweiri, giáo sư chuyên ngành lịch sử đương đại và chính trị tại Đại học Qatar, cho rằng việc Iran có khả năng nhập khẩu thiết bị quân sự Nga là một “mối lo ngại thực sự” đối với Mỹ.
Tuy nhiên, lực lượng đặc nhiệm “Cổng sắt” có thể chỉ mang tính biểu tượng, bởi Mỹ không có sự hiện diện quân sự nào tại Biển Caspi. Mỹ không thể tiếp cận Biển Caspi, trừ khi một số quốc gia láng giềng như Azerbaijan, Armenia hoặc các nước khác hợp tác. Điều này lại khó xảy ra, bởi các những nước đó không thể bắt tay với Mỹ gây mất lòng Nga. Do đó, nếu Mỹ không kích bừa bãi nhằm vào các mục tiêu Nga trên Biển Caspi có thể gây ra cuộc đối đầu nguy hiểm.
Trong khi đó, ông Rami Khouri, nghiên cứu viên về chính sách công tại Đại học Mỹ ở Beirut (Lebanon), lại chỉ ra rằng sứ mệnh của Mỹ gần như là bất khả thi trước một Iran có lịch sử hàng ngàn năm với tư cách của một quốc gia thương mại. Theo vị chuyên gia này, dù Washington có thể áp đặt lệnh phong tỏa hoặc các biện pháp trừng phạt đối với Tehran, Mỹ không thể kiểm soát hành vi của tất cả các bên khác, từ Nga, Trung Quốc, cho đến Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và những quốc gia khác.
Hơn nữa, phần lớn các loại vật liệu được sử dụng trong các hệ thống vũ khí của Iran đều được mua từ những quốc gia khác, thậm chí là từ Mỹ hoặc các nước châu Âu, rồi sau đó được chuyển thông qua các công ty tại châu Á.
ĐỨC TRUNG
