Mỹ điều chỉnh chiến lược an ninh tại châu Phi
Tướng Michael Langley, Chỉ huy Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ (USAFRICOM), trong một tuyên bố gần đây cho biết, các nước châu Phi nên chịu trách nhiệm nhiều hơn về các thách thức an ninh của mình trong bối cảnh chính quyền Tổng tống Donald Trump tập trung “lo” các chính sách trong nước.
Lực lượng đặc nhiệm Mỹ trong một buổi huấn luyện các binh sĩ Tây Phi. Ảnh: NYT
Theo ông Langley, quân đội Mỹ hiện ưu tiên cho việc bảo vệ quê hương, qua đó ông khuyến cáo các đối tác châu Phi “chia sẻ gánh nặng”. Ông Langley cho hay, mục tiêu là xây dựng năng lực quân sự địa phương để cho phép triển khai các hoạt động độc lập và giảm sự phụ thuộc vào lực lượng Mỹ.
Tuyên bố trên được Tướng Langley đưa ra trong bối cảnh Mỹ xem xét lại chiến lược quân sự của nước này tại châu Phi, qua đó báo hiệu sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận an ninh tại lục địa này của Washington. Theo giới phân tích, sự điều chỉnh này phù hợp với sự thay đổi chiến lược rộng lớn hơn dưới thời chính quyền Trump 2.0, vốn dành ưu tiên cho an ninh nội địa, tinh gọn lực lượng quân sự và giảm sự hiện diện của quân đội Mỹ ở nước ngoài, gồm cả châu Phi.
Lâu nay, châu Phi có tầm quan trọng chiến lược đối với cả châu Âu lẫn Mỹ, bởi dân số ngày càng tăng và nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú của khu vực này. “Châu Phi là đối tác chiến lược. Nơi đây rất đông dân số trẻ và ngày càng tăng, dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2045. Chưa kể, châu lục này rất giàu có, nắm giữ nguồn tài nguyên khoáng sản khổng lồ, chẳng hạn như uranium mà các nước phương Tây lẫn phương Ðông đều phụ thuộc rất nhiều. Châu Phi cũng là nơi có 11 trong số 20 nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới vào năm 2024” - Adib Saani, chuyên gia phân tích chính sách đối ngoại và an ninh, đánh giá.
Theo ông Saani, Mỹ và các nước khác hợp tác với châu Phi không chỉ vì thiện chí mà còn bởi những nguồn tài nguyên này rất quan trọng đối với việc vận hành các ngành công nghiệp trên toàn thế giới. “Ðó là mối quan hệ có lợi cho cả đôi bên” - ông Saani nhận định.
Song, chiến lược quốc phòng của chính quyền Tổng thống Trump đã “xoay” khỏi mục tiêu bảo vệ Mỹ trước các mối đe dọa từ nước ngoài, gồm mối đe dọa từ các tổ chức khủng bố như tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), mạng lưới khủng bố quốc tế al-Qaeda - những lực lượng đã mở rộng sự hiện diện và năng lực tại châu Phi.
“Mỹ là đối tác chặt chẽ trong việc chống lại chủ nghĩa cực đoan bạo lực, đặc biệt là ở Ðông Phi và Tây Phi. Chúng tôi đã dựa rất nhiều vào hậu cần, huấn luyện và chia sẻ thông tin tình báo của Mỹ để giải quyết các mối đe dọa này. Về mặt an ninh con người, Mỹ thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ cũng như các chương trình khác đã giúp nhiều người thoát khỏi cảnh đói nghèo” - ông Saani giải thích.
Trong bối cảnh trên, giới chuyên gia cho rằng các nước châu Phi sẽ cần phải tìm kiếm các đồng minh khác, cả mới lẫn cũ. Lâu nay, Trung Quốc triển khai các chương trình huấn luyện quân sự mở rộng cho các lực lượng châu Phi. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng đây lại là cơ hội để châu Phi xem xét lại các nguồn lực an ninh riêng và tự vượt qua thách thức.
USAFRICOM chịu trách nhiệm về tất cả các hoạt động và hợp tác an ninh của Bộ Quốc phòng Mỹ tại châu Phi. Hiện USAFRICOM đang triển khai khoảng 6.500 nhân sự trên khắp châu Phi và đã “rót” hàng trăm triệu USD vào hỗ trợ an ninh cho khu vực. Do đó, ông Saani lo ngại rằng châu Phi sẽ không thể hoàn toàn độc lập về mặt an ninh. “Châu Phi sẽ gặp nhiều khó khăn về mặt hậu cầu và công nghệ, bởi chúng ta đơn giản là chưa đạt được điều đó. An ninh là trách nhiệm chung và hoạt động tốt nhất khi có sự tham gia của nhiều bên. Theo tôi, châu Phi không thể tự mình thực hiện được” - ông Saani quan ngại.
TRÍ VĂN (Tổng hợp)
