Mỹ hiện đại hóa hệ thống răn đe hạt nhân trên mặt đất
Đặt trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu từ những năm 1970, khoảng 400 tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Minuteman III dự kiến bị loại khỏi các hầm chứa vào năm 2039 khi tiến trình hiện đại hóa hệ thống răn đe hạt nhân trên mặt đất của Mỹ hoàn tất.
Động cơ tên lửa Minuteman III. Ảnh: CBS News
Tính từ thời điểm vận hành vào năm 1961, hệ thống do tập đoàn Boeing phát triển đã vượt quá tuổi thọ ban đầu rất nhiều, vốn được thiết kế hoạt động trong một thập kỷ. So với công nghệ 60 năm tuổi này, hệ thống ICBM Sentinel mới của Northrop Grumman Corp không chỉ “lớn, nhanh, mang theo nhiều tải trọng với tầm hoạt động xa hơn” mà còn “an toàn, bảo mật và đáng tin cậy”.
Theo Đô đốc Richard A. Correll, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Chiến lược Mỹ (USSTRATCOM), lực lượng Không quân đang xây dựng hơn 450 hầm phóng mới cùng nhiều cơ sở phụ khác để hỗ trợ. Một khi đi vào hoạt động, các chỉ huy khẳng định chương trình Sentinel sẽ tiết kiệm chi phí vận hành hơn so với Minuteman III, ít nhất về mặt bảo trì.
Vốn bị chậm tiến độ khoảng 10 năm, chương trình Sentinel đang vượt ngân sách 80% và tiêu tốn ít nhất 141 tỉ USD tiền thuế của dân Mỹ. Theo Lầu Năm Góc, chi phí cho mỗi tên lửa có thể tăng lên tới 214 triệu USD từ mức 118 triệu USD hiện tại. Trong báo cáo năm 2024, các hệ thống tên lửa Sentinel dự kiến được triển khai từ tháng 5-2029. Chuyến bay thử nghiệm đầu tiên theo kế hoạch diễn ra vào tháng 12-2023, nhưng sau đó bị trì hoãn ít nhất tới tháng 3-2028.
Theo các nhà phân tích, thông tin trên có thể củng cố thêm quan điểm của giới lập pháp về kiểm soát vũ khí và những nghị sĩ đảng Dân chủ vốn hoài nghi hệ thống Sentinel. Trước đó, một số thượng nghị sĩ bao gồm Elizabeth Warren, Ed Markey, Jeff Merkley và John Garamendi đã kêu gọi chấm dứt hoặc thu hẹp phạm vi hoạt động hệ thống Sentinel để ưu tiên gia hạn chương trình Minuteman. Nhiều nhà phê bình cũng lên tiếng nói rằng đây là khoản chi tiêu không cần thiết cho một hệ thống vũ khí có thể “không bao giờ được sử dụng”.
Tuy nhiên, Đô đốc Correll cho biết nước Mỹ sẽ an toàn hơn khi chủ động trong hoạt động răn đe. Theo ông, sở dĩ các đối thủ dè chừng hành động thù địch chính là nhờ Mỹ triển khai các trụ cột trong bộ 3 hạt nhân chiến lược. Hồi đầu năm 2026, thông tin từ Lầu Năm Góc xác định Mỹ đang đẩy nhanh tiến trình hiện đại hóa toàn diện cấu trúc răn đe để đối phó môi trường an ninh phức tạp, nhất là trong bối cảnh Nga, Trung Quốc và CHDCND Triều Tiên liên tục nâng cấp chương trình vũ khí hạt nhân. Hiện nay, cơ quan này đang thay thế máy bay ném bom chiến lược tàng hình B-2 Spirit bằng B-21 Raider. Dự kiến từ năm 2031, tàu ngầm lớp Columbia cũng sẽ thay thế 14 tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Ohio hiện tại của Hải quân Mỹ.
MAI QUYÊN (Theo CBS, Bloomberg)
