Mỹ tiếp tục nới lỏng trừng phạt Syria
Washington đình chỉ một phần các lệnh trừng phạt đối với Damascus sau cuộc họp mang tính bước ngoặt giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Syria Ahmed al-Sharaa vào ngày 10-11.
Tổng thống Trump tiếp đón người đồng cấp Syria Sharaa tại Nhà Trắng. Ảnh: Haaretz
Sự kiện này đánh dấu hội nghị thượng đỉnh đầu tiên giữa một nhà lãnh đạo Mỹ và Syria tại Nhà Trắng kể từ năm 1946. Cuộc họp này là một phần trong bước ngoặt đáng chú ý trong quan hệ Mỹ - Syria sau khi chính quyền của cựu Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ vào tháng 12-2024.
Phát biểu với báo giới sau cuộc hội đàm kín ở Phòng Bầu dục, Tổng thống Trump ca ngợi ông Sharaa là một “nhà lãnh đạo mạnh mẽ” và tuyên bố Mỹ sẽ làm mọi thứ có thể để giúp Syria thành công. Văn phòng Tổng thống Syria cho biết hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về quan hệ song phương, “những cách để củng cố và phát triển mối quan hệ, cũng như một số vấn đề khu vực và quốc tế mà đôi bên cùng quan tâm”.
Một trong những mục tiêu chính của Tổng thống Sharaa tại Washington là vận động dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt khắc nghiệt nhất đối với đất nước ông. Đạo luật Bảo vệ Dân sự Caesar năm 2019, còn gọi là Đạo luật Caesar, nhắm vào ngành năng lượng của Syria và cấm các nhà đầu tư nước ngoài ký kết các hợp đồng liên quan đến việc tái thiết nước này sau nội chiến.
Bãi bỏ Đạo luật Caesar sẽ giúp thúc đẩy đầu tư toàn cầu vào Syria và Ngân hàng Thế giới ước tính sẽ cần hơn 200 tỉ USD để tái thiết quốc gia bị chiến tranh tàn phá kể từ năm 2011. Tuy nhiên, việc dỡ bỏ hoàn toàn các biện pháp trừng phạt này thuộc thẩm quyền Quốc hội Mỹ. Tổng thống Trump chỉ có thể miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với Syria trong 180 ngày, bước đi mà ông cũng đã thực hiện hồi tháng 5.
Sau cuộc họp ngày 10-11, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố tạm dừng 180 ngày đối với một số lệnh trừng phạt nêu trong Đạo luật Caesar. Các miễn trừ này không bao gồm “một số giao dịch nhất định liên quan đến Chính phủ Nga và Iran hoặc việc chuyển giao các điều khoản về hàng hóa, công nghệ, phần mềm, quỹ, tài chính hoặc dịch vụ có nguồn gốc từ Nga hoặc Iran”.
Syria chống IS, mở lại đại sứ quán tại Mỹ
An ninh cũng là trọng tâm hàng đầu trong cuộc gặp giữa ông Sharaa và ông Trump. Trong chuyến thăm Mỹ của ông Sharaa, Syria đã chính thức xác nhận tham gia Liên minh toàn cầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS). Với việc trở thành thành viên thứ 90 của liên minh, Syria sẽ hợp tác với Mỹ để tiêu diệt tàn dư IS và ngăn chặn các chiến binh nước ngoài đổ vào quốc gia Trung Đông này.
Theo một nguồn thạo tin, Mỹ cũng sẽ cho phép Syria nối lại hoạt động tại đại sứ quán ở Washington để hai nước có thể phối hợp hiệu quả hơn về các vấn đề chống khủng bố, an ninh và kinh tế. Cơ quan ngoại giao này đã bị đóng cửa suốt hơn một thập kỷ. Động thái trên cũng có thể mở đường cho việc Mỹ rút quân khỏi Syria.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Syria cùng ngày cho biết nước này đã đồng ý với Mỹ về việc sáp nhập Lực lượng Dân chủ Syria (SDF, do người Kurd lãnh đạo) vào quân đội Syria. Việc thực thi thỏa thuận sáp nhập, được ký kết hồi tháng 3, đã nhiều lần bị đình trệ trong bối cảnh căng thẳng giữa hai bên.
Bộ này cũng thông báo “phía Mỹ khẳng định sự ủng hộ đối với việc đạt được một hiệp ước an ninh với Israel”. Mỹ đang làm trung gian cho các cuộc đàm phán về hiệp ước an ninh tiềm năng giữa Syria và Israel - quốc gia vẫn còn e ngại về quá khứ thánh chiến của ông Sharaa.
Ông Sharaa là thủ lĩnh nhóm Hayat Tahrir al-Sham (HTS) có liên hệ với tổ chức khủng bố al-Qaeda và từng bị Mỹ treo thưởng 10 triệu USD để bắt giữ. Nhưng sau khi lật đổ chính quyền al-Assad, lực lượng của ông Sharra được xóa tên khỏi danh sách khủng bố và lệnh truy nã ông cũng được hủy bỏ. Kể từ đó, nhà lãnh đạo 43 tuổi công du tới nhiều quốc gia nhằm tìm cách thể hiện một hình ảnh ôn hòa, muốn thống nhất đất nước và chấm dứt tình thế bị cô lập quốc tế của Syria. Gần đây, Mỹ và Anh đã rút tên ông Sharaa khỏi danh sách khủng bố, sau khi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt liên quan.
HẠNH NGUYÊN (Theo Reuters, Guardian)
