Nga “ve vãn” châu Phi
Tại Hội nghị thượng đỉnh Nga - châu Phi lần thứ ba ở Mát-xcơ-va, Điện Kremlin mô tả các quốc gia châu Phi là “những đồng minh tự nhiên” trong cuộc đối đầu với phương Tây.
Tổng thống Putin phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế và Nhân đạo Nga - châu Phi ở Mát-xcơ-va. Ảnh: Reuters
Hội nghị thượng đỉnh kéo dài 2 ngày (28 và 29-10), quy tụ các nhà lãnh đạo châu Phi và phái đoàn chính phủ từ 48 quốc gia. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh Nga đang đối mặt với các lệnh trừng phạt nặng nề của phương Tây liên quan chiến dịch quân sự tại Ukraine.
“Chúng ta là những đồng minh tự nhiên trong việc xây dựng một trật tự thế giới đa cực”, trợ lý Điện Kremlin Yuri Ushakov phát biểu, đề cập đến hệ thống mà quyền lực chính trị không còn tập trung ở phương Tây.
Mục tiêu chiến lược
Trong khi châu Âu đang bận rộn với cuộc xung đột Ukraine và quan hệ ngày càng phức tạp với Mỹ, Tổng thống Vladimir Putin đã khắc họa Nga như lực lượng bảo vệ chủ quyền của các nước châu Phi trước sự can thiệp từ phương Tây. Đằng sau tuyên bố này là một chiến lược rộng lớn hơn nhằm cạnh tranh với châu Âu.
Thứ nhất, kiểm soát các cảng chiến lược và những điểm nghẽn hàng hải gắn liền với an ninh châu Âu. Việc Nga hiện diện quân sự tại Libya đã giúp Mát-xcơ-va tiếp cận các cơ sở dọc Địa Trung Hải, trong khi nỗ lực tìm kiếm một căn cứ hải quân tại cảng Port Sudan của Sudan phản ánh tham vọng thiết lập chỗ đứng ở Biển Đỏ, gần các tuyến đường dẫn vào kênh đào Suez.
Những nỗ lực này cho thấy chiến lược lớn hơn của Nga nhằm bố trí lực lượng dọc các tuyến hàng hải thiết yếu đối với thương mại, nguồn cung năng lượng và an ninh của châu Âu. Khả năng tiếp cận như thế giúp Nga có thêm cơ hội phô diễn sức mạnh quân sự và gây khó cho các hoạt động của châu Âu dọc theo sườn Nam của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Thứ hai, ảnh hưởng lên khu vực Sahel và các mạng lưới an ninh tại dải đất này. Xích lại gần Mali, Burkina Faso và Niger giúp Nga giữ vai trò tại một khu vực đang rối ren bởi các cuộc nổi dậy và hoạt động buôn người di cư, vũ khí và ma túy. Khi lực lượng Pháp và các nước phương Tây khác rút đi, châu Âu đang mất đi phần lớn khả năng định hình an ninh trong khu vực.
Nga có thể khai thác khoảng trống này, đặc biệt trong bối cảnh tình trạng bất ổn và vấn đề di cư vẫn gây chia rẽ sâu sắc trong nội bộ Liên minh châu Âu (EU). Đối với Nga, gia tăng sức ép từ phía Nam sẽ dễ dàng khoét sâu bất đồng chính trị trong EU, khiến các chính phủ mất tập trung giữa lúc họ đang chật vật duy trì các cam kết tại Ukraine, cũng như xây dựng năng lực quân sự và khôi phục nền tảng công nghiệp.
Cuối cùng, tiếp cận các nguồn tài nguyên chiến lược và đẩy lùi lợi ích thương mại của châu Âu. Việc Niger năm ngoái quốc hữu hóa công ty khai thác uranium Somair, tước bỏ 63,4% cổ phần của tập đoàn Pháp Orano cho thấy mức độ đảo lộn trong các mối quan hệ này. Khi các công ty Nga theo đuổi thỏa thuận về khai khoáng, năng lượng hạt nhân và cơ sở hạ tầng ở châu Phi, Mát-xcơ-va có cơ hội đạt những lợi ích thương mại, khiến khả năng tiếp cận các nguồn tài nguyên quan trọng và hợp đồng của châu Âu càng thêm bấp bênh.
HẠNH NGUYÊN (Theo AFP, zinebriboua.com)
