Ngành chăn nuôi và thú y còn nhiều dư địa nâng cao giá trị
Những năm qua, ngành chăn nuôi và thú y đã phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều sản phẩm giá trị cao phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, ngành vẫn còn nhiều dư địa để bứt phá và nâng cao chuỗi giá trị nếu biết tận dụng tốt thời cơ thị trường, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ mới.
Chăn nuôi bò tại một hộ dân ở xã Thới Lai, TP Cần Thơ.
Kết quả ấn tượng
Ngành chăn nuôi và thú y nước ta đã có sự chuyển mình mạnh mẽ từ chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ, tự cung tự cấp sang hướng hàng hóa, tập trung, ứng dụng khoa học công nghệ gắn với giết mổ, chế biến, nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Ngành đã khẳng định là một trong những trụ cột quan trọng của ngành Nông nghiệp quốc gia, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội khi đáp ứng yêu cầu thực phẩm cho hơn 100 triệu dân trong nước và phục vụ khoảng 20 triệu lượt khách du lịch hằng năm, cũng như đóng góp tích cực vào hệ thống thực phẩm toàn cầu.
Theo Cục Chăn nuôi và Thú y thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), tính đến hết năm 2025, tổng đàn heo của cả nước đạt trên 31,4 triệu con, đứng thứ 5 thế giới về tổng đàn và đứng thứ 6 về sản lượng thịt. Đàn gia cầm đạt gần 600 triệu con, đứng thứ 2 thế giới. Đàn trâu và bò đạt trên 8 triệu con, đàn dê và cừu đạt 2,8 triệu con.
Những năm gần đây, giá trị ngành chăn nuôi nước ta đạt khoảng 33-35 tỉ USD, chiếm khoảng 27-28% trong giá trị của ngành Nông nghiệp. Năm 2025, sản lượng thịt các loại đạt 8,68 triệu tấn, 21,4 triệu quả trứng, sữa 1,3 triệu tấn. Giá trị sản xuất chăn nuôi năm 2025 tăng 4,3-4,5% và kim ngạch xuất khẩu đạt 628 triệu USD. Nhiều sản phẩm chăn nuôi đã khẳng định được giá trị và thương hiệu Việt ở nhiều nước như: heo sữa, tổ yến, mật ong, trứng vịt muối, sữa và thịt gà chế biến.
Nước ta có 270 nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi, với sản lượng hơn 22 triệu tấn/năm và các đơn vị, doanh nghiệp cũng sản xuất được nhiều loại thuốc thú y để phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Năm qua, xuất khẩu nguyên liệu và thức ăn công nghiệp đạt 1,6 tỉ USD, xuất khẩu thuốc thú y đạt khoảng 42,8 triệu USD.
Triển vọng nâng cao giá trị
Nhu cầu tiêu thụ các loại thịt, trứng, sữa và các sản phẩm chăn nuôi, thú y trong nước và quốc tế đang ở mức cao và dự báo còn tiếp tục xu hướng tăng. Đây là cơ hội để ngành chăn nuôi và thú y đẩy mạnh phát triển sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, nâng cao chuỗi giá trị gia tăng. Đặc biệt, ngành chăn nuôi nước ta được đánh giá còn nhiều dư địa để nâng cao giá trị bằng việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển chế biến và xuất khẩu sản phẩm giá trị cao.
Hiện nay, nước ta còn nhập khẩu nhiều loại thịt gia súc gia cầm, con giống vật nuôi, thuốc thú y và thức ăn chăn nuôi. Do vậy, các cơ quan chức năng ở Trung ương và địa phương cần quan tâm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tháo gỡ các khó khăn nhằm khai thác tốt thị trường nội địa, mở rộng được thị trường xuất khẩu. Thúc đẩy ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ mới, nhất là tiến bộ trong chọn tạo giống, dinh dưỡng vật nuôi, mô hình chăn nuôi thông minh, công nghệ giết mổ, chế biến cũng như sản xuất vaccine và quản lý dịch bệnh… để nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm và giảm các rủi ro do dịch bệnh.
Theo ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y để tối ưu hóa sản xuất và nâng cao năng suất chăn nuôi, nước ta cần đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ mới, nhất là đưa vào ứng dụng AI, IoT và Blockchain. Kịp thời chuyển đổi từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang nuôi công nghiệp. Nắm bắt xu hướng chuyển dịch cơ cấu trên bàn ăn về gia tăng sử dụng thịt, trứng gia cầm, giảm tỷ trọng các loại thịt đỏ để điều chỉnh chăn nuôi phù hợp gắn với nhu cầu thị trường.
Ông Phạm Văn Duy, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường thuộc Bộ NN&MT, cho rằng: "Ngành Chăn nuôi đã có sự phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và năng suất. Giá trị xuất khẩu của ngành duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 4-5%/năm. Việt Nam đã trở thành quốc gia có quy mô chăn nuôi lớn trong khu vực. Tuy nhiên, thực tiễn đã đặt ra một số yêu cầu rất rõ là không thể tiếp tục phát triển theo chiều rộng, phải chuyển mạnh sang nâng cao chuỗi giá trị gia tăng. Trong chuỗi giá trị đó, công nghiệp giết mổ gia súc gia cầm và chế biến thịt là khâu quan trọng nhất. Đây cũng chính là tinh thần cốt lõi của Quyết định 1740/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp giết mổ, chế biến và thị trường sản phẩm chăn nuôi đến năm 2030, theo hướng hiện đại, tập trung, gắn với thị trường và hội nhập quốc tế".
Cũng theo ông Duy, dù đã có những chuyển biến tích cực nhưng giết mổ gia súc gia cầm và chế biến thịt vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như hệ thống giết mổ còn phân tán. Hiện cả nước có 552 cơ sở giết mổ tập trung nhưng chỉ có 45 cơ sở giết mổ công nghiệp, chiếm khoảng 8,15%, trong đó vẫn còn trên 24.000 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ. Điều này cho thấy "nút thắt" không phải thiếu cơ sở mà là chưa chuyển đổi sang hệ thống giết mổ tập trung hiện đại. Công nghiệp chế biến còn khiêm tốn so với tiềm năng, dù số doanh nghiệp chế biến đã tăng từ 59 lên 70 doanh nghiệp trong giai đoạn 2017-2025, lượng thịt chế biến tăng từ 0,97 triệu tấn lên hơn 1,66 triệu tấn là tín hiệu tích cực nhưng tỷ lệ thịt chế biến còn khiêm tốn so với tổng lượng thịt chung. Liên kết chuỗi còn hạn chế và thiếu hạ tầng chuỗi lạnh và logistics. Đặc biệt, thiếu hệ thống kho lạnh, vận chuyển lạnh và bảo quản sau giết mổ chưa đảm bảo dẫn đến sản phẩm khó đi xa, khó vào hệ thống siêu thị hiện đại, nhất là khó đáp ứng tiêu chuẩn thịt mát để xuất khẩu.
"Vì vậy, cần kịp thời tái cấu trúc lại hệ thống giết mổ theo hướng tập trung, công nghiệp, đảm bảo thực hiện lộ trình đến năm 2030 có 70% gia súc giết mổ tập trung và 50% gia cầm giết mổ tập trung. Lấy chế biến sâu làm động lực tăng trưởng, mục tiêu phải đạt 40-50% sản phẩm thịt được chế biến vào năm 2030. Cần khuyến khích, tạo điều kiện hơn nữa cho doanh nghiệp phát triển các nhóm sản phẩm thịt mát tiêu chuẩn thực phẩm tiện lợi và sản phẩm chế biến sâu phục vụ xuất khẩu", ông Duy đề xuất.
Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG
