Ngày bận rộn của ông Trump
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có hai cuộc gặp liên tiếp tại Nhà Trắng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 28-7, đưa hai trong số những cuộc khủng hoảng ngoại giao lớn nhất của Washington vào cùng một ngày.
Tổng thống Zelensky (trái) và Thủ tướng Netanyahu từng gặp nhau bên lề cuộc họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tháng 9-2023 và giờ đây cả hai cùng thăm Nhà Trắng trong ngày 28-7. Ảnh: The Arab Weekly
Ông Netanyahu và Zelensky ghé thăm Nhà Trắng nhân dịp cả hai cùng dự lễ tang cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham tại Washington. Hai cuộc gặp thượng đỉnh liên tiếp của ông Trump diễn ra vào thời điểm then chốt đối với cuộc chiến Iran và Ukraine: Chiến tranh Iran đã bước vào giai đoạn tạm lắng mong manh sau nhiều tuần tái giao tranh ác liệt, trong khi các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột Nga - Ukraine chưa mang lại kết quả.
Tình thế của ông Netahyahu
Với Thủ tướng Netanyahu, đây là chuyến thăm Washington lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel sát cánh trong chiến dịch quân sự chống Iran từ ngày 28-2. Như vậy, cuộc gặp ngày 28-7 đánh dấu tròn 5 tháng kể từ khi lãnh đạo hai nước phát động cuộc tấn công khốc liệt vào Iran mà kết cục của nó cho đến nay vẫn khó đoán định.
Tổng thống Trump đang cân nhắc liệu có nên tiếp tục con đường ngoại giao hay nối lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn chống Iran, do đó chuyến thăm của ông Netanyahu có ý nghĩa quan trọng đối với sự phối hợp giữa Mỹ và Israel trong tương lai. Mặc dù cả hai nhà lãnh đạo đều bộc lộ công khai những bất đồng về cách thức chấm dứt xung đột với Iran, nhưng khẳng định họ vẫn nhất trí về các mục tiêu chiến lược.
Cụ thể, cả hai nhà lãnh đạo đều nhất trí ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng ông Trump ngày càng để ngỏ cánh cửa ngoại giao, trong khi ông Netanyahu tiếp tục lập luận rằng chương trình hạt nhân của Iran phải bị chấm dứt hoàn toàn bất kể điều đó được thực hiện thông qua đàm phán hay hành động quân sự. Thủ tướng Netanyahu vẫn được cho là nhân vật chủ chiến, bởi ông tin rằng việc nối lại chiến tranh toàn diện với Iran là cách duy nhất để lật đổ chế độ Cộng hòa Hồi giáo và chấm dứt chương trình vũ khí hạt nhân của nước này.
Tuy nhiên, trong khi Israel tập trung nhiều hơn vào mối đe dọa từ việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và kho tên lửa đạn đạo, thì người Mỹ lại quan tâm nhiều hơn đến giá xăng dầu và sự bất ổn của tuyến hàng hải trọng yếu qua eo biển Hormuz. Cuộc chiến chống Iran rất không được lòng cử tri Mỹ, phần lớn họ tin rằng nó là kết quả do đồng minh Israel thao túng.
Thủ tướng Netanyahu đến Mỹ trong bối cảnh ông cần giành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử vào tháng 10 tới nhằm cứu vãn tương lai tù tội vì hàng loạt nghi án tham nhũng, gian lận. Do đó, ông cần sự ủng hộ của Tổng thống Trump. Nhưng vấn đề khó khăn là chính ông Trump cũng phải đối mặt với khả năng đảng Cộng hòa thất bại trong bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Canh bạc của ông Zelensky
Cùng với vấn đề nan giải cho cuộc chiến Iran, Tổng thống Trump đang đứng trước lựa chọn rủi ro theo mong muốn của ông Zelensky là được tiếp cận nhiều hơn hệ thống phòng không tiên tiến của Mỹ.
Tại cuộc gặp ông Zelensky bên lề hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) hôm 8-7 ở Thổ Nhĩ Kỳ, ông Trump đã hứa sẽ cấp phép cho Ukraine quyền sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot như là một phần thưởng cho những thành công ấn tượng của Kiev trong cuộc chiến với Nga.
Từng bị ông Trump chê không có quân bài nào trong tay, Tổng thống Zelensky giờ đây được cho đang có thêm lá bài mới để mặc cả với Mỹ. Đó là hồ sơ tình báo cho thấy Nga đang sử dụng vệ tinh của mình để hỗ trợ các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ trên khắp Trung Đông. Bằng cách chứng minh năng lực tình báo của Ukraine, ông Zelensky hy vọng Washington sẽ quan tâm và tăng thêm viện trợ cho Kiev. Đây được coi là canh bạc chiến lược của ông Zelensky.
Tuy nhiên, chuyến đi Mỹ của ông Zelensky diễn ra vào thời điểm ông đối mặt với sự phản đối trên toàn quốc về quyết định cách thức Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, dẫn đến sự thay đổi bộ máy chóp bu quân đội gây hoài nghi dư luận. Sự xáo trộn này được dự báo làm giảm năng lực tác chiến bằng máy bay không người lái của quân đội Ukraine trước Nga.
Tăng viện trợ quân sự cho Ukraine vào thời khắc nhạy cảm này là tình thế lưỡng nan của ông Trump, người đã tỏ rõ quyết tâm thúc đẩy chấm dứt cuộc chiến Nga - Ukraine. Từng cam kết giải quyết cuộc xung đột này một cách nhanh chóng, ông Trump đã đánh mất lòng tin của đa số người Mỹ về khả năng đưa ra quyết sách đúng đắn cho cuộc chiến Ukraine.
KIẾN HÒA
