Ngoại giao y tế của Trung Quốc tại châu Phi 

Trong bối cảnh Mỹ nỗ lực thúc đẩy các thỏa thuận y tế song phương với các nước châu Phi, Trung Quốc triển khai tàu bệnh viện Auspicious Ark để cung cấp các dịch vụ y tế miễn phí tại 5 quốc gia lục địa đen, đồng thời đặt nền móng cho sự hợp tác đa dạng tại khu vực trong tương lai.

Tàu bệnh viện Auspicious Ark cập cảng Djibouti ngày 11-8. Ảnh: Global Times

Theo tờ Business Insider, Auspicious Ark, tàu bệnh viện có trọng tải 10.000 tấn thứ ba của Trung Quốc, đang ở thành phố Abidjan (Côte d’Ivoire) để cung cấp dịch vụ y tế miễn phí và trao đổi chuyên môn. Các bác sĩ Trung Quốc đã thăm khám cho bệnh nhân ngay trên tàu, đồng thời triển khai hoạt động y tế tại Bệnh viện Quân y Abidjan và một trường đại học địa phương.

Đây là lần đầu một tàu bệnh viện của Hải quân Trung Quốc cập cảng tại Côte d’Ivoire. Trước đó, Auspicious Ark đã ghé qua Djibouti, Mauritania, Senegal và Guinea trong khuôn khổ “Sứ mệnh Hòa hợp 2026”, sáng kiến ​​nhân đạo được triển khai từ năm 2010 nhằm tăng cường quan hệ giữa Trung Quốc và các quốc gia đối tác. Tại Djibouti, tàu tiếp nhận vật tư và cung cấp hỗ trợ y tế cho các nhân sự đang làm việc tại căn cứ quân sự của Trung Quốc.

Tại Mauritania, đội ngũ y tế Trung Quốc thực hiện hơn 7.500 lượt thăm khám và 30 ca phẫu thuật. Còn tại Senegal, các bác sĩ thực hiện 6.060 lượt thăm khám và 29 ca phẫu thuật. Đáng chú ý, khi Auspicious Ark cập cảng thủ đô Conakry (Guinea) hồi đầu tháng này, bệnh nhân xếp hàng chờ dài đến mức một số người được yêu cầu quay lại vào ngày hôm sau.

Giới quan sát cho rằng bên cạnh cung cấp các dịch vụ y tế như phẫu thuật đục thủy tinh thể, viêm ruột thừa cũng như chăm sóc phụ khoa, Auspicious Ark được triển khai nhằm phục vụ nhiều mục đích khác. David Shinn, chuyên gia về quan hệ Trung Quốc - châu Phi, nhận định Sứ mệnh Hòa hợp 2026 đã tạo ra “thiện chí và hình ảnh tích cực cho Trung Quốc”. Theo ông Shinn, chuyến đi còn giúp đội ngũ y tế Trung Quốc tích lũy kinh nghiệm về các bệnh nhiệt đới, đồng thời là dịp để kiểm tra năng lực của các tàu bệnh viện “trong điều kiện khắc nghiệt, cách xa Trung Quốc”.

Ngoài mục đích nhân đạo, sứ mệnh còn nhằm để Trung Quốc thử nghiệm các hoạt động hải quân tầm xa và xây dựng quan hệ quốc phòng bền chặt hơn với các quốc gia châu Phi. Zhou Yuyuan, giáo sư tại Đại học Khoa học Chính trị và Luật Đông Trung Quốc, cho rằng hoạt động cứu trợ y tế giúp làm sâu sắc thêm quan hệ song phương, đồng thời cung cấp phương thức hỗ trợ thiết thực cho các nước châu Phi mà không cần can thiệp quân sự trực tiếp, qua đó góp phần bác bỏ những cáo buộc cho rằng Bắc Kinh đứng ngoài cuộc trước các vấn đề hòa bình và an ninh tại châu Phi.

Trong khi Trung Quốc cung cấp các dịch vụ y tế thông qua việc triển khai tàu bệnh viện, Mỹ theo đuổi quan hệ đối tác y tế dài hạn hơn, nằm trong Chiến lược Y tế Toàn cầu “Nước Mỹ Trên Hết” được chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố hồi tháng 9 năm ngoái. Chiến lược này gồm các thỏa thuận song phương, trong đó các chính phủ châu Phi cam kết tăng chi tiêu y tế trong nước để đổi lấy nguồn tài trợ từ Washington nhằm chống lại HIV/AIDS, sốt rét, lao và các bệnh truyền nhiễm khác. Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố chiến lược không chỉ đơn thuần là viện trợ mà đó là cơ chế nhằm thúc đẩy lợi ích song phương của Washington trên khắp thế giới.

Tính đến ngày 8-10, Mỹ đã ký kết thỏa thuận y tế với 36 quốc gia trên toàn cầu, trong đó, Washington cam kết dành 2,1 tỉ USD cho Nigeria, 1,7 tỉ USD cho Uganda, 1,6 tỉ USD cho Kenya và 1,5 tỉ USD cho Zambia.

Sự hiện diện về y tế của Trung Quốc tại châu Phi bắt đầu từ năm 1963, khi nước này cử đội ngũ y tế đầu tiên đến Algeria. Kể từ đó, Trung Quốc liên tục triển khai nhân viên y tế đến châu lục này để điều trị cho bệnh nhân và đào tạo nhân lực tại địa phương. Hoạt động ngoại giao y tế của Trung Quốc còn gồm cung cấp cứu trợ khẩn cấp trong các đợt bùng phát dịch bệnh, chẳng hạn như trong cuộc khủng hoảng Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2014-2015.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)