Người Công giáo chuẩn bị tâm hồn đón Giáng sinh

Giáo họ Trại Hương (thuộc giáo xứ Xuân Bảng) trong mùa Giáng sinh. Ảnh: AL

Hai mùa Noel

Mỗi dịp Noel về, giáo xứ Xuân Bảng (xã Kim Thái, Vụ Bản, Nam Định) lại háo hức chuẩn bị đón Chúa Hài Đồng Giêsu từ vài tuần trước. Trong không gian làng quê đồng bằng Bắc Bộ, hai ngôi thánh đường, một thánh đường giáo xứ Xuân Bảng, một thánh đường giáo họ Trại Hương chỉ cách nhau hai chiếc ao làng trở thành điểm hội tụ tinh thần của cộng đoàn Đức Tin sốt sáng. Hai làng cạnh nhau đều là địa bàn Công giáo toàn tòng với hơn 3.000 nhân danh, mỗi khi chuẩn bị đón mừng lễ Giáng Sinh, cả làng đều nhộn nhịp từ tinh thần đến hành động.

Làm ngôi sao Noel là công việc chuẩn bị phổ biến. Đàn ông thiết kế và dựng cổng chào, chẻ tre, vót nan để ghép thành khung hình ngôi sao. Các bạn thiếu nhi phủ giấy lên khung và cắt dán họa tiết cho từng ngôi sao… Chất kết dính làm ngôi sao được tự tạo từ bột gạo nấu loãng. Phụ nữ dọn dẹp đường làng, chỉnh trang nhà cửa… Gần một tháng chuẩn bị là khoảng thời gian khu vực khuôn viên thánh đường râm ran tiếng trò chuyện việc đạo việc đời, hết thảy đều chứa chan tình làng nghĩa xóm.

Những năm đầu đổi mới đất nước, điều kiện kinh tế còn thiếu thốn, nhiều xứ đạo, trong đó có Xuân Bảng không đủ kinh phí dẫn dây điện khắp vòng quanh khu vực thánh đường, nên bên trong các ngôi sao Noel đều thiết kế chỗ để đèn dầu, hoặc nến thắp sáng ngôi sao. Giấy làm ông sao không phải ni lông nhiều màu sắc như bây giờ nên công tác chuẩn bị rất chu đáo nhưng nếu ngày treo các ngôi sao gặp phải cơn mưa thì hư hỏng nhiều. Ngoài đèn ông sao, các họ đạo còn làm đèn kéo quân bằng phương pháp thủ công. Loại đèn này dùng hơi nóng của đèn cầy đặt bên trong để làm chuyển động những hình ảnh như phim hoạt hình trong lồng đèn. Đám trẻ trong làng rất thích, thường quây vòng quanh để xem.

Những họ đạo chưa có điều kiện kiến tạo hang đá thật, thường tạo dựng hang đá bằng khung tre, phủ bạt rồi dùng xi măng, hoặc bột pin điện hòa ra sơn lên như màu đá thật với những hình dáng kiến tạo rất tự nhiên và kỳ thú. Đám thanh niên thường đảm nhận làm hang đá và trang trí tháp nhà thờ.

Những trải nghiệm chuẩn bị đón Noel xưa có lẽ sẽ không còn trở lại, khi ngày nay, khắp nơi trang trí đón Noel bằng đèn Led công nghệ. Xứ đạo lấp lánh ánh điện từ khu vực thánh đường đến từng nóc nhà dân; cây thông Noel, đèn ông sao hiện nay đều mua sẵn từ các nhà sản xuất chuyên nghiệp nên đã giảm đi phần nào truyền thống cả làng cùng chuẩn bị đón Noel.

Sự lên ngôi của công nghệ giúp ánh sáng trở thành chủ đạo trong trang trí Noel; điện thoại thông minh phổ biến trong dân số Việt Nam, nên những hình ảnh đón mừng Noel nhanh chóng được lưu lại và chia sẻ đến nhiều người. Trong khi vài chục năm trước, ai muốn có được tấm hình kỷ niệm đón Noel đành phải chờ đến lượt bác thợ ảnh bấm máy cho vài kiểu rồi hôm sau rửa ảnh mới có.

Đón Noel theo phong cách truyền thống, mỗi gia đình thường thiết kế một cây thông Noel hoặc hang đá nhỏ để đón Chúa Hài Đồng Giáng sinh và quây quần chờ đến giờ thánh lễ. Ngày nay nhà nào cũng dựng thêm đèn ông sao bằng dàn đèn Led nhấp nháy trên mái nhà cao tầng hiện đại. Thay vì ở nhà sum vầy cùng người thân, giới trẻ có xu hướng ra các ngả đường, xuống phố để tận hưởng không khí Giáng sinh.

Ở các vùng quê, Noel, người Công giáo thường mời người thân không phân biệt lương dân hay giáo dân đến nhà chơi và dùng cơm thân mật, như đón khách đến chơi Tết Nguyên Đán. Trẻ em được bố mẹ sắm cho bộ quần áo mới, vui thích lắm. Truyền thống này đang phần nào mai một, khách ít khi dùng cơm cùng gia đình mà thường dạo quanh thánh đường rồi vào quán xá tụ họp, chờ tham dự thánh lễ (với tín đồ Công giáo) hoặc xem thánh lễ (với người ngoại đạo).

Máng cỏ tâm hồn

Theo TS.Phạm Huy Thông, chuyên gia nghiên cứu về tôn giáo và chính sách tín ngưỡng, tôn giáo, cách nay vài chục năm, một linh mục thường coi sóc 5- 6 giáo xứ, nên không phải xứ đạo nào cũng có thánh lễ đêm Noel. Giáo xứ nào được chọn cử hành thánh lễ đêm Noel sẽ chuẩn bị trang trí chu đáo; từ chiều tối dòng người từ nơi khác, gồm cả lương dân trong vùng đã sánh vai dạo bước về khu vực nhà thờ chờ thánh lễ và tận hưởng không khí Giáng sinh trong tiếng hát thánh ca vang vọng giữa tiết trời giá rét. Ngày nay, nhờ ơn gọi linh mục được dồi dào hơn cùng với chính sách tôn trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nước ta có nhiều tiến bộ và được đảm bảo, gần như xứ đạo nào cũng có linh mục thường trú để làm các công tác mục vụ, trong đó có việc cử hành thánh lễ đêm Noel nên đã “giảm tải” dòng người đổ về khu vưc thánh đường chờ thánh lễ Noel.

Những địa điểm đón Giáng sinh xưa chỉ đơn giản là những nhà thờ, những đêm diễn nhạc kịch Công giáo tại khu vực khuôn viên thánh đường. Xu hướng sống hiện đại ngày nay đang thịnh hành, nhiều người chú trọng “chơi” Giáng sinh tại những nơi náo nhiệt,… Những đổi thay trong đón mừng Noel xem ra đang thiên về chơi hội hơn là cảm nghiệm ý nghĩa sâu xa của sự kiện tôn giáo.

Nhưng với người Công giáo, họ luôn đề cao việc Chúa Giêsu Hài Đồng từ bỏ thân phận cao sang để hạ thế trong cảnh nghèo hèn- nơi hang lừa. Trước sự nghèo hèn và lạnh lẽo của  khung cảnh Giáng sinh đó, con người đã sưởi ấm cho Chúa bằng lòng mến chân thành, như khi xưa ba vị vua từ phương Đông khi hay tin Chúa Giêsu hạ sinh đã theo ngôi sao dẫn đường tìm đến hang đá bái lạy Chúa Hài Đồng và chiêm nghiệm về sự kiện trọng đại này. Trong tâm tình ấy, người Công giáo cũng như một số tôn giáo khác thờ Chúa Giêsu không xem Noel như dịp vui chơi  hưởng thụ mà quên tìm đến hang đá để cất lên những lời kinh, tiếng hát sưởi ấm cho Hài Nhi Giêsu. Trong lời kinh, tiếng hát, đêm đông lạnh giá sẽ trở nên linh thiêng và ấm áp bởi lòng mến Chúa mà không cần lộng lẫy hay phô trương.

Người Công giáo tại xứ đạo Vạn Giã (Khánh Hòa) chuẩn bị máng cỏ và hang đá Giáng siinh. Nguồn:báo Khánh Hòa

Lễ Giáng sinh với những người theo đạo Thiên Chúa là dịp suy niệm về tình yêu của Thiên Chúa đối với nhân loại. Vì tình yêu với nhân loại mà Con Thiên Chúa đã làm người, đã sinh ra trong một hoàn cảnh tầm thường, giản dị đến không ngờ, đó là tại một máng cỏ nơi dành cho bò và lừa. Nhưng máng cỏ ấy là dấu chỉ của sự gần gũi với người khó nghèo, là biểu hiệu của tình yêu và sự hi sinh của Đấng Cứu Tinh đối với nhân loại. Con Thiên Chúa đã từ bỏ thân phận cao sang, chấp nhận sinh ra trong cảnh hèn mọn để gần gũi với người nghèo, để cảm thông với nếp sống mong manh của những con người không nhà cửa.  Với ý nghĩa này, cùng với chuẩn bị về hình thức như trang hoàng giáo xứ, nhà cửa, trải nghiệm không gian lung linh sắc màu, người tín hữu Công giáo hay Tin lành không quên quan tâm xứng đáng tới việc chuẩn bị tâm hồn mừng lễ Giáng sinh. Giáng sinh chỉ thật sự ý nghĩa khi gặp được Hài Nhi Giêsu trong máng cỏ của tâm hồn thiện lành, đó chính là lòng quảng đại yêu thương, tha thứ, nhất là yêu thương những người nghèo hèn, bé mọn cũng như  thực hành sống chia sẻ và khiêm tốn thường ngày. Vì vậy, mùa Giáng sinh cũng là dịp các tín hữu Công giáo thường quan tâm thăm hỏi, giúp đỡ người già neo đơn hay những mảnh đời không may mắn và vấn lương tâm về những hành vi tốt - xấu của mình, hầu chuẩn bị cho xứng đáng đón Chúa ngự đến trong tâm hồn, để Giáng sinh thực sự là mùa của vui mừng - bình an- yêu thương./.